mały|240x240px|Sukniowstąpienie, obiekt (suknia inspirowana ornatem uszyta w Atelier Kasi Hubińskiej, mp3 z tekstem Ingi Iwasiów, drewniany stelaż), 2014, wystawa „Szalik i medalik”, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku mały|240x240px|Kawiorowa patriotka, suknia uszyta z szalików kibiców reprezentacji Polski, wymiary około 120×140, 2015, na drugim planie fragment Face off, widok wystawy „Polki, Patriotki, Rebeliantki”, Galeria Arsenał, Poznań 2017 mały|240x240px|Face off, papierowy fresk na ścianie, rozmiary około 280×3300 cm mały|240x240px|Agata Zbylut z serii Pańcia (autoportret), 60×60 cm, 2018 Agata Zbylut (ur. 27 maja 1974 w Zgorzelcu) – polska artystka wizualna, artystka multimedialna, fotografka, kuratorka wystaw, nauczycielka akademicka, wykładowczyni Akademii Sztuki w Szczecinie, feministka, artywistka.
Życiorys W latach 1989–1994 uczyła się w Liceum Sztuk Plastycznych w Jeleniej Górze. W latach 1993–1999 studiowała w Instytucie Kultury i Sztuki Plastycznej Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Tadeusza Kotarbińskiego w Zielonej Górze (dziś Instytut Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego). Dyplom magisterski edukacji artystycznej w zakresie sztuk plastycznych otrzymała w 1999Dr hab. Agata Filomena Zbylut w portalu LUDZIE NAUKI (dostęp 24.11.2024) w Pracowni Rysunku i Intermediów prowadzonej przez dr Zenona Polusa (1953-2013). W 2008 otrzymała stopień naukowy doktora sztuk plastycznych w zakresie sztuk użytkowych na Wydziale Komunikacji Multimedialnej Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu (dziś Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu), a w 2012 otrzymała stopień doktor habilitowanej sztuk filmowych na Wydziale Operatorskim i Realizacji Telewizyjnej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi.
W latach 2000–2005 była najpierw kuratorką, a później też kierowniczką Galerii Amfilada. W tym czasie galeria zorganizowała kilkadziesiąt wystaw zbiorowych i indywidualnych, takich artystów jak: Elżbieta Jabłońska, Sławomir Brzoska, Ryszard Górecki, Marcin Berdyszak. Pomysłowadczyni i kuratorka Festiwalu Sztuki Młodych PRZECIĄG, który w formie biennale odbył się w 2007 (laureatka Aleksandra Ska), 2009 (laureatka Anna Orlikowska) i 2011 (laureatka Justyna Górowska).
W 2004 koordynowała Narodowy Program Kultury „Znaki Czasu” w województwie zachodniopomorskim. W 2005 została odznaczona brązowym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis. W 2004 założyła Stowarzyszenie Zachęta Sztuki Współczesnej w Szczecinie, które realizowało ten ministerialny program. Od 2004 pełni funkcję prezeski tegoż stowarzyszenia, które w tym czasie zbudowało Kolekcję Regionalną Zachęty Sztuki Współczesnej – największy zbiór sztuki współczesnej w zachodnio-północnej Polsce. Działając w „Zachęcie” zorganizowała kilkadziesiąt wydarzeń artystycznych animujących lokalne środowisko artystyczne takich jak: PINK PONG (2010), Wunderkammer (2012) oraz wystaw na bazie tworzonej przez Stowarzyszenie Kolekcji: SPORES (2010) w nowo wybudowanym w centrum Szczecina biurowcu Oxygen należącym do Echo Inwestment, Nic nie jest wiecznie ważne (2011) w CSW Znaki Czasu w Toruniu, Siła człowieka nie zakrzywi światła w Galerii Manhattan (2014), Love me Tender w BWA w Gorzowie Wielkopolskim (2015). Początkowo jako prezeska Stowarzyszenia, a w latach 2010–2012 również jako powołana przez Miasto Szczecin koordynatorka ds. Trafostacji Sztuki w Szczecinie doprowadziła do powstania instytucji, którą w atmosferze skandalu Miasto Szczecin powierzyło do prowadzenia nowo powstałej spółce Baltic Contemporary.
W latach 2009–2018 adiunktka w Katedrze Projektowania Krajobrazu Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie; w latach 2005–2006 Naczelniczka Wydziału Kultury, Departamentu Kultury, Edukacji i Sportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego. Od 2010 pracuje na Wydziale Sztuki Mediów, Fotografii i Filmu Eksperymentalnego Akademii Sztuki w Szczecinie (od 2013 na stanowisku profesor nadzwyczajnej, obecnie profesor uczelni), gdzie prowadzi Pracownię Fotografii i Działań Postartystycznych, a od 2018 jest kierowniczką Katedry Fotografii. Od 2019 jest także zatrudniona w Akademii WIT w Warszawie.
W dorobku ma ponad 100 wystaw indywidualnych i zbiorowych w Polsce, Niemczech, Białorusi, Rosji, Ukrainie, Francji, Chorwacji, Wielkiej Brytanii, USA. Mieszka i pracuje w Warszawie i Szczecinie.
Twórczość Autoportrety W twórczości Agaty Zbylut dominują autoportrety. Traktuje je jako najbardziej szczery sposób wypowiedzi, który jednocześnie wskazuje miejsce, z którego jest ona prowadzona, uwzględniając uwarunkowania takie jak płeć, wiek, uroda, rasa itp. Autoportret uważa również za najbardziej etyczną formą wypowiedzi, która wbrew tysiącletnim tradycjom nie zapożycza wizerunków innych osób, nie uzurpuje sobie prawa do tego, aby nimi dysponować, poddawać oglądowi i ocenie. Praktyka ta staje się szczególnie istotna w projektach, w których pracuje z własnym ciałem i wizerunkiem, jak np. Pańcia, podczas którego artystka eksperymentuje i poddaje swoje ciało zabiegom z zakresu medycyny estetycznej takim jak nawilżenie kwasem hialuronowym, botox czy nici liftingujące, a ich wyniki uwidocznia na autoportretach.
Poruszane tematy Narracja, którą prowadzi w swojej sztuce jest wynikiem obserwacji świata z kobiecej perspektywy.
W początkowym okresie twórczości sięga po tematy związane z zamążpójściem (Tak, czyli Nie i Najpiękniejszy dzień w życiu), macierzyństwem (Diane 35) czy szeroko rozumianym funkcjonowaniem młodej kobiety w społeczeństwie (W sztuce marzenia się spełniają, ale nie wszystkim). Konfrontuje oczekiwania stawiane kobietom w patriarchalnych kulturach z ich indywidualnymi oczekiwaniami i ambicjami (np. Jesteśmy Milutkie). Tematy te ewoluują wraz z wiekiem samej artystki i zostają poszerzone o doświadczenia i lęki dojrzałej kobiety (Świetliki, Pielgrzymka z Częstochowy, The Nude Who Went Down The Stairs, Now is Dancing in the Room).
Szczególne miejsce w tym czasie zyskują prace ogniskujące się na walce z ageizmem, body-shamingiem, wprzęgnięcie kobiet pomiędzy publiczną ocenę ich fizycznej atrakcyjności a przemysł beauty i fitness: Most Shocking is Not How Shocked You Are Now, But How Unshocked You Will Be in the Future, w którym artystka używa kuchni jako sali do ćwiczeń czy The Power of Love z użyciem plastrów do liftingu oraz Fotografia Intymna, gdzie przegląda miejsca intymne na ekranie laptopa. W zainaugurowanym podczas Biennale w Zielonej Górze projekcie 28.700,00 odwołując się do ikonicznego projektu Romana Opałki Obrazy liczone artystka zestawia swoje autoportrety z cenami zabiegów, którym poddaje własną twarz. W zamyśle projekt ten ma być prowadzony przez całe życie zwiększając liczbę w tytule po kolejnych zabiegach. Coraz większe liczby zamiast odliczać mijający czas odliczają sumy, które zostały wydane, aby ten czas zatrzymać. Stają się częścią procesu, który jest z góry skazany na niepowodzenie.
Motywem, który od lat przewija się w twórczości Zbylut są suknie. Pierwszą suknię-obiekt przygotowała dwa lata po studiach. Była to o 10 rozmiarów za duża suknia ślubna, którą wystawiła wraz z 13 zdjęciami, na których ją przymierza (Ponad miarę, ale w normie). Kolejną było Sukniowstapienie (suknia przypominająca ornat uszyta w Atelier Kasi Hubińskiej, z tekstem Ingi Iwasiów, 2014). Suknia ta została zainspirowana faktem dopuszczenia dziewczynek do służby ministranckiej w Kościele Katolickim, zadaje pytania o nieobecność kobiet na stanowiskach w strukturach kościelnych.
Kolejna suknia to Kawiorowa Patriotka, uszyta z szalików kibiców reprezentacji Polski (2017) przeznaczona dla wyczekiwanej przywódczyni Marszów Niepodległości i królowej stadionów. Jej uzupełnieniem stał się projekt Kawiorowe Patriotki, gdzie podczas rezydencji Enklawa w Galerii Propaganda została uszyta druga suknia z szalików, tym razem przeznaczona dla aktywistki Charlotte Drag Queer, które spełnia postulaty ciałopozytywności i wspiera nieheteronormatywność.
Ostatnią z nich jest Czarna, Czarna Spódnica obiekt kinetyczny, który reaguje na obecność widzów wirując wokół własnej osi. Tytuł nawiązuje do Czarnych Protestów, ale również do bajki o „czarnym, czarnym lesie”, bardzo popularnej w latach 80, którą dzieci i młodzież opowiadała strasząc się nawzajem.
Motyw ceremonialnego ubrania pojawił się również w projekcie Face Off (2015) zainstalowanym na 30 metrowej ścianie stacji Metro Marymont. Składa się z kilkudziesięciu tańczących kobiecych ciał ubranych w peleryny Rycerzy Chrystusowych. Cechą wspólną tych wszystkich projektów jest to, że ciało kobiece istnieje w nich jedynie potencjalnie. Zarówno suknie-obiekty, jak i fotografie zachowują jego kształt czyniąc samą kobietę nieobecną.
Instagram Swoją aktywność na Instagramie wykorzystuje zarówno do tego, aby analizować samo medium Insta Exercises (2017-2018), jak i jako platformę służącą do łączenia się, wspierania, wymiany doświadczeń i poszerzania świadomości feministycznej, równościowej, ekologicznej i artystycznej.
Wybrane wystawy indywidualne 2019 – Panička, Galeria Miejska w Trzyńcu, Republika Czeska 2019 – Tak Bardzo na Zawsze, Kolonia Artystów w Gdańsku
2018 – Pańcia, Galeria Biała Centrum Kultury w Lublinie
2015 – Face Off, Galeria Program, Warszawa 2015 – Face Off, Galeria A19, Metro Marymont, Warszawa 2014 – Szalik i medalik, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku 2014 – Perygeum, Gdańska Galeria Miejska, Gdańsk 2012 – Nic nie jest takie jak mówią, Galeria BWA w Bielsku-Białej 2011 – Bohaterki są zmęczone, Galeria Art Cube, Greifswald 2009 – W sztuce marzenia się spełniają, ale nie wszystkim, Muzeum Narodowe w Szczecinie 2009 – W sztuce marzenia się spełniają, ale nie wszystkim, Galeria XX1 Mazowiecki Instytut Kultury 2007 – Tak, czyli Nie. Herstory, Galeria Manhattan, Łódź 2005 – Jestem niczyja, Galeria ON, ASP w Poznaniu 2003 – Gdy dorosnę chcę być piękna, Galeria Achmatowej, Pertersburg, Rosja 2002 – Jesteśmy milutkie, Galeria Instytutu Polskiego w Mińsku, Mińsk, Białoruś 2000 – W pięciu smakach, Galeria Amfilada, Szczecin 1999 – Ciało to za mało, wystawa dyplomowa, Supermarket Biedronka, Zielona Góra
Wybrane wystawy zbiorowe 2020 – „…Która była”, Muzeum Narodowe w Gdańsku 2019 – Stany Skupienia, Muzeum Współczesne Wrocław we Wrocławiu 2019 – Królowa Pszczół, Galeria Kronika w Bytomiu 2019 – Boli mnie, gdy się śmieję, Galeria BWA WARSZAWA 2018 – Wielowątkowość taniny, CSW Znaki Czasu w Toruniu 2018 – Na pozór silna dziewczyna, a w środku ledwo się trzyma, Galeria Lokal_30, Warszawa 2017 – Granice / linie cięcia – Wystawa sztuki polskiej z kolekcji Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu, YermilovCentre, Charków 2017 – Polki, Patriotki, Rebeliantki, Galeria Arsenał w Poznaniu 2016 – Dotyk. O sztuce haptycznej, BWA w Kielcach 2015 – Love me Tender, Miejski Ośrodek Sztuki W Gorzowie Wielkopolskim 2015 – Przejścia graniczne, Galeria Biała, Lublin 2013 – Teksty Konteksty Interteksty. Kolekcja w procesie. III pokaz zbiorów radomskiej „Elektrowni”, CSW Elektrownia, Radom 2013 – POZA CZASEM – Spectra Art Space, Fundacja Rodziny Staraków, Warszawa 2012 – Medialny Stan Wyjątkowy, Galeria EL w Elblągu 2011 – Polityka – polskie wybory 1944 – 2010, Muzeum Narodowe w Szczecinie 2010 – Sukienka, Zamek Centrum Kultury w Poznaniu 2010 – Najprawdziwsze historie miłosne. Alegorie miłości we współczesnej sztuce polskiej, Muzeum Narodowe w Szczecinie 2009 – Transfer: Polen I, Schafhof – Europäisches Künstlerhaus Oberbayern, Freising, Niemcy 2008 – Miejsce do mieszkania, miejsce do kochania…, Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej w Słupsku 2007 – Profile I: Polish Art Today, Anya Tish Galery, Houston USA 2005 – Przestrzenie intymności, Muzeum Narodowe w Szczecinie 2005 – ANNE, MARIE, MADELEINE – PHOTOGRAPHIE POLONAISE CONTEMPORAINE, Rok Polski we Francji, Stowarzyszenie Apolonia, Strassbourg, Francja 2003 – Wspólna pasja, Faunomania, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku