Dwór Molawica – dwór książęcy, ośrodek dawnej Puszczy MolawickiejDrożdżewicz L., Z DOLINY ŁOSOŚNY, ZNAD ŻEJMIANY, CZARNEJ HAŃCZY, ŁOSOŚNY – DO NIEMNA, „Znad Wilii”, nr 3 (83) z 2020 r., s. 88–91, http://www.znadwiliiwilno.lt/wp-content/uploads/2020/10/Znad-Wilii-83m.pdf..
Odnotowany w Metryce Litewskiej dwór MolawicaLIETUVOS METRIKA (1384-1584, Dwór Molawica w Metryce Litewskiej: 298. 1555.12.04. Dwór Molawica. 1555. Przeniesienie listów Zygmuntha króla, ktoremi krolowey Bonie małżonce swey dobra swe nazwane Molawica, s. 71, https://shron2.chtyvo.org.ua/Lytovska_metryka/Knyha_N_001_1380-1584.pdf?, powstał przed 1521 na terenie Puszczy Grodzieńskiej, u źródeł Łosośny (teren obecnej wsi Puciłki)Leszek Postołowicz, Smolanka i jej mieszkańcy na starej fotografii. Zarys historii wsi, Smolanka 2020, s. 8, , https://smolankawfotografii.wordpress.com/, [dostęp 2020-12-22] (pol.).. Początkowo pełnił funkcję rezydencji myśliwskiej, z czasem stając się ośrodkiem administracyjnym, do którego przydzielono kompleks lasów zwany odtąd Puszczą Molawicką. Przy dworze powstała osada, która w okresie pomiaru włócznej przekształciła się w Molawicę Górną i Molawicę Dolną (obecnie Malawicze Górne i Malawicze Dolne).
Pierwszy w pełni udokumentowany pobyt króla Zygmunta Augusta w Molawicy odnotowano w 1545 roku: Maroszek J., Knyszyński dworzec królewski, Białostocczyzna, nr 3/1993, Białostockie Towarzystwo Naukowe, s. 3,4, https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/744/1/Knyszynski%20Dworzec%20Krolewski%20(Bst%201993-3).pdf..
W 1563 roku część rozległych królewskich dóbr Molawicy król Zygmunt August nadał szlachcie, powstały na tym obszarze wsie Puciłki, Poniatowicze oraz majątek Tołłoczko. W roku 1679 w Malawiczach Górnych, pobliskich Bohonikach i Drahlach osiedlono na mocy dekretu Jana III Sobieskiego Tatarów, w nagrodę za ich służbę w wojsku Rzeczypospolitej.
Powieść historyczna Magdaleny Niedżwiedzkiej Bona. Zmierzch Jagiellonów wymienia wątki regionalne, w tym podróże królewskie z Krakowa przez Bielsk Podlaski i Krynki do Grodna, nadanie Bonie przez męża dużego obszaru Puszczy Grodzieńskiej do rzeki Narwi jako oprawy z dworami Sucholda (Sokółka) i Molawica – 21 lutego 1524 r. w Krakowie (potwierdzone 15 czerwca 1528 r. przez sejm wileński)Sokołowska D., „Bona. Zmierzch Jagiellonów” Magdalena Niedżwiedzka, https://www.radio.bialystok.pl/czytamksiazki/ksiazkazarecenzje/id/184932..
W dolinie rzeki Łosośna, w Puciłkach – alias Molawica Mała – w odległości niecałych pół kilometra od zabudowań obecnej okolicy – na wprost szkoły podstawowej, na zalesionym sosnowym wzgórzu, z trzech stron otoczonym źródłami tejże Łosośny – historyk Leszek Postołowicz, badacz polskiej części Grodzieńszczyzny – w 2020 roku odkrył, umiejscowił w terenie dawny dwór królewski, zwany Molawica (istniejący w dawnej Puszczy Molawickiej w XVI wieku)Leonard Drożdżewicz, Z DOLINY ŁOSOŚNY, ZNAD ŻEJMIANY, CZARNEJ HAŃCZY, ŁOSOŚNY – DO NIEMNA, „Znad Wilii”, nr 3 (83) z 2020 r., s. 88–91, http://www.znadwiliiwilno.lt/wp-content/uploads/2020/10/Znad-Wilii-83m.pdf, s. 88-89, w którym król Zygmunt August przebywał w 1545 roku, zaś AD 1555 sygnował (datował in Molawicz Secunda die Aprilis Anno Domini 1555) swój list pisany 2 kwietnia – w Molawicy do Mikołaja Radziwiła CzarnegoPolski Z.I.A.(, 1520–1572), Listy oryginalne Zygmunta Augusta do Mikołaja Radziwiłła Czarnego, wojewody wileńskiego, marszałka i kanclerza W. X. L., Xięcia na Ołyce i Nieświeżu; Brzeskiego, Szawelskiego, Kowieńskiego i Boryssowskiego etc. starosty: Tudzież niektóre jego listy do Mikołaja Radziwiłła wojewody Trockiego, Beaty Xiężnej Ostrogskiej, Mikołaja Krzystofa Radziwiłła […],nakł. T. Glücksberga, Druk. T. Glücksberga), Wilno 1842, s. 85, http://bbc.mbp.org.pl/dlibra/docmetadata?id=10193&from=pubindex&dirids=3&lp=1292..
Przypisy
Kategoria:Sokółka (gmina) Kategoria:Dwory w województwie podlaskim Kategoria:Nieistniejące dwory w Polsce