Mierniki nierówności dochodowych są wykorzystywane przez badaczy społecznych do mierzenia rozkładu dochodu i nierówności ekonomicznych między uczestnikami danej gospodarki (danego kraju, całego świata). Liczne teorie próbują wyjaśnić w jaki sposób powstają nierówności dochodów, natomiast mierniki nierówności dochodów zapewniają system pomiaru stosowany do określania dyspersji dochodów. Pojęcie nierówności różni się od ubóstwa i sprawiedliwości.
Podział dochodu to od zawsze główny przedmiot teorii ekonomicznej i polityki gospodarczej. Klasyczni ekonomiści, tacy jak Adam Smith, Thomas Malthus i David Ricardo, badali głównie rozkład czynników dochodów, to jest rozkład dochodów między głównymi czynnikami produkcji: ziemi, pracy i kapitału. Często wiąże się to z podziałem bogactwa, chociaż wpływają na to odrębne czynniki.
Współcześni ekonomiści rozpatrują ten problem skupiając większą uwagę na podziale dochodów między osoby fizyczne i gospodarstwa domowe. Teoretyczne i polityczne dylematy obejmują związek między nierównością dochodów a wzrostem gospodarczym. W artykule nierówności ekonomiczne omawiane są społeczne i polityczne aspekty pytań dotyczących podziału dochodu.
Definiowanie dochodu Wszystkie wskaźniki opisane poniżej mają zastosowanie w ocenie nierówności dystrybucyjnej różnych rodzajów zasobów. W tym przypadku nacisk kładzie się na dochód jako zasób. Istnieją różne formy „dochodu”. Z tego powodu należy dokładnie opisać jego badany rodzaj.
Jedna z form dochodu to łączna kwota towarów i usług otrzymywanych przez daną osobę, zatem nie muszą to być pieniądze. Zboże uprawiane przez rolnika prowadzącego własne gospodarstwo w Ugandzie będzie liczone jako dochód. Usługi takie jak zdrowie publiczne i edukacja również brane są pod uwagę. Często do pomiaru dochodu wykorzystywane są wydatki lub konsumpcja (które są tym samym w sensie ekonomicznym). Bank Światowy wykorzystuje tak zwane „ankiety pomiaru jakości życia” do pomiaru dochodu. Składają się one z kwestionariuszy zawierających ponad 200 pytań. Ankiety zostały wykonane w większości krajów rozwijających się.
Stosowany do analizy nierówności dochodów w poszczególnych krajach, „dochód” zazwyczaj oznacza opodatkowany dochód na gospodarstwo domowe lub osobę. W tym przypadku miary nierówności dochodów można również wykorzystać do porównania rozkładów dochodów przed opodatkowaniem, a także po opodatkowaniu, w celu oceny skutków progresywnych stawek podatkowych.
Właściwości wskaźników nierówności Gdy funkcja jest nieciągła, wskaźnik nierówności ekonomicznych może być wyrażony przez funkcję I (x), gdzie x jest zbiorem n wartości ekonomicznych (np. bogactwa lub dochodu) x={x1, x2, ..., xn}, gdzie xi jest wartością ekonomiczną związaną z „agentem gospodarczym” i.
W ekonomicznej literaturze dotyczącej nierówności postuluje się cztery właściwości, które każda miara nierówności powinna spełniać:
Anonimowość lub symetria
Jest to założenie, że wskaźnik nierówności nie zależy od „etykietowania” jednostek w gospodarce, a wszystko, co się liczy, to rozkład dochodów. Na przykład w gospodarce złożonej z dwóch osób, pana Kowalskiego i pani Nowak, gdzie on ma 40% dochodu, a ona 60%, wskaźnik nierówności powinien być taki sam, niezależnie od tego, kto z nich ma 60% udziału. Ta właściwość odróżnia pojęcie nierówności od pojęcia sprawiedliwości, w przypadku której to kto ma określony poziom dochodu oraz w jaki sposób go uzyskał, ma kluczowe znaczenie. Miara nierówności obrazuje, w jaki sposób dochód jest dzielony, a nie to, kim są poszczególni ludzie w gospodarce lub na jaki rodzaj dochodu „zasługują”.
Jest to wyrażone matematycznie:
gdzie P(x) oznacza dowolną permutację x;
Skala niezależności lub jednorodności
Bogatszych gospodarek nie należy automatycznie uważać za bardziej nierówne pod względem budowy. Innymi słowy, jeśli dochód każdej osoby w gospodarce jest podwojony (lub pomnożony przez jakąkolwiek dodatnią stałą), wówczas ogólny wskaźnik nierówności nie powinien się zmienić. To dotyczy również biedniejszych gospodarek. Wskaźnik dochodu z nierówności powinien być niezależny od zagregowanego poziomu dochodu. Można to określić jako:
gdzie α jest dodatnią liczbą rzeczywistą.
Niezależność od populacji
Podobnie wskaźnik nierówności dochodów nie powinien zależeć od wielkości populacji. Gospodarka z kilkoma osobami nie powinna być automatycznie oceniana na podstawie tego wskaźnika jako bardziej równa niż duża gospodarka z dużą liczbą ludzi. Oznacza to, że metryka powinna być niezależna od poziomu populacji. Zazwyczaj jest to przedstawiane:
gdzie jest sumą dwóch x.
Zasada transferu
Zasada Pigou–Dalton, czyli zasada transferu, jest założeniem, które sprawia, że metryka nierówności jest w rzeczywistości miarą nierówności. W swojej słabej formie oznacza, że jeśli pewien dochód zostanie przeniesiony z osoby bogatej do osoby biednej, przy jednoczesnym zachowaniu kolejności rang dochodów, wówczas zmierzona nierówność się nie zmieni. W swojej silnej formie zmierzony poziom nierówności powinien się zmniejszyć.
Inne przydatne, ale nieobligatoryjne właściwości obejmują:
Nieujemność
Indeks I(x) jest większy lub równy zero.
Rozkład egalitarny
Indeks I(x) wynosi zero w przypadku egalitarnym, gdy wszystkie wartości xi są równe.
Górne ograniczenie maksymalną nierównością
Indeks I(x) osiąga maksymalną wartość dla maksymalnej nierówności (wszystkie xi są równe zero, z wyjątkiem jednego). Ta wartość jest zwykle jednością, gdy liczba agentów n zbliża się do nieskończoności.
Rozkładalność podgrupy
Ta właściwość stwierdza, że jeśli zestaw agentów x jest podzielony na dwa rozłączne podzbiory (y i z), to I(x) można wyrazić jako:
gdzie μ(x) i μ(y) są średnimi dochodami x i y.
funkcje w to skalarne wagi zestawów y i z. W mocniejszym stwierdzeniu wy = μy / μx i wz = μz / μx .
Powszechne miary nierówności dochodów Do najczęstszych miar używanych do pomiaru nierówności należą indeks Giniego (znany też jako współczynnik Giniego), indeks Theila oraz indeks Hoovera. Posiadają wszystkie cztery właściwości opisane powyżej.
Inną właściwością miary nierówności, która może być pożądana z empirycznego punktu widzenia, jest jej „rozkładalność”. Oznacza to, że jeśli dana gospodarka zostanie podzielona na podregiony, a miernik nierówności zostanie obliczony osobno dla każdego podregionu, wtedy miarą nierówności dla całej gospodarki powinna być suma średniej ważonej nierówności regionalnych i wielkości proporcjonalnej do nierówności średnich regionów (w słabszej formie oznacza to, że powinna to być sprecyzowana funkcja nierówności międzyregionalnych, choć niekoniecznie liniowa). Z powyższych indeksów tylko indeks Theila ma tę właściwość.
Wskaźniki nierówności dochodów są zbiorczymi statystykami, które mają na celu zebranie całego podziału dochodów w jeden indeks. Z tego powodu informacje na temat zmierzonej nierówności są niepełne. To ograniczenie informacji jest celem obliczania miar nierówności, ponieważ zmniejsza ich złożoność.
Słabszą redukcję złożoności osiąga się, jeżeli dystrybucje dochodów są opisywane za pomocą udziałów w całkowitych dochodach. Zamiast wykazywać jedną miarę, badaną ludność dzieli się na segmenty, takie jak kwintyle (lub inny odsetek populacji). Każdy segment często zawiera taki sam udział osób zarabiających. W przypadku nierównego podziału dochodu udziały dochodów dostępne w każdym segmencie są różne.
Często zdarza się, że wspomniane wyżej wskaźniki nierówności są obliczane na podstawie danych z segmentów bez oceny nierówności w tych segmentach. Im większa liczba segmentów (takich jak decyle zamiast kwintylów), tym bliżej zmierzonej nierówności rozkładu do rzeczywistej nierówności. Jeśli znana jest nierówność w obrębie segmentów, całkowitą nierówność można określić za pomocą tych wskaźników nierówności, które mają właściwość „rozkładania się”.
Kwantylowe miary nierówności spełniają zasadę transferu tylko w jej słabej formie, ponieważ wszelkie zmiany w rozkładzie dochodów poza odpowiednimi kwintylami (kwartylami etc.) nie są uwzględniane przez te miary; jedynie podział dochodów między skrajnie bogatych i skrajnie biednych ma znaczenie, podczas gdy nierówności pośrodku nie odgrywają żadnej roli.
Indeks Giniego mały|PKB na mieszkańca PPP (PSN) a indeks Giniego w poszczególnych krajach Indeks Giniego posiada zakres od 0 do 1 (0% i 100%), gdzie 0 oznacza idealną równość, a 1 (100%) oznacza całkowitą nierówność.
Indeks Giniego to najczęściej stosowany wskaźnik nierówności. Przyczyną jego popularności jest to, że łatwo jest zrozumieć sposób obliczania indeksu Giniego jako stosunku dwóch obszarów na wykresie krzywej Lorenza. Wadą jest to, że indeks Giniego odwzorowuje właściwości diagramu, ale sam diagram nie jest oparty na żadnym modelu procesu dystrybucji. „Znaczenie” indeksu Giniego można zrozumieć tylko empirycznie. Ponadto Gini nie rejestruje, gdzie w rozkładzie występuje nierówność. W rezultacie dwa bardzo różne rozkłady dochodów mogą mieć ten sam indeks Giniego.
Wskaźnik 20:20 mały|PKB na mieszkańca PPP (PSN) a wskaźnik 20:20 w poszczególnych krajach Współczynnik 20:20 lub 20/20 porównuje, o ile bogatsze są górne 20% populacji od dolnych 20% populacji. Może to bardziej ujawniać faktyczny wpływ nierówności w populacji, ponieważ zmniejsza on wpływ na statystyki wartości odstających na górze i na dole i zapobiega środkowej 60% przed statystycznym zaciemnianiem nierówności. Miara ta jest wykorzystywana w Programie Rozwoju ONZ Wskaźniki Rozwoju SpołecznegoPanel Data Econometrics: Theoretical Contributions And Empirical Applications edited by Badi Hani Baltag.. Wskaźnik 20:20 pokazuje na przykład, że Japonia i Szwecja mają niską lukę w zakresie równości, gdzie najbogatsze 20% zarabia tylko 4 razy więcej niż najbiedniejsze 20%, podczas gdy w Wielkiej Brytanii 7 razy, a w USA 8 razy więcej. Niektórzy uważają, że wskaźnik 20:20 jest bardziej przydatnym miernikiem, ponieważ dobrze koreluje z miernikami rozwoju człowieka i stabilności społecznej, w tym wskaźnikiem dobrostanu dzieci, wskaźnikiem problemów zdrowotnych i społecznych, populacji w więzieniu, zdrowia fizycznego, zdrowia psychicznego i wieloma innymi.
Wskaźnik Palma mały|Współczynnik PKB per capita PPP (PSN) a wskaźnik Palma w poszczególnych krajach Wskaźnik Palma jest stosunkiem udziału najbogatszego 10% populacji w dochodzie narodowym brutto podzielony przez udział najbiedniejszego 40% populacji. Wskaźnik opiera się na pracy chilijskiego ekonomisty Gabriela Palmy. Stwierdził on, że dochody klasy średniej prawie zawsze stanowią około połowy dochodu narodowego brutto, podczas gdy druga połowa jest podzielona między najbogatsze 10% a najbiedniejsze 40%, ale udział tych dwóch grup znacznie się różni w różnych krajach.
Wskaźnik Palma niejako odpowiada na problem nadwrażliwości indeksu Giniego na zmiany w środku rozkładu i niewrażliwości na zmiany na górze i na dole, a zatem dokładniej odzwierciedla wpływ ekonomiczny nierówności dochodów na społeczeństwo jako całość. Palma zasugerował, że polityka dystrybucji dotyczy głównie zmagań między bogatymi i biednymi, oraz tymi, których stronę „biorą” klasy średnie.
Indeks Hoovera jest najprostszym do obliczenia spośród wszystkich mierników nierówności: jest to proporcja wszystkich dochodów, które musiałyby zostać zredystrybuowane, aby osiągnąć stan doskonałej równości.
W idealnie równym świecie nie jest potrzebna redystrybucja zasobów, by osiągnąć równy rozkład: wtedy wskaźnik Hoovera jest równy 0. W świecie, w którym cały dochód byłby uzyskiwany przez jedną rodzinę, niemal 100% tego dochodu musiałoby zostać zredystrybuowane w celu osiągnięcia równości. Indeks Hoovera mieści się w zakresie od 0 do 1 (0% i 100%), gdzie 0 oznacza idealną równość, a 1 (100%) oznacza maksymalną nierówność.
Wynik Galta