thumb|300px|Część uszkodzonej tabliczki BM 92701 z fragmentem Kroniki P opisującym panowanie asyryjskiego króla Tukulti-Ninurty I. thumb|300px|Autografia tekstu Kroniki P sporządzona przez Hugo Wincklera. Kronika P (Grayson)Kronika P (ang. Chronicle P) to nazwa tego tekstu używana przez Graysona w jego opracowaniu asyryjskich i babilońskich kronik (Grayson Albert Kirk, Assyrian and Babylonian Chronicles, 2000, s. 56–60, 170–178.). Jako że jest to dwudziesta druga z omawianych tam przez niego kronik, uczeni nazywają ją też czasem Kroniką ABC 22 (ABC = Assyrian and Babylonian Chronicles); , też Kronika królów kasyckich (Glassner)Kronika królów kasyckich (ang. Chronicle of the Kassite Kings) to nazwa tego tekstu używana przez Glassnera w jego opracowaniu mezopotamskich kronik (Glassner Jean-Jacques, Mesopotamian Chronicles, 2004, s. 278–281.). Jako że jest to czterdziesta piąta z omawianych tam przez niego kronik, uczeni nazywają ją też czasem Kroniką CM 45 (CM = Glassner Jean-Jacques, Chroniques Mésopotamiennes, 1993, pierwsze wydanie w języku francuskim); – historiograficzny tekst babiloński opisujący szereg konfliktów pomiędzy Asyrią, Babilonią i Elamem w okresie pomiędzy XIV a XII w. p.n.e. Stanowi babiloński odpowiednik asyryjskiej Kroniki synchronistycznejGlassner Jean-Jacques, Mesopotamian ... , s. 278..
Tabliczka Kronika P znana jest jedynie z jednej późnobabilońskiej kopiiGrayson Albert Kirk, Assyrian ... , s. 56.. Jej tekst zapisany jest na mocno uszkodzonej, pochodzącej najprawdopodobniej z Babilonu tabliczce BM 92701 przechowywanej obecnie w Muzeum Brytyjskim. Pierwotnie była to duża tabliczka z tekstem zapisanym w dwóch kolumnach po każdej ze stron. Do naszych czasów zachowało się jedynie ok. jednej trzeciej tej tabliczki – jej dolna część, długa na 12 cm i szeroka na 18 cm. Tekst kroniki, zapisany w języku babilońskim z pewnymi dialektycznymi osobliwościami, podzielony jest poziomymi liniami na sekcje nierównej długości, z których każda obejmuje panowanie jednego babilońskiego władcy. W tekście występuje szereg błędów, z których większość przypisać można niedbałości kopisty przepisującego ten tekst.
Opis Kronika P jest zwięzłym opisem wydarzeń w Babilonii w czasie panowania tam dynastii kasyckiej (w zachowanej części od panowania Kadaszman-Harbe I do panowania Adad-szuma-iddiny)Grayson Albert Kirk, Königslisten ... , s. 88.. Z powodu fragmentarycznego stanu zachowania tekstu trudno jest określić datę jego powstania, ale zakładając, iż opisywał on wydarzenia w Babilonii aż do upadku dynastii kasyckiej w 1155 r. p.n.e., to napisany mógł być w jakiś czas po tej dacie. Jeżeli z kolei przyjmie się założenie, że autor Kroniki synchronistycznej miał już do dyspozycji Kronikę P jako jedno ze swych źródeł, to musiałaby ona powstać przed panowaniem Adad-nirari III (810–783 p.n.e.), gdyż wtedy to napisana została Kronika synchronistyczna.
Analiza tekstu Kroniki P wskazuje, iż jej autor korzystać musiał zarówno ze źródeł pisanych prozą jak i ze źródeł poetyckichGrayson Albert Kirk, Assyrian ... , s. 57.. Większa część kroniki pisana jest tradycyjnym stylem kronikarskim, ale istnieje fragment, dotyczący króla Kurigalzu II, który brzmi raczej jak epos niż kronika. Fragment ten jest tym bardziej niezwykły, iż występuje w nim mowa niezależna. Historyczny epos o Kurigalzu II nie jest wprawdzie znany, ale o tym, że mógł istnieć, świadczy występowanie historycznych eposów o innych królach, jak np. Król walki, Epos o Naram-Sinie, Epos o Tukulti-Ninurcie czy Poetycka relacja o Nabonidzie.
Z powodu uszkodzenia tekstu Kroniki P trudno jest ustalić, w jakim celu kronika ta została napisana. Bardzo mała liczba dostępnych tekstów z okresu, o którym opowiada, nie pozwala stwierdzić, jak dokładna jest ta kronika. Sprawa ta jest szczególnie ważna w przypadkach, gdy to samo wydarzenie opisane jest zarówno w Kronice P jak i w Kronice synchronistycznej – w dwóch przypadkach gdy tak się dzieje, obie kroniki podają rozbieżne wersje wydarzeńGrayson Albert Kirk, Assyrian ... , s. 58.. Pierwszy przypadek dotyczy panowania Aszur-uballita I, gdzie oba teksty bardzo się różnią, a drugi dotyczy opisu bitwy pod miastem Sugaga, która wedle Kroniki synchronistycznej zakończyć się miała zwycięstwem Asyryjczyków, a wedle Kroniki P zwycięstwem Babilończyków.
W odróżnieniu od autora asyryjskiej Kroniki synchronistycznej, który przeinaczał fakty lub pomijał milczeniem klęski Asyryjczyków, autor Kroniki P, choć był sam Babilończykiem, nie miał problemu z opisywaniem babilońskich porażek (wspomina o nich aż czterokrotnie), a to czyni jego kronikę bardziej wiarygodnym źródłem od Kroniki synchronistycznej.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Glassner Jean-Jacques, Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004. Grayson Albert Kirk, Assyrian and Babylonian Chronicles, Eisenbrauns, 2000. Grayson Albert Kirk, Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin – New York 1980-83, s. 86-135.
Kategoria:Mezopotamskie teksty Kategoria:Zabytki starożytne w British Museum