Metodologia badań pedagogicznych – nauka o metodach naukowych i działalności naukowej w pedagogice obejmująca sposoby przygotowania i prowadzenia badań naukowych na gruncie pedagogiki, opracowania ich wyników, budowy systemów naukowych oraz utrwalenie w mowie i w piśmie osiągnięć pedagogiki naukowejRubacha K., Metodologia badań nad edukacją, Warszawa 2008.
Metodologię badań określamy jako naukę o zasadach i sposobach postępowania badawczego zalecanych i stosowanych w pedagogice. Metodologia uprawiana jest w sposób opisowo – normatywny, pozwalający na prezentowanie zarówno stosowanych, jak i postulowanych reguł postępowania badawczegoBrzeziński J., Metodologia badań psychologicznych, Warszawa 2003. Przedstawia się w niej konkretne badania i zarazem postuluje się bardziej efektywne ich zastosowanie w naukach pedagogicznych.
Ze względu na zakres stosowania wyróżnia sięKonarzewski K., Jak uprawiać badania oświatowe, Warszawa 2000: metodologię ogólną, która zajmuje się ogólnymi problemami metod i systemów naukowych metodologię szczegółową badającą metody i systemy wybranych nauk np.: pedagogicznych
Postęp pedagogiki, w sensie zdobywania nowej wiedzy o wychowaniu, zależny jest od odpowiednich badań pedagogicznych z zastosowaniem właściwych metod. Wybór metody jest uzależniony od specyfiki badanego obiektu (np. liczby badanych osób) i sytuacji (gdzie, w jakich warunkach przeprowadzane jest badanie). Wybór ten jest nadrzędny wobec wyboru techniki i narzędzi. Prawidłowe przygotowanie do badań powinno obejmować wybór metody, techniki i narzędzi – według podanej kolejności. Żadna z metod nie występuje w stanie czystym. Wielowymiarowość i złożoność rzeczywistości wychowawczej nie pozwala zamknąć jej w ramach jednej metody, dlatego zwykle sięga się do kilku różnych metod jednocześnieMirosław Krajewski, O metodologii nauk i zasadach pisarstwa naukowego, WN NOVUM, Płock 2020, s. 59-110, .
Metody badań pedagogicznych W pedagogice, metody badawcze dzieli się na ilościowe i jakościowe. Badacz korzystający z metod ilościowych zakłada istnienie obiektywnej rzeczywistości i możliwości poznania jejZaczyński W., Praca badawcza nauczyciela, Warszawa 1995. Ograniczeniem jest tutaj niemożność zbadania obiektów, które nie poddają się takiemu precyzyjnemu pomiarowi. Natomiast metody jakościowe posługują się narzędziami elastycznymi, które można dostosować do nowych warunków, nieprzewidzianych przed rozpoczęciem badania. Charakterystyczna dla tych metod jest bezzałożeniowość (brak hipotez, które następnie podlegałyby weryfikacji) i możliwość sięgnięcia do głębszego kontekstu – zbadania także tego, czego nie da się obiektywnie zmierzyć.
metody ilościowe: eksperyment pedagogiczny monografia pedagogiczna metoda sondażu diagnostycznego
metody jakościowe: wywiad pogłębiony metoda biograficzna metoda indywidualnych przypadków jakościowa analiza tekstu obserwacja
Metoda badań pedagogicznych to zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących całość postępowania badacza, zmierzających do rozwiązania problemu naukowegoSkorny Z., Prace magisterskie z psychologii i pedagogiki, Warszawa 1994. Jest to określony powtarzalny sposób rozwiązania problemu z zastosowaniem odpowiedniej techniki badawczej, przy pomocy właściwych dla tej techniki narzędziSztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice 1999.
Techniki badań pedagogicznych Technika badań to czynności praktyczne, regulowane wypracowanymi drogą doświadczenia dyrektywami pozwalającymi na otrzymanie optymalnie sprawdzalnych informacji.
rodzaje technik badań pedagogicznych: obserwacja wywiad ankieta badanie dokumentów analiza treści techniki projekcyjne
Narzędzia badawcze Narzędziem badawczym nazywamy każdy przedmiot służący do realizacji wybranej techniki badań. Takim przedmiotem może być kwestionariusz, dyktafon, a nawet długopis czy ołówek.
Główne narzędzia badawcze to: kwestionariusz wywiadu kwestionariusz ankiety narzędzia socjometrii narzędzia obserwacji skale
Przypisy
Bibliografia Brzeziński J., Badania eksperymentalne w psychologii i pedagogice, Wydawnictwo Scholar 2008; Brzeziński J., Metodologia badań psychologicznych, Warszawa, PWN 2007 Ferguson G.A., Takane Y., Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, Warszawa, PWN 2003 Łobocki M., Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków, Impuls 2006 Łobocki M., Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Kraków 2006 Nowak S., Metodologia badań społecznych, Warszawa, PWN 2007 Palka S., Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna, Gdańsk 2006 Pilch T., Bauman T., Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 2001 Sztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice, „Śląsk” 2005
Kategoria:Pedagogika Kategoria:Metodologia nauk społecznych