Kryterium Szaniawskiego (kryterium ostrożnościowe) – kryterium podejmowania decyzji w warunkach niepewności stworzone przez polskiego filozofa Klemensa Szaniawskiego. Zgodnie z nim decydent podczas podejmowania decyzji powinien ustalić swój indywidualny wskaźnik ostrożności θ z przedziału <0;1>, a następnie zmaksymalizować sumę ważoną dwóch składników: najmniejszej użyteczności związanej z działaniem i średniej użyteczności. Oznacza to, że na przykład dla trzech stanów natury dla określonego działania, wybierany jest stan z najmniejszą użytecznością oraz obliczana średnia użyteczność spośród tych trzech, a następnie wyliczana średnia ważona (korzystając ze wskaźnika ostrożności) dla tych dwóch danych. Otrzymany wynik jest to użyteczność dla danego działania.
Dane kryterium można opisać za pomocą formuły:
gdzie n jest liczbą stanów natury dla danego działania, a uij jest użytecznością dla stanu natury j przy działaniu i.
Przykładowe wybory Przykładowe wybory między trzema działaniami w warunkach niepewności:
Stan naturys1s2s3 Działanied1100100100d20200300d3 -200300700
Średnia wartość dla d1 wynosi 100, dla d2 wynosi 166,67; a dla d3 266,67.
Dla osoby, której współczynnik θ wynosi 0,5, użyteczność poszczególnych działań wyniosłaby: d1: (0,5 × 100 + 0,5 × 100) = 100 d2: (0,5 × 0 + 0,5 × 166,67) = 83,33 d3: (0,5 × (-200) + 0,5 × 266,67) = 33,33
Największą użyteczność na działanie d1, zatem to działanie powinien wybrać decydent.
Natomiast dla osoby mniej ostrożnej, której współczynnik θ wynosi 0,25, użyteczność poszczególnych działań osiągnęłaby: d1: (0,25 × 100 + 0,75 × 100) = 100 d2: (0,25 × 0 + 0,75 × 166,67) ≈ 125 d3: (0,25 × (−200) + 0,75 × 266,67) ≈ 150
Decydent powinien więc wybrać działanie d3.
Bibliografia
Kategoria:Teoria decyzji