Scarturus – rodzaj ssaków z podrodziny alaktag (Allactaginae) w obrębie rodziny skoczkowatych (Dipodidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce (Libia i Egipt) oraz w zachodniej i środkowej Azji.
Charakterystyka Długość ciała (bez ogona) 77–161 mm, długość ogona 140–225 mm, długość ucha 28–55 mm, długość tylnej stopy 43–74 mm; masa ciała 32–143 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1841 roku niemiecki zoolog Constantin Wilhelm Lambert Gloger w książce swojego autorstwa o tytule Podręcznik przydatny i pomocny w historii naturalnej. Gloger w diagnozie nie wymienił żadnego gatunku bazując na czteropalczastym gatunku Dipus z Pustynii Libijskiej, tj. alaktadze czteropalczastej (S. tetradactylus).
Etymologia Scarturus: skartēs ‘skoczek’, od σκιρταω skirtaō ‘skakać’; ουρα oura ‘ogon’”. Scirtomys: gr. σκιρταω skirtaō ‘skakać’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Dipus tetradactylus . Paralactaga: gr. παρα para ‘blisko, obok’; rodzaj Alactaga (= Allactaga ) (alaktaga). Gatunek typowy: †Paralactaga anderssoni . Proalactaga: προ pro ‘blisko, w pobliżu’; rodzaj Alactaga (= Allactaga ) (alaktaga). Gatunek typowy: †Proalactaga varians . Microallactaga: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Allactaga (alaktaga). Gatunek typowy: Dipus elater . Mesoallactaga: μεσος mesos ‘środkowy, pośredni’; rodzaj Allactaga (alaktaga). Gatunek typowy: Alactaga euphratica
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxScarturus williamsi(O. Thomas, 1897)alaktaga anatolskagatunek monotypowyTurcja (Anatolia, Armenia, południowo-wschodnia Gruzja, Azerbejdżan, północno-wschodni i zachodni Iran i Liban; zakres wysokości: do 2500 m n.p.m.DC: 10,2–14,6 cmDO: 16,7–25,5 cmMC: 54–143 gScarturus aulacotis (J.A. Wagner, 1840)gatunek monotypowypołudniowo-środkowa Turcja (Kilis) , północno-zachodni Półwysep Arabski na zachód od rzeki Eufrat (zachodnia Syria, Jordania i północno-zachodnia Arabia Saudyjska)DC: 9,6–12,8 cmDO: 15,8–19,9 cmMC: brak danychcentruj|150pxScarturus euphraticus(O. Thomas, 1881)alaktaga długouchagatunek monotypowypołudniowo-wschodnia Turcja, Irak na wschód od rzeki Eufrat i południowo-zachodni Iran i Afganistan; prawdopodobnie występuje w Syrii na wschód od Eufratu, centralnym i południowym Iraku na zachód od Eufratu, Kuwejcie i północnej Arabii Saudyjskiej; zakres wysokości: 400–3200 m n.p.m.DC: 7,7–14 cmDO: 14,4–21 cmMC: 48–92 gScarturus caprimulga(Ellerman, 1948)gatunek monotypowyAfganistan i IranDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychScarturus hotsoni(O. Thomas, 1920)alaktaga pięciopalczasta2 podgatunkipustynie żwirowe i gliniasto-lessowe w środkowym i wschodnim Iranie, południowo-zachodnim Afganistanie i południowo-zachodnim PakistanieDC: 9,7–16,1 cmDO: 16,7–22 cmMC: 48–92 gcentruj|150pxScarturus elater(H. Lichtenstein, 1825)alaktaga mała5 podgatunkówAfganistan, Azerbejdżan, północne Chiny, Gruzja, Iran, Kazachstan, Kirgistan, zachodnia Mongolia, Rosja, Tadżykistan, Turkmenistan i UzbekistanDC: 9–12 cmDO: 14–19 cmMC: 32–77 gScarturus heptneri(Pavlenko & Denisov, 1976)gatunek monotypowyAfganistan, Iran, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i UzbekistanDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychScarturus indicus (J.E. Gray, 1842)alaktaga stepowagatunek monotypowyAfganistan, Armenia, Azerbejdżan, Iran, Pakistan, wschodnia Turcja i TurkmenistanDC: 10,1–11,7 cmDO: 17,1–18,4 cmMC: 52–74 gScarturus vinogradovi(Argyropulo, 1941)alaktaga podgórskagatunek monotypowypół-pustynine obszary w południowym Kazachstanie, północnym Kirgistanie i wschodnim Uzbekistanie; zakres wysokości: 800–1200 m n.p.m.DC: 10–13 cmDO: 17,5–20 cmMC: 63–78 gcentruj|150pxScarturus tetradactylus(H. Lichtenstein, 1823)alaktaga czteropalczastagatunek monotypowyprzybrzeżna północno-wschodnia Libia i północno-zachodni EgiptDC: 10,2–11,9 cmDO: 15,4–18 cmMC: 48–56 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Scarturus anderssoni (Chińska Republika Ludowa; miocen) Scarturus fru (Ukraina; miocen) Scarturus minor (Chińska Republika Ludowa; fanerozoik) Scarturus parvidens (Chińska Republika Ludowa; miocen) Scarturus shalaensis (Chińska Republika Ludowa; miocen) Scarturus suni (Chińska Republika Ludowa; miocen) Scarturus varians (Kazachstan; neogen)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Skoczkowate