Stanisław Mieczysław Gebhardt (ur. 13 lipca 1928 w Poznaniu, zm. 27 lutego 2025 we Wrocławiu) – polski polityk, ekonomista, publicysta, działacz społeczny. Po II wojnie światowej i wielu latach działalności zagranicą głównie z ramienia międzynarodowego ruchu chrześcijańskiej demokracji, wrócił do Polski w 1990, aby brać udział w odbudowie struktur demokratycznych w kraju. W latach 2020–2024 przewodniczący Rady Programowej Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys Młodość thumb|left|Riddlesworth Hall szkoła i kościół Urodził się w Poznaniu jako drugie dziecko w rodzinie lekarza wojskowego, Stanisława Gebhardta i żony jego, Henryki (z d. Welfe) z Kolbuszowej. Przez matkę jest spokrewniony z ekonomistą Władysławem Welfe. Ojciec Stanisława zmarł w 1930 r. i rodzina przeniosła się do Krakowa, gdzie chodził do szkoły. W latach 1941–1943 należał do Szarych Szeregów, a od 1943 był żołnierzem Armii Krajowej. Od 1944 został uwięziony przez Gestapo. Był przetrzymywany w więzieniu Montelupich oraz w obozach koncentracyjnych Groß-Rosen i Mauthausen. Bezpośrednio po zakończeniu wojny wrócił do kraju i po kompletach w Krakowie zdał tzw. „małą maturę”. Następnie wyjechał na południe do Włoch, gdzie został przydzielony do Wojska Polskiego w Trani i z którym dotarł do Wielkiej Brytanii. W ramach 2 Korpusu od 1946 do demobilizacji w 1948, włączony był w Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia i pobierał nauki w ramach polskiego obozu, Riddlesworth, w hrabstwie Norfolk, gdzie przydzielony był 3 Batalion Strzelców Karpackich. W 1948 zdobył polskie świadectwo dojrzałości.

Początki zawodowe W 1953 ukończył Polski Uniwersytet na Obczyźnie w Londynie (ekonomia), a w 1954 – kursy zarządzania przedsiębiorstwami w City University London. Od 1954 do 1957 zaliczył nauki polityczne i społeczne na Sorbonie.

Angażował się w działalność wielu polskich organizacji społecznych i kulturalnych na wychodźstwie, m.in.: Związku Studentów Polskich, Związku Młodych Unii Federalnej Europy, Związku b. Żołnierzy AK, Macierzy Szkolnej w Anglii, potem Grupy „Merkuriusza”, Rady Polaków we Włoszech i Klubu Polskiego w Rzymie.

W latach 1951–1954 pracował dorywczo jako asystent jednego z dyrektorów firmy Foldex, wydawcy map samochodowych. W czasie pobytu na studiach w Paryżu, 1954–1956 współpracował w projekcie zorganizowania gospodarki finansowej Wietnamu na linii Paryż–Sajgon. Od 1955 współpracował z polską sekcją „Voice of America”. W latach 1956–1967 zajmował się doradztwem ekonomicznym w zakresie inwestycji w Ameryce Łacińskiej. Od 1963 do 1972 był dyrektorem w Międzynarodowej Fundacji Solidarności w Rzymie, gdzie współpracował z Karolem Popielem. Oprócz działalności politycznej, okresowo zajmował się międzynarodowym doradztwem gospodarczym aż do początku XXI wieku.

Publicysta Kiedy w 1964 Jerzy Kulczycki założył w Londynie polskie wydawnictwo emigracyjne „Odnowa”, zaproponował swemu rówieśnikowi Gebhardtowi udział i stanowisko dyrektora. Chociaż między nimi istniały spory, „Odnowa” wydała ok. 80 tytułów, w tym autorstwa pisarzy ocenzurowanych w PRL, Orwella, Garlińskiego, Karola Popiela i Nowaka-Jeziorańskiego. Gebhardt miał za zadanie zajmować się pozyskaniem środków i przemytem tej literatury do Polski, w taki sposób, aby ulokowani nad Tamizą agenci Służby Bezpieczeństwa nie dowiedzieli się, skąd pochodzą środki na publikacje.

Działalność społeczno-polityczna W latach 1954–1985 był członkiem władz Stronnictwa Pracy na uchodźstwie.

Jako przedstawiciel polskich organizacji wszedł i zaangażował się w działalność międzynarodowych organizacji, głównie chrześcijańsko-demokratycznych. Współpracował w ich ramach m.in. z Robertem Schumanem. W latach 1951–1953 był członkiem Parlamentu Młodzieży Europejskiej. Działał w Międzynarodowej Unii Młodych Chrześcijańskich Demokratów. Współorganizował Radę Polityczną Młodzieży NATO. W latach 1950–1959, przy boku Edwarda Bobrowskiego (potem znany jako francuski dziennikarz i filmowiec Édouard Bobrowski), który był sekretarzem generalnym Sekcji Młodzieżowej Chrześcijańskiej Demokracji Unii Europy Środkowej z siedzibą w Paryżu. Od 1962 do 1973 wchodził w skład władz Międzynarodowej Unii Młodych Chrześcijańskich Demokratów. W latach 1990–1995 pełnił funkcję wiceprezesa Chrześcijańsko-Demokratycznej Unii Europy Środkowej w Bratysławie, następnie w 1991–1995 wiceprezesa Światowej Unii Chrześcijańskich Demokratów w Brukseli. W latach 1962–1976 współorganizował centrum studiów problemów działania systemu demokratycznego i zagadnień międzynarodowych w Rzymie pod nazwą Esperienze Internazionali.

Po powrocie do kraju, w latach 1990–1994 działał w reaktywowanym Stronnictwie Pracy, którego został wiceprezesem. W latach 1995–1998 był wiceprezesem Ruchu Odbudowy Polski. W 1994 objął funkcję prezesa Fundacji Odbudowy Demokracji im. Ignacego J. Paderewskiego. W czerwcu 2020 minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński powołał go na funkcję przewodniczącego Rady Programowej Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, którą pełnił do 2024.

Należał do partii Prawo i Sprawiedliwość. Pełnił funkcję społecznego asystenta senatora PiS Aleksandra Szweda podczas IX i X kadencji Senatu.

Został pochowany 15 marca 2025 na Alei Zasłużonych na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu.

Odznaczenia W 1989 prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski awansował go do stopnia podporucznika Wojska Polskiego. W 1990 otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski z rąk prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego. W 2016 prezydent RP Andrzej Duda odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. 3 maja 2023, w uznaniu znamienitych zasług dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za wybitną działalność na rzecz polskiej emigracji poprzez pielęgnowanie tożsamości narodowej, zachowanie ciągłości dziedzictwa kulturowego oraz propagowanie wartości chrześcijańskich i demokratycznych, za wierność Polsce wolnej i suwerennej, prezydent RP Andrzej Duda odznaczył go Orderem Orła Białego.

Został także odznaczony: komandorią Orderu Zasługi Bernardo O’Higginsa (Chile) Orderu Simona Bolivara (Wenezuela) Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Commendatore) Krzyżem Walecznych Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Krzyżem Armii Krajowej Medalem Wojska Polskiego Zagranicą Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Przypisy . .

Odnova Ltd.

Bibliografia Aldrich, Richard J. (1997). 'OSS, CIA and European unity: The American committee on United Europe, 1948-60'. Diplomacy and Statecraft. 8:1, 184 – 227. DOI: 10.1080/09592299708406035 URL: http://dx.doi.org/10.1080/09592299708406035 (po angielsku) Gebhardt, S. (2008). 'Democratici democristian i riflessioni’ (Democristian Democrats reflections). pl.it – rassegna italiana di argomenti polacchi. Tom II. s. 652–663. Associazione Italiana Polonisti (AIP). (po włosku) Gebhardt S. (2018). 'The Christian Democratic Union of Central Europe’. w: Kosicki P., Łukasiewicz S. (red.) Christian Democracy Across the Iron Curtain. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-64087-7_15 (po angielsku)

Linki zewnętrzne

Wystawa o R. Schumanie, i zdjęcie z konferencji z 1957 gdzie figurują m.in. R.Schuman i S. Gebhardt

Gebhardt, Stanisław: Myśl Chrześcijańska u podstaw działalności społeczno-politycznej – Część 1, 2018 https://player.vimeo.com/video/278767992

Kategoria:Absolwenci Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie Kategoria:Członkowie Stronnictwa Pracy na emigracji Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Londyńska Polonia Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Oswobodziciela Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Bernardo O’Higginsa Kategoria:Politycy ChDSP i Stronnictwa Pracy (III RP) Kategoria:Politycy Ruchu Odbudowy Polski Kategoria:Polscy działacze emigracyjni Kategoria:Pracownicy sekcji polskiej Głosu Ameryki Kategoria:Więźniowie KL Gross-Rosen Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Więźniowie więzienia Gestapo na Montelupich w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej