Setibhor – małżonka władcy starożytnego Egiptu Dżedkare Isesi z V dynastii.
Od dziesięcioleci znany był jej kompleks grobowy, lecz do 2019 r. imię jej pozostawało nieznane. Nosiła kilka tytułów, m.in.: Ta, która widzi Horusa i Seta, wielka berłem „hetes”, wielka chwałą, żona króla, jego umiłowanaFifth Dynasty tomb and name of a new queen discovered at Saqqara.
Pierwsze wykopaliska na terenie kompleksu piramidy Setibhor prowadził Ahmed Fakhry w 1952 r.K. Baer, dz. cyt. w bibliografii, s. 298-299., wyników tych badań jednak nie opublikowanoA.M. Roth, dz. cyt., s. 12.. Do królowej należał ogromny kompleks grobowy położony na północny wschód od piramidy Dżedkare, największy małżonki królewskiej z okresu Starego Państwa. Wskazuje to na niezwykle wysoki status Setibhor.
Niektórzy badacze uważają, że była ona matką następcy Dżedkare – UnisaH. Altenmuller, dz. cyt., s. 600.. Inni przyjmują, że najpewniej odegrała jakaś rolę w dojściu samego Dżedkare do władzyCzech archaeologists reveal identity of ancien Egyptian queen., który być może zawdzięczał jej tron. left|thumb|Plan kompleksu grobowego Setibhor Oprócz niezwykłych rozmiarów jej grób wyróżnia się licznymi wyjątkowymi cechami. Ma elementy architektoniczne i pomieszczenia zastrzeżone dla królów: jej piramida ma własną piramidę satelitarną, drogę procesyjną prowadzącą od dolnej świątyni do świątyni grobowej, hol wejściowy pr-wrw, otwarty dziedziniec oraz kwadratowy przedsionekM. Verner, V. Callender i E. Strouhal, dz. cyt., s. 110; P. Jánosi, dz. cyt., s. 187–202.. Nietypowe są także granitowe kolumny z palmowymi głowicamiFifth Dynasty tomb and name of a new queen discovered at Saqqara.. Ponadto w trakcie badań świątyni odnaleziono reliefy noszące ślady przeróbek: zamiast usuniętych tradycyjnych tekstów powyżej postaci królowej umieszczono przedstawienia sępów oraz insygnia królewskie. Świątynia została zaatakowana wkrótce po śmierci królowej – faraon Unis wykorzystał jej elementy architektoniczne we własnym kompleksie grobowymK. Baer, dz. cyt. , s. 299.. Badania na terenie kompleksu prowadzą badacze z Czeskiego Instytutu Egiptologicznego, którzy w 2019 r. zidentyfikowali imię królowej na jednej z kolumn.
Insygnia królewskie i przemoc, jaka spotkała świątynię, mogą świadczyć o tym, że Setibhor przejęła rządy w kraju jako samodzielny władca. Zdaniem Klausa Baera królowa krótkotrwale sprawowała władzę po śmierci DżedkareK. Baer, dz. cyt., s. 99... Inni badacze widzą w niej regentkę, sprawującą władzę w czasach małoletniości jednego z ostatnich władców V dynastiiF. Taterka, dz. cyt., s. 51.. Hipotezom tym sprzeciwiają się inni egiptolodzy, jak Michel Baud, wskazując na brak dowodów na regencję lub interregnum pomiędzy rządami Dżedkare i UnisaM. Baud (1999), s. 624..
Tytulatura
Przypisy
Bibliografia K. Baer: Rank and Title in the Old Kingdom: The Structure of the Egyptian Administration in the Fifth and Sixth Dynasties. Chicago 1960 A.M. Roth: Models of Authority: Hatshepsut’s Predecessors in Power. W: C.H. Roehrig i in. (red.): Hatshepsut: From Queen to Pharaoh. New York-New Haven-London 2005, s. 9-14 H. Altenmüller: Old Kingdom: Fifth Dynasty. W: D.B. Redford (red.): The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt. T. 2. Oxford 2001, s. 597–601 M. Verner, V. Callender, E. Strouhal: Abusir VI: Djedkare's family cemetery. Excavations of the Czech Institute of Egyptology, Prague 2002 P. Jánosi: Die Pyramidenanlage der "anonymen Königin" des Djedkare-Isesi. W: „Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo”, 1989 F. Taterka: Czy kobieta mogła być królem w starożytnym Egipcie? W: „Medżat - Studia Egiptologiczne”, t. V, Warszawa 2017, s. 48-65 Fifth Dynasty tomb and name of a new queen discovered at Saqqara Czech archaeologists reveal identity of ancient Egyptian queen Kategoria:Faraonowie (kobiety) Kategoria:Faraonowie V dynastii Kategoria:Żony faraonów V dynastii