Alexandromys – rodzaj ssaków z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i Ameryce Północnej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 79–176 mm, długość ogona 21–98 mm, długość ucha 7–21 mm, długość tylnej stopy 12–26 mm; masa ciała 13–149 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1914 roku rosyjski przyrodnik Siergiej Ogniow w artykule poświęconym ssakom z dolnego biegu rzeki Tuman, opublikowanym w czasopiśmie Dniewnik zoołogiczeskogo otdielenija Impieratorskogo Obszczestwa lubitielej jestiestwoznanija, antropołogii i etnografii. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) jest nornik wschodni (A. fortis).
Etymologia Alexandromys: Alexander; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Pallasiinus: Peter Simon Pallas (1741–1811), niemiecki przyrodnik, podróżnik. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus oeconomus . Suranomys: rzeka Suran, wschodnia Francja; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Microtus malei . Oecomicrotus: zbitka wyrazowa nazwy gatunkowej Mus oeconomus (nornik północny) oraz nazwy rodzajowej Microtus (nornik). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus oeconomus . Yushanomys: pasmo Yushan, Tajwan; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus kikuchii .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w kilku podrodzajach: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNAlexandromysOgnev, 1914centruj|150pxAlexandromys fortis(Büchner, 1889)nornik wschodni6 podgatunkówRosja (Zabajkale i dorzecze rzeki Amur), północno-wschodnia Mongolia, wschodnia Chińska Republika Ludowa i Półwysep KoreańskiDC: 11,5–17,5 cmDO: 3,7–7,5 cmMC: 36–117 gAlexandromys sachalinensis(Vasin, 1955)nornik sachalińskigatunek monotypowyendemit Rosji: lasy północnej i środkowej części wyspy SachalinDC: 10,8–17,6 cmDO: 3,4–7,4 cmMC: 30–149 gAlexandromys maximowiczii(Schrenk, 1859)nornik amurski2 podgatunkiwschodnia Rosja (południowo-wschodnia Rosja), północna i wschodnia Mongolia oraz północno-wschodnia Chińska Republika LudowaDC: 11,1–15,2 cmDO: 2,8–5,7 cmMC: 25–95 gAlexandromys mujanensis(Orlov & Kovalskaya, 1978)nornik buriackigatunek monotypowyendemit Rosji: południowa Syberia (3 małe, odizolowane obszary północno-wschodniej Buriacji i północnego Kraju Zabajkalskiego)DC: 11–15,8 cmDO: 3,4–5,8 cmMC: 41–97 gAlexandromys evoronensis(Kovalskaya & Sokolov, 1980)nornik samotnygatunek monotypowyendemit Rosji: 3 małe, izolowane obszary w dorzeczu dolnego biegu rzeki AmurDC: 112,2–15,7 cmDO: 4–6,5 cmMC: 51–91 gAlexandromys mongolicus(Radde, 1862)nornik mongolskigatunek monotypowypołudniowa Syberia (na wschód od Republiki Ałtaju), północna i wschodnia Mongolia i północno-wschodnia Chińska Republika Ludowa (od Mongolii Wewnętrznej do Jilin)DC: 8,1–12,3 cmDO: 2,1–3,9 cmMC: 13–40 gAlexandromys alpinusA.A. Lissovsky, Yatsentyuk, T.V. Petrova & N.I. Abramson, 2017gatunek monotypowyendemit Mongolii: Changaj i przyległe obszaryDC: 8,8–12,5 cmDO: 2,1–2,9 cmMC: 16–27,3 gAlexandromys middendorffii(Poljakov, 1881)nornik tundrowy3 podgatunkiendemit Rosji: tundra arktyczna i subarktyczna od północnej części gór Ural do Czukockiego Okręgu AutonomicznegoDC: 9,9–15 cmDO: 2,1–4,2 cmMC: 20–70 gAlexandromys shantaricus(Ognev, 1929)gatunek monotypowyendemit Rosji: północne i zachodnie wybrzeże Morza Ochockiego (południowy Magadan, północny i środkowy Chabarowsk oraz południowo-wschodnia JakucjaDC: 9,5–13 cmDO: 2,8–4,4 cmMC: 17–51 gOecomicrotusRabeder, 1981centruj|150pxAlexandromys oeconomus(Pallas, 1776)nornik północny25 podgatunkówpółnocne państwo holarktyczne od Holandii i północnego Półwyspu Fennoskandzkiego na wschód do północno-zachodniej Kanady, na południe do Węgier i TienszanDC: 7,9–15 cmDO: 2,8–6 cmMC: 36–78 gcentruj|150pxAlexandromys limnophilus(Büchner, 1889)nornik jeziorny2 podgatunkizachodnia Mongolia i środkowa Chińska Republika Ludowa (Qinghai, Gansu, Ningxia, Shaanxi i Syczuan); prawdopodobnie wschodni TybetDC: 8,8–12 cmDO: 2,9–4,9 cmMC: 35–54 gYushanomysKryštufek & Shenbrot, 2022centruj|150pxAlexandromys kikuchii(Kuroda, 1920)nornik tajwańskigatunek monotypowyendemit Tajwanu: surowe pasma górskieDC: 10–14 cmDO: 8–9,8 cmMC: 37–43 gIncertae sediscentruj|110pxAlexandromys montebelli(A. Milne-Edwards, 1872)nornik japońskigatunek monotypowyendemit Japonii: Honsiu, Kiusiu, Sadoga-shima i Noto-jimaDC: 9,5–13,6 cmDO: 2,9–5 cmMC: 22–62 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe z plejstocenu: Alexandromys epiratticepoides (Japonia) Alexandromys maekawai (Korea Północna) Alexandromys malei (Wielka Brytania) Alexandromys minoeconomus (Chińska Republika Ludowa) Alexandromys nivalinus (Wielka Brytania) Alexandromys protoeconomus (Ukraina).
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Karczowniki