Romuald Kutera (ur. 1949 we Wrocławiu, zm. w marcu 2020 we Wrocławiu) – polski artysta, konceptualista, fotograf, twórca sztuki wideo, mail-artu oraz działań kontekstualnych, performer i kurator wystaw.
Życiorys alt=Romuald Kutera, Contextual Art, Cycle „TU”|mały|Romuald Kutera, Contextual Art, Cycle „TU” Romuald Kutera był aktywny twórczo od lat 70. XX wieku do drugiej dekady wieku XXI. Absolwent Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Pięknych we Wrocławiu) na Wydziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby. W latach 1975–1985 pracował na macierzystej uczelni, współprowadził Galerię Sztuki Najnowszej we Wrocławiu (1975–1980). Od 1975 współtworzył międzynarodowy ruch sztuki kontekstualnej wraz z małżonką, Anną Kuterą.
Jak podkreśla prof. dr hab. Anna Markowska:
Romuald Kutera należał do pokolenia, które radykalnie zmieniło polską sztukę, a współtworząc scenę artystyczną Wrocławia przyczyniło się do zmiany prowincjonalnego miasta na dorobku w krajową stolicę nowej sztuki. Ta niewiarygodna przemiana polegała na samoorganizacji i wzięciu spraw we własne ręce. Odtąd „TU” (zgodnie z tytułem cyklu fotografii) ustanowiony został środek świata: ponieważ nie podobały się artyście miejskie galerie, założył własną – w swym mieszkaniu i od razu międzynarodową (1973), by wkrótce potem współtworzyć legendarną dziś Galerię Sztuki Najnowszej, umiejscowioną w Akademickim Centrum Kultury Pałacyk przy ulicy Kościuszki we Wrocławiu; ponieważ nie podobały mu się wyświechtane tematy „artystyczne”, stworzył koncepcję trop artu – tropienia sytuacji i przestrzeni nie spenetrowanych dotąd przez artystów. To wprawiło go w tworzeniu zaskakującej i nowatorskiej sztuki, przy pomocy wszelkich dostępnych mediów – od aparatu fotograficznego po teleportację. Ciekawy społecznego oddziaływania sztuki, współtworzył ruch kontekstualny Jana Świdzińskiego. Łączył w sobie sprzeczne cechy: choć był konceptualistą, był wrażliwy na piękno jako transcendentny dar, a jeden z jego ostatnich cykli fotografii odnosił się do greckiej mitologii; kultywując swoją pojedynczą sprawczość ogłosił się projektantem kultury (1977), a lubiąc ludzi i doceniając kolegów-artystów wspierał ich jako kurator (niemal do ostatnich lat jako szef Galerii Sztuki Najnowszej w Gorzowie Wielkopolskim)Materiał uzyskany dzięki uprzejmości autorki prof. dr hab. Anny Markowskiej..
Pochowany na cmentarzu parafialnym we wsi Szewce koło Wrocławia.
Twórczość Najważniejsze realizacje W latach 1970–1974 zrealizował autorską fotografię kreacyjną, film oraz performance. Prace tego okresu opowiadają o naturze, czasie i przestrzeni. Są to m.in.: Program Trop-Art. – autorski zestaw fotografii, szkiców i notatek, opracowanych w formie plakatów; Zejście – Wejście – akcja artystyczna; Zegar czasu – akcja artystyczna; Afirmacja Sztuki – film 16 mm, czarno-biały, Afirmacja sztuki – katalog fotografii kreacyjnej, A5, czarno-biały; Publikacja – wydawnictwo artystyczne. W latach 1975–1977 – określa czas i przestrzeń rzeczywistości dzięki pojęciu „TU”. Krótki zwrot ma na celu podkreślenie poetyckiej metafory, w formie fotografii i filmu. Prace z tego okresu to: TU – zestawy fotografii i sekwencje filmowe 16 mm, czarno-białe, Korekta – video performance; Przekazywanie Kamery – film 16 mm, czarno-białe video; Interpretacja – Reinterpretacja – zestawy fotografii. W latach 1978–1980 publikuje nową teorię sztuki „Anons o działaniach projektujących”. Prace z tego okresu to: Racjonalizacje Gier – akcja artystyczna; Działania lokalne na Kurpiach – praca w ramach programu sztuki kontekstualnej.
W latach 1981–1993 sformułował koncepcję Filmów czytanych. Tematem tych prac są woda, morze, mity i legendy morskie. Wśród nich należy wymienić: Traktat o historii sztuki – I, II; Serial abstrakcyjny – I, II, III; Inne morze – I, II, III, IV; Trójkąty bermudzkie – I do XXV ; Moja historia sztuki – zestaw fotograficzny; Serial gazetowy; Atlantyda – I, II, III. Od 1994 roku tematem prac staje się woda, która funkcjonuje jako podstawowe medium prac Romualda Kutery. Są to instalacje wodne i obiekty multimedialne wykorzystujące ten związek chemiczny: zestaw Syreny; Łódź Charona – rzeźba stalowa; zestaw Nimfa; Od 2009 wprowadził do swoich zabiegów artystycznych wymyśloną, mitologiczną postać o imieniu Odryka, z której pomocą buduje nowe przestrzenie wizualne sztuki m.in. Objawienie Odryki – zestaw fotografii; Pierwsza rozmowa – zestaw fotografii; Odryka nad Odrą – zestaw fotografii na blasze srebrzonej. Od 2014 roku realizował także cykl fotografii łączonych z fragmentami luster zatytułowany Fragmentacje.
Wystawy indywidualne alt=Romualld Kutera, Miny, 1972|mały|Romuald Kutera, Miny, 1972 alt=Romuald Kutera, Lusterko, 1972|mały|Romuald Kutera, Lusterko, 1972 alt=Romuald Kutera, TU w Kenii|mały|Romuald Kutera, TU w Kenii, 2014 1972 – Trop-Art – PWSSP, Wrocław 1973 – Prezentacje – Galeria Nawias, Wrocław 1974 –TU – Wrocławska Galeria Fotografii 1975 – Sztuka jest ciągłą transformacją Rzeczywistośći – Galeria Kalambur, Wrocław 1977 – TU – Galeria Sztuki Najnowszej, Wrocław 1977 – Kontekstualne Tu – Galeria Labirynt, Lublin 1978 – Racjonalizacje Gier – Galeria Sztuki Najnowszej, Wrocław 1979 – Projekcje – Mała Galeria, Warszawa 1981 – Filmy czytane – Maximal Art Gallery, Poznań 1982 – Filmy czytane – BWA, Gorzów Wlkp. 1984 – Filmy czytane – Galeria Labirynt, Lublin 1985 – Films to be read – A.R.C. (Artcurture Resource Centre), Toronto, Kanada 1986 – Księga pustyni – Galeria Foto-Medium-Art, Wrocław 1986 – Film bez kina – Galeria Foto-Medium-Art, Wrocław 1990 – Twarz Ściany – Galeria Foto-Medium-Art, Wrocław 1992 – Trójkąty sentymentalne – Galeria FF, Łódź 1992 – Trójkąty sentymentalne – BWA, Lublin 1994 – Natura trójkąta – program telewizyjny Wernisaż w Piątce TVP – Wrocław 1994 – Natura trójkąta – Galeria Sztuki, Legnica 1998 – Instalacje wodne – Galeria Miejska, Wrocław 2000 – Kropiatka Rzeczna – Galeria Awanport, Wrocław 2001 – Wodne klimaty – Galeria Miejska, Wrocław 2003 – Druga część Całości – Galeria Miejska, Wrocław 2005 – Syreny – Galeria Entropia, Wrocław 2006 – Malarstwo jako Fotografia – Mała Galeria Fotografii Kontrast, Oborniki Śląskie 2010 – Z metalu na metal – Muzeum Narodowe we Wrocławiu 2011 – Kutera Pictures – BWA, Kielce 2011 – Długość Fali – Galeria Sztuki Współczesnej Opole 2011 – Teatralizacja Światła –Galeria Miejska, Wrocław 2012 – Mała Galeria GTF (Gorzowskie Towarzystwo Fotograficzne) Gorzów Wlkp. 2014 – Romuald Kutera i Galeria Sztuki Najnowszej – Muzeum Współczesne, Wrocław 2017 – Odryka – Hydropolis (OKiS), Wrocław 2019 – TU – Galeria Foto-Gen (OKiS), Wrocław
Najważniejsze wystawy zbiorowe w Polsce 1972 – Sztuka Aktualna – Dom Kultury MPK, Wrocław 1973 – Dokumentacje – Galeria Nawias, Wrocław 1974 – Prezentacja Międzynarodowej Galerii Sztuki Najnowszej – Galeria Remont, Warszawa 1974 – Translokacja – Galeria Raport, Białystok 1975 – Afirmacja Sztuki – Wrocławska Galeria Fotografii 1975 – Akcja Kontakt – Wrocławska Galeria Fotografii 1975 – Sztuka jest ciągłą transformacją Rzeczywistości – Galeria Kalambur, Wrocław 1976 – Sztuka Młodych – BWA, Sopot 1977 – Stany Graniczne Fotografii – SARP, Katowice 1977 – Foto-Medium-Art – Wrocławska Galeria Fotografii 1977 – Wystawa Katedry Malarstwa PWSSP Wrocław – BWA, Wrocław 1978 – Co robimy – wystawa przy XII Festiwalu Muzyki Współczesnej – Filharmonia, Wrocław 1978 – Co robimy – Galeria Znak, Białystok 1978 – Wiosenne Konfrontacje Młodych – BWA, Wrocław 1978 – Co robimy – Galeria Sztuki Najnowszej, Wrocław 1978 – Analizy mediów – BWA, Łódź 1978 – Prezentacje – BWA, Wrocław 1979 – Porównania: Logika – Zmysły – XXXII Festiwal Sztuk Plastycznych – BWA, Sopot 1980 – Kontakt: od agitacji do kontemplacji – Międzynarodowe Biennale Grafiki, Kraków 1981 – Konstrukcja w procesie Falochron – STK, Łódź 1981 – Sztuka lat 70. – BWA, Sopot 1981 – Międzynarodowe Triennale Rysunku – Muzeum Architektury, Wrocław 1983 – Postawy – BWA, Lublin 1988 – Polska Fotografia Intermedialna lat 80. – BWA, Poznań 1989 – Indywidualności Sztuki Intermedialnej – Centrum Sztuki Zamek Ujazdowski, Warszawa 1989 – Fotografia i/gra z Rzeczywistością – BWA, Łódź 1989 – Continuum – Galeria Foto-Medium-Art, Wrocław 1989 – Wczoraj i Dziś – BWA, Sopot 1990 – Konstrukcja w Procesie – STK, Łódź 1991 – Przestrzenie Sztuki – BWA, Lublin 1991 – Czas Obecny – historia opowiadania – Galeria Miejska, Wrocław 1991 – Nowe Przestrzenie Fotografii, II Konferencja Wschód – Zachód – Muzeum Architektury, Wrocław 1992 – V Międzynarodowe Triennale Rysunku, Muzeum Architektury, Wrocław 1993 – Nie / obecność w Naturze, III Konferencja Wschód Zachód – Zamek Wojnowice 1994 – Polska abstrakcja analityczna – BWA, Wrocław 1995 – Polska abstrakcja analityczna – Galeria Sztuki, Łódź 1995 – Polska abstrakcja analityczna – Galeria Stara, Lublin 1996 – Spirala 1 – Fundacja Gerarda Kwiatkowskiego, Świeradów Zdrój 1997 – Biennale Sztuki Nowoczesnej – Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Zielona Góra 1998 – 52 lata ZPAP we Wrocławiu – Galeria Miejska, Wrocław 2000 – Utkane Jatki – ZPAP, Wrocław 2003 – Galeria Oborniki Śląskie II – Obornicki Ośrodek Kultury, Oborniki Śl. 2005 – Galeria Oborniki Śląskie III – Obornicki Ośrodek Kultury, Oborniki Śl. 2005 – Spotkanie kontekstualne – Galeria Entropia, Wrocław 2006 – Wieżowce Wrocławia, Jubileusz 60.lecia wrocławskiej ASP – Muzeum Narodowe, Wrocław 2006 – CDN. Inne Media – ZPAP, BWA Wrocław 2007 – Lustro Natury – OKiS, Arsenał, Wrocław 2007 – Galeria Oborniki'4 – Ośrodek Kultury w Obornikach Śląskich 2007 – Anniversary Show – Galeria Foto-Medium-Art, Kraków 2007 – Wrocław Non-stop – multimedialny pokaz na Pl. Św. Elżbiety, ZPAP, Wrocław 2008 – 3. Wystawa Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych – Muzeum Architektury, Wrocław 2008 – Podwodny Wrocław – ZPAP, Galeria Browar Piastowski, Wrocław 2008 – Teraz! Artyści Galerii Foto-Medium-Art – Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia, Radom 2009 – 4. Wystawa Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych – Muzeum Architektury, Wrocław 2010 – wystawa poplenerowa Park sztuki – Zamek Kliczków – ZPAP, Arsenał, Wrocław 2010 – Podwodny Wrocław – ZPAP, Galeria Browar Piastowski, Wrocław 2010 – Konceptualizm. Medium fotograficzne w ramach FOKUS Łódź Biennale, Muzeum Miasta Łodzi 2011 – Save as Art – w ramach III Festiwalu Sztuka i Dokumentacja, ŁDK, Łódź 2011 – Po setce wystawa jubileuszowa 100-lecie ZPAP, Galeria Miejska, Wrocław 2011 – Festiwal Konteksty w Sokołowsku, Fundacja „In Situ”, Sokołowsko 2012 – Pełnia sztuczna/The Artificial Fullmoon – Muzeum Współczesne Wrocław 2013 – Jest / nie ma. Wystawa prac z Kolekcji Sztuki Współczesnej DTZSP – Muzeum Współczesne Wrocław 2016 – Trzecia strona niewinności wystawa ze zbiorów Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych; Art. Main Stadion, MIA Gallery (Dworzec Główny we Wrocławiu) 2016 – Sztuka na wodzie, w ramach Nocy Muzeów – Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2017 – 25/25 – Galeria Miejska, Wrocław 2017 – Obrazy świata – Galeria BB, Kraków 2017 – Nowe horyzonty w nowych mediach. Zjawiska sztuki współczesnej w latach 1945–1981 – Muzeum Sztuki Współczesnej Pawilon Czterech Kopuł, Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu 2017–2018 – Wrocław konkretny – Dzieła z kolekcji Dolnośląskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych – Muzeum Współczesne Wrocław 2018 – A my po ESK… Ekspresja, Struktura, Kolor – (ZPAP Wrocław) BWA Awangarda, Wrocław 2018 – Mikrohistorie – Galeria Fundacji ARTON, Warszawa 2020 – Poezja i Performance. Perspektywa wschodnioeuropejska – Muzeum Współczesne Wrocław
Najważniejsze wystawy zbiorowe za granicą 1973 – Contemporary Art from Poland – CAYC, Buenos Aires, Argentyna 1973 – Mirror – Balatonboglar Chapel, Węgry 1973 – Information – Perception – Reflection – Sodertelje Kommun, Szwecja 1974 – Document – Columbia University, New York, USA