Robert Charles Durman Mitchum (ur. 6 sierpnia 1917 w Bridgeport, zm. 1 lipca 1997 w Santa Barbara) − amerykański aktor filmowy, telewizyjny i piosenkarz. Nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego za występ w filmie Żołnierze (1945).

Znalazł się na 23. pozycji na liście „największych aktorów wszech czasów” (50 Greatest Film Star Legends) American Film Institute (AFI). 25 stycznia 1984 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6240 Hollywood Boulevard.

Życiorys Wczesne lata Urodził się w Bridgeport w stanie Connecticut, w rodzinie metodystów. Jego ojciec, pracownik kolei James Thomas Mitchum, miał pochodzenie angielskie i walijskie, a matka, Ann „Harry” Henrietta (z domu Gunderson), była norweską emigrantką, urodzoną w Christianie. Wychowywał się ze starszą siostrą Annette Marie „Julie” (ur. 1914, zm. 2003). W 1919, gdy Mitchum miał niespełna dwa lata, jego ojciec zginął w wypadku kolejowym w Charleston w Karolinie Południowej. Jego matka otrzymała rządową emeryturę i musiała sama utrzymywać rodzinę, a wkrótce urodziła syna, Johna Newmana (ur. 1919, zm. 2001); wyszła ponownie za mąż za porucznika Hugh „Majora” Cunninghama Morrisa, byłego oficera Royal Naval Reserve, z którym miała córkę Carol Morris (ur. 1927). Rodzina zamieszkała na rodzinnej farmie w Delaware. Mitchum jako dziecko był znany jako dowcipniś, często zaangażowany w bójki na pięści i psoty. W 1929 matka wysłała go do jego dziadków w Felton; chłopiec został natychmiast wyrzucony z gimnazjum za bójkę z dyrektorem. Jako nastolatek spędzał czasu włócząc się po okolicy, a w 1930 w wieku 13 lat przeprowadził się do Nowego Jorku i zamieszkał ze swoją starszą siostrą w dzielnicy Hell’s Kitchen na Manhattanie. Kiedy znowu wyrzucono go z liceum Haaren High School, zrezygnował z edukacji. Podróżował po kraju wagonami towarowymi, palił marihuanę i imał się różnych prac, był zarówno kopaczem rowów pod Civilian Conservation Corps, jak i tragarzem, pomywaczem, bramkarzem w nocnym lokalu i bokserem. W 1933 w Savannah w stanie Georgia został aresztowany za włóczęgostwo.

Kariera thumb|Robert Mitchum i Jane Russell w filmie Jego typ kobiety (1951) thumb|Gregory Peck, Lori Martin i Mitchum w filmie Przylądek strachu (1962) thumb|Mitchum z żoną (1948) thumb|Mitchum z żoną (1983) W 1936 przeniósł się do Long Beach w Kalifornii, gdzie podjął pracę jako ghostwriter. Wkrótce jego starsza siostra przekonała go, by wstąpił z nią do miejscowego teatru amatorskiego The Players Guild of Long Beach, gdzie Mitchum pracował jako pomocnik sceniczny i okazjonalnie był statystą w przedstawieniach. Pisał też teksty piosenek i monologów do występów siostry w klubach nocnych. Po raz pierwszy trafił przed kamery jako model w filmie krótkometrażowym The Magic of Make-up (1942). Na kinowym ekranie debiutował w roli Quentina „Konia” Gilforda w komediodramacie familijnym Clarence'a Browna Komedia ludzka (The Human Comedy, 1943). Następnie został obsadzany zazwyczaj w rolach złych charakterów w niskobudżetowych westernach. Po zagraniu roli Boba Graya w historycznym dramacie wojennym Mervyna LeRoya 30 sekund nad Tokio (1944), podpisał siedmioletni kontrakt z RKO Pictures. Wielkim sukcesem okazała się kreacja porucznika Billa Walkera w biograficznym dramacie wojennym Williama A. Wellmana Żołnierze (Story of G.I. Joe, 1945), która przyniosła mu (jedyną w karierze) nominację do Oscara za rolę drugoplanową i był nominowany do Nagrody Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych dla najlepszego aktora. Za rolę kaprala Allisona w przygodowym dramacie wojennym Johna Hustona Bóg jeden wie, panie Allison (1957) zdobył nominację do nagrody BAFTA dla najlepszego aktora zagranicznego.

Zagrał w ponad 130 produkcjach kinowych i telewizyjnych, w tym przygodowych, westernach, dramatach i melodramatach. Zyskał rozgłos, grając role w kilku klasycznych filmach noir, a jego gra aktorska jest powszechnie uważana za prekursora antybohaterów rozpowszechnionych w filmie w latach 50. i 60. XX wieku.

Jego najbardziej znane filmy to Człowiek z przeszłością (1947), Rzeka bez powrotu (1954), Noc myśliwego (1955), El Dorado (1966) i Córka Ryana (1970). W epickim dwuczęściowym miniserialu ABC Wichry wojny (1983) i sequelu Wojna i pamięć (1988) zagrał postać kapitana marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych Victora „Mopsa” Henry’ego.

Życie prywatne 15 marca 1940 zawarł związek małżeński z Dorothy Clements Spence, z którą miał dwóch synów − Jamesa Robina (ur. 8 maja 1941) i Christophera „Chrisa” (ur. 16 października 1943) oraz córkę Petrine „Trinę” Day (ur. 3 marca 1954).

We wrześniu 1948 został zatrzymany za posiadanie marihuany; trafił na tydzień do więzienia stanowego, a później odbył karę 43 dni w obozie pracy w Kalifornii. W 1983 naraził się serią rasistowskich i seksistowskich wypowiedzi; miesiąc później, w obawie przed nagonką, złożył oficjalne wyjaśnienie i przeprosił wszystkich urażonych.

Mitchum był nałogowym palaczem tytoniu, chorował na nowotwór płuc i rozedmę. Zmarł 1 lipca 1997.

Wybrana filmografia Filmy

Seriale

Dyskografia Albumy 1957: Calypso Is Like So... (wyd. Scamp) 1967: That Man Robert Mitchum ... Sings (wyd. Bear Family Records)

Nagrody + Rok Nagroda Kategoria Film 1960 National Board of Review Najlepszy aktor Dom od wzgórza (1960)Przybysze o zmierzchu (1960) 1991 National Board of Review Nagroda za całokształt pracy artystycznej – 1992 Złoty Glob Nagroda im. Cecila B. DeMille’a – 1993 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Nagroda za całokształt pracy artystycznej –

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia norweskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańscy wokaliści country Kategoria:Laureaci Nagrody im. Cecila B. DeMille’a Kategoria:Ludzie urodzeni w Bridgeport (Connecticut) Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 1997