Współczesne niewolnictwo, znane również jako nowoczesne niewolnictwo lub neoniewolnictwo, odnosi się do zorganizowanego niewolnictwa lub przymusowej pracy we współczesnym społeczeństwie. Choć niewolnictwo jako takie jest nielegalne we wszystkich współczesnych państwach, jednak często występuje jako trudne do zwalczania zjawisko bezprawne. Ponadto niektóre rodzaje przymusowej pracy są legalne w wielu krajach; choć nie są one niewolnictwem w ścisłym znaczeniu tego słowa, ale mogą być traktowane jako rodzaje współczesnego niewolnictwa. Szacunkowa liczba współczesnych niewolników w 2016 r. na świecie wynosiła od 40 do 46 milionów. Osoby zniewolone są często trudne do zidentyfikowania, a odpowiednie statystyki często nie są dostępne. Alliance 8.7 szacuje, że w 2016 r. 24,9 miliona ludzi było zmuszanych do pracy, z czego 16 milionów było wykorzystywanych w pracach o charakterze prywatnym, takich jak prace w domu, budownictwo lub rolnictwo. 4,8 miliona osób przymuszanych do wyzysku seksualnego, a 4 miliony do pracy, która była narzucona przez władze państwowe. 15,4 miliona ludzi żyło w wymuszonych małżeństwach.

Definicja Biuro ds. Monitorowania i Zwalczania Handlu Ludźmi, które jest agencją Amerykańskiego Departamentu Stanu, mówi, że „współczesne niewolnictwo, przemyt ludzi i handel ludźmi są używane jako terminy zbiorcze. Opisują one rekrutację, ukrywanie, transportowanie, zapewnianie lub pozyskiwanie człowieka do przymusowej pracy lub stosunków seksualnych przy użyciu siły, oszustwa lub wymuszenia”. Poza tymi uszczegółowieniami w amerykańskiej, federalnej Ustawie o Ofiarach Handlu Ludźmi i o Ochronie przed Przemocą z 2000 r. oraz w Protokole Narodów Zjednoczonych o Zapobieganiu, Zwalczaniu i Karaniu Handlu Ludźmi, Zwłaszcza Kobietami i Dziećmi zastosowano szereg innych terminów, w tym: „przymusowa służebność”, „niewolnictwo lub praktyki podobne do niewolnictwa”, „niewola długów” i „praca przymusowa”.

Według amerykańskiego profesora Kevina Balesa, byłego przewodniczącego organizacji pozarządowej i grupy interesu Free the Slaves, niewolnictwo występuje, „kiedy osoba znajduje się pod kontrolą innej osoby, stosującej przemoc i siłę, aby utrzymywać swoją kontrolę, a celem tej kontroli jest wyzyskiwanie”. Według tej definicji badania przeprowadzone przez fundację Walk Free, oparte na Globalnym Indeksie Niewolnictwa z 2018 r. szacunkowo wskazały, że żyło wtedy około 40,3 miliona niewolników na całym świecie. Inne szacunkowe dane sugerują, że z ogólnej liczby niewolników ok. 10 milionów to dzieci. Współczesne niewolnictwo uporczywie utrzymuje się z podobnych powodów, jak starsze wersje tego zjawiska: jest ono ekonomicznie korzystną praktyką, pomimo wszelkich etycznych zastrzeżeń.

Przyczyny Jako że oficjalnie niewolnictwo zostało zniesione, zniewolenie nie dotyczy już prawnej własności, ale kontroli o charakterze nielegalnym. Dwie fundamentalne zmiany to odejście od zakupu pracy niewolniczej i istnienie niewolników jako kategorii zatrudnienia. Chociaż statystyki sugerują, że „rynek” dla pracy w wyzysku wykazuje znaczący wzrost, koncepcja, że ludzie są celowo sprzedawani i kupowani, jest nieaktualna. Podczas gdy takie transakcje wciąż się zdarzają, we współczesnych przypadkach ludzie są wpędzani w pułapki pracy na różne, inne sposoby.

Współczesne niewolnictwo jest często postrzegane jako efekt ubóstwa. W krajach, w których brakuje edukacji i praworządności anarchia oraz słaba struktura społeczna mogą wytworzyć środowisko sprzyjające akceptacji i propagowaniu niewolnictwa. Jest ono najbardziej rozpowszechnione w ubogich krajach oraz we wrażliwych społecznościach mniejszości, chociaż istnieje również w krajach rozwiniętych. Dziesiątki tysięcy ludzi pracuje w trudzie w warunkach niewolniczych w takich branżach, jak górnictwo, rolnictwo i przemysł, wytwarzając towary przeznaczone do konsumpcji krajowej lub na eksport do lepiej prosperujących krajów.

Współczesne niewolnictwo może być dość opłacalneSiddarth Kara, Sex Trafficking: Inside the Business of Modern Slavery (New York: Columbia University Press, 2010)., a skorumpowane rządy milcząco na to pozwalają, mimo że jest ono zakazane przez międzynarodowe traktaty, takie jak Uzupełniająca Konwencja o Zniesieniu Niewolnictwa czy krajowe przepisy prawne. Całkowite, roczne przychody handlarzy ludźmi oszacowano w 2014 r. na ponad 150 miliardów dolarów, chociaż zyski są znacznie niższe. Amerykańscy niewolnicy w 1850 roku zostali sprzedani za równowartość 40 000 USD dzisiejszych pieniędzy. Dziś niewolnik może być kupiony za 90 USD.

Kevin Bales powiedział kiedyś: „To przestępstwo ekonomiczne. Nie zniewala się ludzi, żeby im dokuczyć, chodzi o dochód.”.

Rodzaje niewolnictwa Zstępne niewolnictwo pełnej własności Niewolnictwo zstępne pełnej własności (ang. chattel slavery), było formą niewolnictwa najczęściej kojarzoną z tym pojęciem. Osoba zniewolona uważana była za osobistą własność (ruchomość) kogoś innego; zwykle można ją było kupić i sprzedać. Dzieci takich osób stawały się niewolnikami w chwili urodzenia. Historycznie ten rodzaj niewolnictwa wziął się albo z wojen, kiedy podbici ludzie byli zniewalani, jak w Cesarstwie Rzymskim lub Imperium Osmańskim albo z łapanek niewolniczych jak w przypadku transatlantyckiego handlu niewolnikami lub arabskiego handlu niewolnikami.

Od czasu wojny domowej w Libii w 2014 r., i w rezultacie załamania się tam prawa i porządku, pojawiły się doniesienia o zniewalanych migrantach sprzedawanych na publicznych, otwartych aukcjach niewolników.

Mauretania ma długą historię związaną z niewolnictwem. Zostało ono formalnie uznane za nielegalne, ale przepisy przeciwko niemu są w dużej mierze nie wykonywane. Szacuje się, że około 90 000 osób (ponad 2% populacji Mauretanii) jest niewolnikami. Ponadto przymusowe małżeństwa i prostytucja dziecięca nie są penalizowane.

Praca przymusowa na rzecz rządu i pobór do wojska Praca przymusowa jest zdefiniowana przez Międzynarodową Organizację Pracy jako zdarzenia „w których osoby są przymuszane do pracy poprzez użycie przemocy lub zastraszania, albo za pomocą bardziej subtelnych środków, takich jak nagromadzony dług, zatrzymanie dokumentu tożsamości lub gróźb denuncjacji skierowane do władz imigracyjnych”. Gdy zagrożenia pochodzą od rządu, mogą one być znacznie bardziej zróżnicowane.

W Korei Północnej rząd zmusza wiele osób do pracy dla państwa, zarówno w samej Korei Północnej, jak i poza nią, czasami przez wiele lat. Globalny Indeks Niewolnictwa z 2018 r. szacuje, że 2,6 miliona ludzi w tym kraju było niewolnikami. Wartość całej przymusowej pracy wykonanej przez Północnych Koreańczyków dla rządu szacowana jest na 975 milionów USD, przy czym pracownicy młodzieżowi zmuszani są do wykonywania niebezpiecznych prac budowlanych, a kobiety i dziewczęta zmuszane są do wytwarzania odzieży w zakładach intensywnej pracy. Pracownicy często nie otrzymują wynagrodzenia. Ponadto, armia Korei Północnej licząca 1,2 miliona żołnierzy jest często zmuszana do pracy przy projektach budowlanych niezwiązanych z obronnością.

Według śledczych ONZ, w Erytrei szacunkowo od 300 000 do 400 000 osób uczestniczy w programie służby wojskowej, która jest nieokreślona datami zakończenia, co stanowi masowe niewolnictwo. Raport wykazał także niewolnictwo seksualne i inną pracę przymusową.

Według raportu Bloomberg News, Amerykański Urząd Celny i Ochrona Granic zablokował import czarnych diamentów z Zimbabwe w październiku 2019 r. Zimbabwe z kolei oskarżyło rząd Stanów Zjednoczonych o kłamstwa w sprawie przymusowej pracy w państwowej kopalni diamentów.

Około 35–40 krajów egzekwuje obecnie przymusowy pobór wojskowy, nawet jeśli jest to tylko usługa tymczasowa.

Przymusowa praca dla rządu przybiera różne formy, ponieważ rządy są również znane ze stosowania innych praktyk przymusowej pracy poza obowiązkową służbą wojskową. Na przykład w Uzbekistanie rząd zmusza studentów i pracowników państwowych do zbierania bawełny, której kraj jest co roku głównym eksporterem; przymusowo rezygnują oni ze swoich innych obowiązków. Oczywiście nie jest to jedyny rodzaj niewolnictwa wykazany na tym przykładzie, ponieważ wykorzystanie uczniów, w tym w szkołach podstawowych i średnich oznacza, że poziom pracy dzieci jest również znaczący.

Praca w więzieniu W chińskim systemie więzień pracy (dawniej zwanych laogai) setki tysięcy więźniów podlegają przymusowej, nieopłacanej pracy. Szacuje się, że w latach 2005–2006 system ten obejmował od 1045 obozów, a faktyczna liczba więźniów była nieznana p. 6. i że spowodował dziesiątki milionów zgonów na przestrzeni dekad. Równolegle z laogai, Chiny prowadziły mniejszy system więzień reedukacji przez pracę aż do roku 2013. Dodatkowo Chiny prowadzą także obozy pracy przymusowej w Sinkiangu, w których uwięziono setki tysięcy (być może nawet milion) muzułmanów, Ujgurów oraz innych mniejszości etnicznych i dysydentów politycznych.

W 1865 r. Stany Zjednoczone przyjęły 13. poprawkę do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, która zakazała niewolnictwa i przymusowej służebności „z wyjątkiem kary za przestępstwo, za które strona powinna zostać prawomocnie skazana”. Wielu więźniów w USA w 2016 r. wykonywało pracę, za którą w stanach Teksas, Georgia, Alabama i w Arkansas nie otrzymywali żadnego wynagrodzenia. Federal Prison Industries płacił więźniom średnio 0,90 USD za godzinę w 2017 r. Czasem praca karna była wymuszona, a więźniowie podlegali karze odosobnienia, jeśli jej odmówili. W latach 2010–2015 i ponownie w 2016 r. oraz w 2018 r. niektórzy więźniowie w USA odmówili pracy protestując dla lepszych płac, lepszych warunków pracy i dla zniesienia przymusu pracy. Przymusowa praca w więzieniach występuje zarówno w więzieniach państwowych, jak i prywatnych. Przemysł więzienny zarabia ponad 1 miliard USD rocznie ze sprzedaży produktów wytwarzanych przez więźniów, podczas gdy więźniom płaci się bardzo niewiele lub nic. W Kalifornii, w 2018 r. 2500 więźniów-pracowników walczyło z pożarami lasów i nieużytków za jedyne 1 USD za godzinę, co zapewnia oszczędności administracyjne aż do 100 milionów USD rocznie.

W Korei Północnej dziesiątki tysięcy więźniów mogą być przetrzymywane w obozach pracy przymusowej. Więźniowie cierpią znojne warunki i są zmuszani do kopania własnych grobów. W obozie koncentracyjnym w Jodok przymusowej pracy podlegali więźniowie polityczni i dzieci. Obóz ten został zamknięty w 2014 r., a jego więźniów przeniesiono do innych instalacji reżimu.

Praca wymuszona z powodów zobowiązań finansowych Praca z powodów zobowiązań finansowych, znana również jako peonaż, ma miejsce, gdy ludzie poddają się niewolnictwu dla odpracowania pożyczki lub kiedy odziedziczą dług od krewnego. Cykl rozpoczyna się, gdy ludzie zaciągają skrajnie wysokie pożyczki pod warunkiem, że spłacą dług swoją pracą. „Pożyczki” są zaprojektowane w taki sposób, że są niemożliwe do spłaty, często przekazywane z pokolenia na pokolenie. Ludzie zostają uwięzieni w tym systemie, pozornie pracując nad spłatą, choć często są zmuszani do pracy znacznie powyżej pierwotnej kwoty. Pracują pod wpływem gróźb i nadużyć. Czasami długi trwają kilka lat, a czasami są przenoszone na przyszłe pokolenia.

Praca z powodu długów jest wykorzystywana w różnych branżach w celu wytwarzania produktów do konsumpcji na cały świat. Najczęściej występuje w Indiach, Pakistanie, Bangladeszu i Nepalu.

W Indiach większość takich przymusowych robotników to Dalici i Adiwasi. Były pracownik cegielni w Pendżabie w Indiach stwierdził w wywiadzie dla antislavery.org: „Nie zaprzestajemy pracy nawet, jeśli jesteśmy chorzy – co jeśli nasz dług wzrasta? Więc nie odważamy się przestać”. Chociaż w 1976 r. uchwalono specjalne przepisy prawne, tj. Ustawę o Zniesieniu Systemu Pracy Niewolniczej, skazania były prawie niemożliwe i jeszcze w 2013 r. zjawisko to uchodziło za powszechne.

Przymusowa praca migrantów