Uniwersytety we Włoszech – szkoły wyższe należące do pierwszych tego typu instytucji w Europie Zachodniej. Włochy są krajem, gdzie kształtowały się średniowieczne uniwersytety, które były przykładem funkcjonowania dla innych powstających europejskich uczelni.
Historia Do najstarszych uczelni należą: Uniwersytet w Salerno powstały w IX wieku i Uniwersytet Bolonii założony w 1088 roku. Kolejnymi uczelniami były Uniwersytet w Padwie założony w 1222 i Uniwersytet w Neapolu (1224), ufundowany przez Fryderyka II, Uniwersytet Florencji (1308), oraz uniwersytety w Pizie, Pawii i Turynie.
Rodzaje uczelni We Włoszech działa obecnie 95 szkół wyższych. Większość uniwersytetów jest publiczna i określana zwykle nazwą miejscowości lub regionu. Istnieje również kilka uniwersytetów niepublicznych, między innymi mediolański Uniwersytet Bocconiego, specjalizujący się w ekonomii, oraz Katolicki Uniwersytet Najświętszego Serca. Istnieją także dwie elitarne uczelnie wyłączone z ogólnego systemu szkolnictwa wyższego i wzorowane na francuskich tak zwanych wielkich szkołach Scuola Normale di Pisa i Scuola Superiore di Sant’Anna. Obydwie cieszą się dużym międzynarodowym prestiżem.
Autonomia uniwersytetów Autonomia uniwersytetów jest gwarantowana przepisami konstytucji oraz ustawy nr 240 z dnia 30 grudnia 2010 r. o zasadach organizacji uniwersytetów, pracowników naukowych i rekrutacji, jak również o kompetencjach Rządu w zakresie podniesienia jakości i efektywności systemu uniwersyteckiegoStachowiak-Kudła M., Autonomia szkół wyższych a instytucjonalne mechanizmy zapewnienia jakości w Polsce i wybranych państwach europejskich, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012..
Autonomia finansowa uniwersytetów jest niewielka. Za jej elementy należy uznać: zobowiązanie władz publicznych do zapewnienia uczelniom publicznym środków finansowych niezbędnych do wykonywania ich zadań oraz prawo przenoszenia niewykorzystanych środków publicznych na kolejny rok. Uczelnie we Włoszech nie posiadają prawa prowadzenia działalności gospodarczej niezależnie od działalności edukacyjnej i naukowej. Nie mogą zbywać aktywów.
Instytucje przedstawicielskie i kontrolne Instytucjami przedstawicielskimi uniwersytetów są: Konferencja Rektorów Uniwersytetów Włoskich (Conferenza dei rettori delle universita italiane) oraz Państwowa Rada Uniwersytecka (Consiglio Universitario Nazionale). Organem właściwym w zakresie zewnętrznego zapewnienia jakości uniwersytetów jest utworzona w 2010 r. Państwowa Agencja do spraw Oceny Systemu Uniwersyteckiego i Badań Naukowych (Agenzia Nazionale di valutazione del sistema universitario e della ricerca).
Struktura studiów Struktura studiów oparta jest na trzech cyklach (Laurea, Laurea Specialistica/Magistrale, Dottorato di Ricerca).
Organizacja roku akademickiego Rok podzielony jest na dwa semestry. Każdy kurs trwa nie dłużej niż semestr, zaś egzaminy są przeprowadzane na początku (wrzesień), w środku (od połowy stycznia do końca lutego) i na końcu roku szkolnego (od połowy maja do połowy lipca). Stopnie są w skali od 1 do 30, przy czym 18 jest wymaganym minimum dla zdania egzaminu.
Lista uniwersytetów Lacjum (Lazio) Rzym: Uniwersytet Rzymski „La Sapienza” (Università degli Studi di Roma „La Sapienza”) Università degli Studi di Roma 3 Università degli Studi „Tor Vergata” Libera Università Internazionale degli Studi Sociali Uniwersytet Niccolò Cusano (Università degli Studi Niccolò Cusano) Pontificia Università Gregoriana Pontificio Ateneo della Santa Croce Papieski Uniwersytet Świętego Tomasza z Akwinu Cassino: Università degli Studi di Cassino Viterbo: Università degli Studi della Tuscia Abruzja (Abruzzi) L’Aquila: Università degli Studi dell’Aquila Chieti-Pescara: Università degli Studi „F. d’Annunzio” Teramo: Università degli Studi di Teramo Apulia (Puglia) Bari: Università degli Studi di Bari Lecce: Università degli Studi di Lecce Basilicata Università degli Studi della Basilicata Emilia-Romania (Emilia-Romagna) Bolonia: Uniwersytet Boloński (Università degli Studi di Bologna) Parma: Università degli Studi di Parma Modena: Università degli Studi di Modena Ferrara: Università degli Studi di Ferrara Friuli-Wenecja Julijska (Friuli-Venezia Giulia) Triest: Università degli Studi di Trieste Udine: Università degli Studi di Udine Kalabria (Calabria) Reggio di Calabria: Università degli Studi Mediterranea di Reggio Calabria Cosenza: Università degli Studi della Calabria Catanzaro: Università degli Studi di Catanzaro Kampania (Campagna) Neapol Uniwersytet w Neapolu (Università degli Studi „Federico II” di Napoli) Università degli Studi di Napoli „Parthenope” Istituto Universitario Orientale Salerno: Università degli Studi di Salerno Benewent: Università degli Studi del Sannio Liguria Genua: Università degli Studi di Genova Lombardia Mediolan Università commerciale Luigi Bocconi Università Cattolica del Sacro Cuore Università degli Studi di Milano Università degli Studi di Milano-Bicocca Pawia: Uniwersytet w Pawii (Università degli Studi di Pavia) Brescia Università degli Studi di Brescia Università Cattolica del Sacro Cuore Bergamo: Università degli Studi di Bergamo Marche Camerino: Università degli Studi di Camerino Macerata: Università degli Studi di Macerata Urbino: Università degli Studi di Urbino Molise Campobasso: Università degli Studi del Molise Piemont (Piemonte) Università del Piemonte Orientale Turyn: Uniwersytet Turyński (Università degli Studi di Torino) Sardynia (Sardegna) Cagliari: Università degli Studi di Cagliari Sassari: Università degli Studi di Sassari Sycylia (Sicilia) Katania: Università degli Studi di Catania Mesyna: Università degli Studi di Messina Palermo: Università degli Studi di Palermo Toskania (Toscana) Florencja: Uniwersytet Florencki (Università degli Studi di Firenze) Piza: Uniwersytet w Pizie (Università degli Studi di Pisa) Siena: Università degli Studi di Siena Trydent-Górna Adyga (Trentino-Alto Adige) Bolzano: Libera Universita' di Bolzano Trydent: Università degli Studi di Trento Umbria Perugia: Università degli Studi di Perugia Wenecja Euganejska (Veneto) Padwa: Uniwersytet Padewski (Università degli Studi di Padova) Wenecja: Università degli Studi di Venezia „Ca’ Foscari” Werona: Università degli Studi di Verona
Przypisy
Bibliografia Białecki I., Projektowana reforma szkolnictwa wyższego we Włoszech, [w:] Szkolnictwo Wyższe w wybranych krajach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, red. Komorowski Z., Warszawa 1973. Sawicka-Wilgusiak S., Włoski system szkolnictwa, Warszawa 2003. Stachowiak-Kudła M., Autonomia szkół wyższych a instytucjonalne mechanizmy zapewnienia jakości w Polsce i wybranych państwach europejskich, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012.
Włochy