Transport na Białorusi – system transportu działający na terenie Białorusi.
Ze względu na położenie przez terytorium Białorusi biegną ważne korytarze transportowe, łączące Zachód (Europa Zachodnia i Środkowa) ze Wschodem (Rosja, Azja) oraz europejską Północ (kraje basenu Morza Bałtyckiego) z Południem wraz z krajami basenu Morza Czarnego.
Corocznie przez Białoruś transportowanych jest ponad 100 mln ton ładunków europejskich, z tego około 90% – w transporcie między Unią Europejską a Federacją Rosyjską.
Transport drogowy thumb|upright=1.7|Sieć drogowa na Białorusi
Białoruś dysponuje rozwiniętą i relatywnie dobrej jakości siecią dróg, zwłaszcza na tle sąsiednich państw – byłych republik byłego ZSRR.
Łącznie sieć dróg publicznych na Białorusi obejmuje ok. 87 tys. km, z czego 15 929 km to drogi o znaczeniu tzw. republikańskim (krajowym), a 71 038 km to drogi lokalne.
Na Białorusi jest 13 dróg tzw. magistralnych (głównych); to m.in. łączące stolicę kraju ze stolicami obwodów: niemal na całej trasie dwupasmowe i mające standard pomiędzy polskimi dwupasmowymi drogami krajowymi a ekspresowymi.
Przez terytorium kraju przebiegają dwa paneuropejskie korytarze transportowe, oznaczone zgodnie z międzynarodową klasyfikacją pod numerem II (Zachód – Wschód) – fragment trasy z Berlina przez Warszawę do Moskwy (na Białorusi to droga M1 biegnąca z Brześcia przez Mińsk, na Orszę i do granicy z Rosją) oraz numer IX (Północ – Południe) – biegnącej z Rosji, przez Psków do granicy i dalej, przez Białoruś (wzdłuż granicy BY z RU), jako droga M8 łącząca m.in. Witebsk, Mohylew i Homel z Ukrainą (Czernihów).
Nasycenie sieci dróg publicznych należy do najwyższych w regionie; wedle danych białoruskich: nawet na świecie (15 miejsce.), a pod względem długości sieci drogowej przypadającej na 1 mieszkańca: 12. miejsce.
Transportem drogowym przewożonych jest 58% całości ruchu pasażerskiego oraz ok. 40% – towarowego.
Najważniejsze (magistralne) drogi budowane i eksploatowane są jako drogi płatne, w oparciu o system .
thumb|upright=1.7|Sieć kolejowa na Białorusi
Transport kolejowy
Jednym z kluczowych ogniw transportu między Azją a Europą jest białoruska kolej.
Długość linii kolejowych na terenie Białorusi wynosi 5,5 tys. km.
Główna linia kolejowa biegnie na trasie Brześć – Mińsk – Orsza i stanowi fragment europejskiej magistrali Berlin-Warszawa-Moskwa.
Transport lotniczy
Białoruś posiada lotniska przy stolicach wszystkich swoich obwodów (Mińsk, Brześć, Grodno, Homel, Mohylew i Witebsk), ale, w praktyce, w ruchu międzynarodowym liczy się dotąd tylko lotnisko w Mińsku.
Mimo dynamicznego rozwoju w ostatnich kilku latach, liczba obsłużonych w 2019 roku na stołecznym lotnisku pasażerów (ponad 5 mln osób; wzrost o ponad 730% od 2005 roku) jest wciąż porównywalna z liczbą obsłużonych klientów na największych polskich lotniskach regionalnych.
Przewozy pasażerskie zdominowane są przez państwowego, narodowego przewoźnika Belavia, a przewozy cargo: także państwowa spółka Transaviaeksport, realizująca dostawy towarów do krajów Europy, Ameryki Południowej, Azji Południowo-Wschodniej i na Biski Wschód.
Na białoruskim niebie działa ogółem 56 tras lotniczych o łącznej długości ponad 27 tys. km.
W przestrzeni powietrznej Białorusi w 2015 r. wykonanych zostało ponad 221 tys. lotów tranzytowych. Przychody z opłat za loty tranzytowe w 2015 r. wyniosły 73 mln USD.
Transport wodny Białoruś dysponuje licznymi żeglownymi rzekami (Dniepr, Prypeć, Niemen, Dźwina Zachodnia).
Długość żeglownych dróg wodnych na Białorusi wynosi ok. 3 tys. km, ale tylko 1,7 tys. km jest aktualnie eksploatowane.
Okres nawigacji na tych akwenach trwa z reguły od marca do listopada.
W skład infrastruktury punktowej białoruskiego systemu transportu śródlądowego wchodzi 10 portów rzecznych, zlokalizowanych w: Bobrujsku, Brześciu, Homlu, Mikaszewiczach, Mohylewie, Mozyrze, Pińsku, Reczycy, Witebsku i Grodnie.
Łączna długość nabrzeży zlokalizowanych na obszarze portów wynosi 3500 m.
Największy udział w ogólnych przewozach ładunków żeglugą śródlądową mają produkty masowe luzem: górnictwa i kopalnictwa (żwir, piasek, kamienie itp.) oraz drewno, wyroby chemiczne i wyroby z pozostałych surowców niemetalicznych.
W 2016 r. udział transportu śródlądowego stanowił 0,5% w przewozach ogółu ładunków przemieszczonych wszystkimi gałęziami transportu, a w wykonanej pracy przewozowej w stosunku do ogółu wykonanej pracy przewozowej wyniósł zaledwie 0,02%.
Transport rurociągowy mały|upright=1.7|Systemy przesyłowe gazu i ropy naftowej na Białorusi
Przy ogólnej długości sieci rurociągów na Białorusi 11 654 km, gazociągi obejmują 7920 km (70%), w tym długość odcinka Jamał–Europa na terytorium Białorusi wynosi 575 km.
System przesyłowy gazu Białorusi obejmuje m.in. 13 stacji kompresorowych, 3 podziemne magazyny gazu oraz 225 stacji rozdzielczych i 7. – pomiarowych.
Białoruski 575-km odcinek gazociągu „Jamał-Europa”, z 5. stacjami kompresorowymi, eksploatuje należąca do Gazpromu spółka OAO Gazprom tranzgas Belarus (powstała na bazie sprywatyzowanego przedsiębiorstwa Biełtransgaz).
Przesył ropy naftowej obejmuje tranzyt rosyjskiego surowca do Europy, odbywający się białoruskim fragmentem rurociągu Przyjaźń oraz transport ropy do rafinerii w Nowopołocku oraz w Mozyrzu.
Centra logistyczne W celu wykorzystania potencjału tranzytowego państwa władze Białorusi mocno inwestują w ostatnich latach w rozwój infrastruktury logistycznej: w połowie 2019 roku na terenie Białorusi funkcjonowało już 55 centrów logistycznych różnego ukierunkowania. W roku tym, w miejscowości Bolbasowo pod Orszą – gdzie krzyżują się paneuropejskie korytarze transportowe II. oraz IX. biegnące przez Białoruś (Wschód-Zachód i Północ-Południe) – oddane zostało ponadto do użytku wielkie centrum przemysłowo-logistyczne firmy Bremino-Orsza (z planowanym lotniskiem cargo), które w intencji strony białoruskiej stanowić ma ważne ogniwo w procesie optymalizacji strumieni towarowych, przetwórstwa i transportu towarów na rynkach Unii Europejskiej oraz Euro-Azjatyckiej Unii Gospodarczej.
Ogólna powierzchnia magazynów zadaszonych klasy „A” i „B” wyniosła na początku 2017 r. 670 tys. m², w tym: 570 tys. m² – magazyny ogólnego wykorzystania (77,6%), 107 tys. m² – celne i czasowego przechowywania (16%), 43 tys. m² – magazyny-chłodnie i niskotemperaturowe (6,4%). Powierzchnia terminali kontenerowych przekraczała 130 tys. m².
Przypisy
Bibliografia