Planty im. Józefa Jakubowskiego (Planty Kolejowe) – park miejski, powierzchniowy pomnik przyrody w Tarnowie. Planty są częścią, wpisanego do rejestru zabytków, zespołu urbanistycznego otoczenia tarnowskiego dworca kolejowegoRejestr zabytków województwa małopolskiego, A- 80 z dnia 1 grudnia 1975..
Lokalizacja Planty im. Józefa Jakubowskiego znajdują się w centrum Tarnowa w województwie małopolskim. Położone są w obrębie ulic: Krakowskiej, Dworcowej oraz pl. Dworcowego, w historycznej dzielnicy miasta – Strusina. Sąsiadują z dawnym Zakładem Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego Owintar i ze stadionem Miejskiego Klubu Sportowego Tarnovia.
Patron Od 2004 roku tarnowskie planty noszą imię, żyjącego w latach 1861–1942, Józefa Jakubowskiego – prawnika, podróżnika, działacza społecznego, inicjatora założenia plant miejskich, twórcy Muzeum Miejskiego w Tarnowie.
Historia mały|lewo|240x240px|Planty i kościół św. Rodziny. Fotografia z „Przewodnika po Tarnowie” wydanego w 1929|alt=Zdjęcie. Fotografia z Przewodnika po Tarnowie z 1929 roku przedstawia fragment plant i kościół Świetej Rodziny. Historia tarnowskich plant sięga lat 60. XIX wieku. Początkowo był to teren zielony przy browarze książąt Sanguszków. Od początku było to miejsce dostępne powszechnie, mieszkańcy miasta określali je mianem: planty książęce.
W 1872 roku zorganizowano na plantach okręgową wystawę rolniczą. Później niepielęgnowane planty zarosły, stały się miejscem okupowanym przez podejrzane towarzystwo, klientelę browarnianej piwiarni. W latach 80. XIX wieku uważano je za miejsce niebezpieczne.
W 1889 roku planty przeszły pod zarząd miasta, zaczęto je nazywać miejskimi lub kolejowymi. Zatrudniono ogrodników, wytyczono alejki, zapuszczony staw (znajdujący się w miejscu obecnego stadionu Tarnovii) zasypano. Mimo zabiegów pielęgnacyjnych, planty dalej odstraszały mieszkańców miasta. Sytuacja zmieniła się dopiero osiem lat później, gdy plantami zainteresował się tygodnik „Pogoń”. Po interwencji prasowej teren oddano do dyspozycji Ignacego Przybyłkiewicza – współtwórcy tarnowskiego gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, organizatora korpusów wakacyjnych. mały|lewo|240x240px|Surmia w zimowej scenerii|alt=Zdjęcie. Przedstawia ono tarnowskie planty w zimowej scenerii. Na pierwszym planie widać przykrytą śniegiem powykręcaną surimię, za nią można dostrzec drzewa, na których gałęziach również leży śnieg. Dzięki staraniom Przybyłkiewicza w miejscu zasypanego stawu powstało boisko sportowe. Pokazy ćwiczących uczestników korpusów przyciągały publiczność i planty znów zaczęły tętnić życiem. Boisko korpusów wakacyjnych zaczęto nazywać parkiem Przybyłkiewicza, zaraz po jego śmierci w 1898 roku„Wadomości Sokole” Okręgu III. Dzielnicy krakowskiej. Nr. 18. Tarnów 28 października 1926..
W okresie międzywojennym park zyskał metalowe ogrodzenie. W 1929 roku na plantach zasadzono dąb wolności, wydarzenie upamiętniono tablicą z inskrypcją: Dąb zasadzony w dziesiątą rocznicę odrodzenia Polski. Drzewo nie zachowało się, w 2000 roku obok pozostałości pnia posadzono następny dąb.
W 1993 roku, decyzją wojewody tarnowskiego, planty stały się powierzchniowym pomnikiem przyrody, a dziesięć lat później, Rada Miasta Tarnowa uznała planty za park gminny. W 2004 roku uczniowie Zespołu Szkół Budowlanych w Tarnowie, w ramach praktyk zawodowych, wybrukowali alejki. W 2025 roku Planty zostały wpisane do rejestru zabytków, a miasto zaplanowało ich rewitalizacje zgodnie z wytycznymi konserwatora zabytków. W 2026 roku wpłynął projekt rewitalizacyjny do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego oraz w planach mają być przeprowadzone ponownie badania dendrologiczne i ornitologiczne, co ma związek ze znajdującymi się na Plantach gniazdami gawronów i kontrowersjami związanymi z tym gatunkiem ptaków. W sierpniu 2026 roku Zarząd Województwa Małopolskiego przyznał miastu 6 mln zł na rewitalizację parku. Przed rozpoczęciem prac mają być przeprowadzone dodatkowe badania ornitologiczne, wszelkie zmiany pod względem drzewostanu będą konsultowane z konserwatorem zabytków, a same prace mają się rozpocząć na początku 2027 roku.
Charakterystyka mały|240x240px|Planty jesienią|alt=Zdjęcie z 2013 roku. Prezentuje ono planty jesienią. Widać na nim drzewa z różnokolorowymi liśćmi oraz leżące na ziemi suche liście. Na środku zdjęcia można ujrzeć również zieloną pompę wodną, a w tle ogrodzenie i kilka budynków. mały|Tablica pamiątkowa dębu wolności Planty im. Józefa Jakubowskiego to park o powierzchni 2,28 ha. Wszystkie alejki są wybrukowane betonową kostką, zamontowano przy nich ławki i oświetlenie. Park jest ogólnodostępny przez całą dobę. W starodrzewie parku dominują różnogatunkowe drzewa liściaste. Do cenniejszych okazów zalicza się potężne kasztanowce, wiekową surmię z grubymi gałęziami wspierającymi się o ziemię oraz egzotycznego sumaka octowca płożącego się po trawie. W koronach drzew gnieździ się ptactwo, najliczniej gawrony, kawki, wrony.
Przypisy
Kategoria:Parki planty w Polsce Kategoria:Parki i ogrody w Tarnowie