Mozaiki szczecińskie – mozaiki stworzone przez amatorów i artystów plastyków, naścienne i posadzkowe dekoracje wykonane w technice mozaiki, znajdujące się na terenie Szczecina. Mozaiki są wykonane z różnych materiałów, przykładowo ze szkła, z kafli ceramicznych, witromozaiki, kamieni. Część dekoracji to kolaże mozaiki z innymi formami artystycznymi. Znajdują się w obiektach użyteczności publicznej, obiektach przemysłowych i poprzemysłowych, w kościołach i na prywatnych posesjach.
Zostały skatalogowane i opisane w ramach społecznego projektu Mozaiki szczecińskie działającego na portalu Facebook. W odnalezieniu dekoracji wzięli udział mieszkańcy Szczecina, którzy zgłaszali znane sobie prace osobom prowadzącym projekt. Do grudnia 2020 skatalogowano 113 dekoracji.
Mozaiki przedwojenne
kamienna mozaika z napisem „1936”, wmurowana w elewację jednej z willi znajdujących się Pogodnie. Najstarszą i jedyna przedwojenna mozaika znajdująca się w katalogu projektu Mozaiki szczecińskie. Napis z mozaiki jest informacją o dacie powstania obiektu. Katalog nie zawiera licznych imitujących mozaikę zachowanych fragmentów posadzek ceramicznych z XIX i XX w. znajdujących się w przejazdach bramnych przedwojennych kamienic, produkowanych przemysłowo, bardzo popularnych w europejskim budownictwie przełomu XIX i XX w.. Jedna z nich, wyjątkowo nie ułożona z kafli ceramicznych, ale z poszczególnych kostek mozaikowych, łączy się z oryginalnym przeznaczeniem i historią budynku nowego oddziału męskiego wybudowanego w 1900 na terenie Zakładu Opiekuńczego „Bethanien”. Przedstawia symbol Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Umieszczono ją w przedsionku za tylnym wejściem budynku, znajdującego się obecnie pod adresem Wawrzyniaka 7a. Pozostałe posadzki z okresu przedwojennego mają wzory ornamentów roślinnych lub geometrycznych.
Mozaiki z lat 1945–1989
Wstęp: Mozaiki w latach PRL Dekorowanie architektury mozaikami było w powojennej Polsce działaniem mającym na celu ożywienie i humanizację ówcześnie powstającej architektury oraz edukowanie w zakresie sztuk plastycznych i przyzwyczajanie mieszkańców miast do stałego obcowania ze sztuką. Duże znaczenie przy podejmowaniu decyzji o zamówieniu dekoracji mozaikowej było uznanie jej za rodzaj wykończenia elewacji trwały, łatwy w utrzymaniu i konserwacji oraz mający potencjał mocnego oddziaływania na odbiorcę wielobarwnością.
Zamówienia na realizację mozaik dokonywały państwowe instytucje i zakłady przemysłowe. Mecenat zakładów przemysłowych nad sztuką był częścią polityki kulturalnej państwa, stąd obecności mozaik w pomieszczeniach stołówek i świetlic robotniczych oraz na elewacjach obiektów zakładów przemysłowych. Zapotrzebowania na wykonanie mozaik kierowane były do Pracowni Sztuk Plastycznych (PSP), gdzie zlecenia stworzenia dekoracji otrzymywali profesjonalni artyści plastycy. Odstępstwem od reguły dokonywania zamówień przez PSP i inne państwowe podmioty było zlecanie mozaik przez parafie kościelne na wykonanie dekoracji obiektu sakralnego. W tych wypadkach zwyczajem było zamawianie mozaik u duchownych specjalizujących się w rzemiośle artystycznym lub artystów plastyków, którzy swoją twórczość wiązali głównie z tematyką sakralną.
Większość mozaik powstałych w II połowie XX w. w Polsce to kompozycje wykonane z ceramiki. Ze względu na charakterystykę produkowanego i pozyskiwanego materiału ceramicznego większość dekoracji mozaikowych to kompozycje abstrakcyjne. Trudności w pozyskiwaniu materiału oraz wpływy kierunków sztuki takich jak informel i arte povera przyczyniły się do używania jako materiału mozaikowego szkła, kamieni, drewna i muszli.
Mozaiki w latach PRL powstawały na terenie całej Polski. Wiele z dekoracji mozaikowych zachowało się do dziś na terenie Małopolski, Śląska, w Warszawie i innych miastach Polski. W drugiej dekadzie XXI w. mozaikom z lat 1945–1989, jako wartościowej części polskiej architektury zagrożonej skuwaniem i zasłanianiem poświęcono projekt Ratujemy Mozaiki.
Dekoracje szczecińskie z lat PRL W Szczecinie, podobnie jak w innych miejscach Polski, autorami wielu mozaik szczecińskich byli twórcy znani w regionie Pomorza Zachodniego ze względu na bogaty dorobek w wielu dziedzinach sztuk plastycznych lub działalności z zakresu animacji kultury. Obok nich mozaiki na terenie Szczecina tworzyli artyści plastycy spoza Pomorza Zachodniego. Spontanicznie mozaiki tworzyli również amatorzy z uzbieranego przez siebie materiału ceramicznego.
Mozaiki na obiektach świeckich thumb|Mozaika na dawnym kinie „Kosmos” mozaika na frontowej ścianie budynku dawnego kina „Kosmos” znajdującego się przy Alei Wojska Polskiego 5. Jest pierwszą mozaiką powstałą po II wojnie światowej, datowaną na lata 1958–1960. Jej autorami byli Emanuel Messer i Sławomir Lewiński. Kompozycja ze stylizowanymi sylwetkami ludzi i zwierząt na tle pejzażu została wykonana z ceramiki produkowanej w spółdzielni produkcyjnej w Łysej Górze oraz materiałów ceramicznych znalezionych w ruinach zburzonych w czasie wojny szczecińskich kamienic. W wyszukiwaniu w ruinach fragmentów pieców kaflowych, kafli naściennych i posadzkowych pomagał Sławomirowi Lewińskiemu syn Jakub Lewiński. Z tą częścią historii powstawania mozaiki łączy się znana wielu mieszkańcom Szczecina legenda miejska o interwencji pracowników Służby Bezpieczeństwa, zaniepokojonych poszukiwaniami w ruinach. thumb|Mozaika ZPO „Odra” mozaika znad wejścia do budynku nieistniejących zakładów przemysłu odzieżowego „Odra”. Powstała po otwarciu zakładów w 1964, a jej autorem jest Jan Zdarewicz. Mozaika pierwotnie została stworzona tylko i wyłącznie jako dekoracja wejścia. Z biegiem czasu pracownicy „Odry” zaczęli ją w uproszczonej formie powielać jako logotyp. Charakterystyczna, ubrana w jeansowe spodnie postać składająca się z napisu „Odra”, zaczęła zdobić guziki, kieszenie, papier firmowy. Została zacytowana w nieistniejącym muralu na budynku przy ulicy Kaszubskiej w Szczecinie. Dekoracja jest jedynym ocalałym fragmentem budynku dawnej „Odry”. Po naklejeniu na folię i wycięciu z większego mozaikowego tła została przeniesiona do Muzeum Narodowego w Szczecinie, do oddziału Muzeum Historii Szczecina (Ratusz Staromiejski). Jest eksponatem na wystawie „Hans Stettiner i Jan Szczeciński. Życie codzienne w Szczecinie w XX w.”.
thumb|80px|Mozaika przy al. Jana Pawła II 50 mozaika na elewacji bocznej pawilonu przy Alei Jana Pawła II 50, umieszczona w przejściu za wbudowanym w pawilon kioskiem. Abstrakcyjną mozaikę stworzyli Ryszard Kiełtyka, malarz i wieloletni prezes Związku Polskich Artystów Plastyków Oddziału w Szczecinie oraz Oleg Bałakirew i Wacław Stanisławczyk. Na początku artyści przygotowali szkic z ogólną wizją kompozycji, a następnie, w trakcie wspólnego wykonywania dekoracji, każdy tę wizję interpretował indywidualnie. Mozaika miała na celu przyciągać wzrok i kierować uwagę przechodnia na kiosk, który prowadziła Spółdzielnia Inwalidów, sprzedając w nim bibeloty swojej produkcji. Dekoracja powstała w latach 60./70. XX w. Została wykonana z produkowanego w tamtym czasie w Polsce szkła mozaikowego. kolaż z mozaiką w hallu Szczecińskiego Domu Sportu, w starej części obiektu – Wojewódzkim Domu Sportu (WDS), który powstał w latach 60. XX w. przy ul. Felczaka. Jest to abstrakcyjny kolaż reliefu z mozaiką z kafli mozaikowych i kamieni, z fragmentem przypominającym totem. mozaika we wnętrzu sali z basenem dla dzieci Szczecińskiego Domu Sportu. Dekoracja przedstawiająca totemiczne postaci znajduje się w starej części obiektu dawnego Wojewódzkiego Domu Sportu w Szczecinie (WDS) wybudowanego w latach 60. XX w. przy ul. Felczaka. Ułożona z kafli mozaikowych produkowanych w tamtym okresie w Polsce, została stworzona przez Sławomira Lewińskiego.
mozaika w hallu dworca Szczecin Główny, autorstwa Sławomira Lewińskiego, przedstawiająca mapę nadbałtyckich obszarów Polski z herbami miast i przedstawieniami maszyn portowych. mozaiki na filarach dawnej poczekalni Dworca Szczecin Główny. Powstały w latach 70. XX w. Ich autor Kazimierz Błonko stworzył z kamieni, muszli, szkła i fragmentów przedmiotów ceramicznych kompozycje abstrakcyjne z niewielkimi motywami kwiatowymi. Pierwotnie mozaiki zdobiły co najmniej sześć filarów w poczekalni. W 2016 w związku z modernizacją Dworca Głównego i zmianą przeznaczenia pomieszczenia poczekalni część mozaik została zasłonięta okładzinami z płyt.
mozaiki na elewacjach dużego dziedzińca Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, przedstawiające zegary słoneczne, autorstwa Jana Zdarewicza. mozaika na elewacji prywatnej posesji na Pogodnie. Autorem abstrakcyjnej dekoracji byli Sławomir i Franciszek Okulscy. Dekoracja powstała w 1972 z materiałów ceramicznych uzbieranych na placach budowlanych. mozaiki na ogrodzeniu posesji i wewnętrznych ścianach balkonu willi znajdującej się na Łęknie. Powstały w latach 70. XX w. z materiałów ceramicznych wyzbieranych z gruzów wyższych kondygnacji willi, która uległa dużym zniszczeniom w czasie II wojny światowej. Projekt dekoracji przedstawiających między innymi pejzaże, motywy zwierzęce i przedmioty życia codziennego stworzyła ówczesna właścicielka obiektu Janina Zalewska. kolaże z mozaiką we wnętrzu budynku Zachodniopomorskiego Wydziału Budownictwa i Architektury przy Al. Piastów 50. Dekoracje powstały około 1974. Pierwsza, abstrakcja, mieści się w hallu na parterze, druga, również będąca abstrakcją, zdobi korytarz na pierwszym piętrze. Trzecia dekoracja, będąca uproszczonym widokiem przestrzeni miejskiej znajduje się przed wejściem do audytorium na pierwszym piętrze. Kompozycje stworzył Jerzy Chmielewski. Są to dekoracje charakterystyczne dla twórczości tego artysty. Są kolażem mozaiki z malowanymi betonowymi reliefami. mozaiki na elewacji i innych elementach prywatnej posesji znajdującej się na terenie osiedla Żelechowa. Wśród ceramicznej i kamiennej dekoracji widoczny jest napis „1974”, wykonany, jak pozostałe mozaiki przez mieszkańców domu. Nawiązuje do rodzinnego zjazdu, który odbył się podczas mistrzostw piłkarskich w 1974.
mozaika w górnej partii zachodniego muru oporowego Teatru Letniego. Abstrakcyjna kompozycja autorstwa Piotra Wieczorka powstała w 1975 w ramach budowy Teatru Letniego jako jedna z jego artystycznych dekoracji. mozaiki na tylnej elewacja baru „Platan” znajdującego się nad Teatrem Letnim. Dekoracje autorstwa Piotra Wieczorka. Powstały w 1975 w czasie budowy Teatru Letniego jako jedne z artystycznych dekoracji zdobiących bezpośrednie otoczenie amfiteatru. mozaiki w sali głównej Domu Kultury przy ul. Św. Marcina 2. Kompozycje wykonał w 1975 Jerzy Chmielewski. Na tylnej ścianie sali znajduje się kolaż mozaiki i malowanego reliefu przedstawiającego Pegaza. Pozostałe prace artysty w tym wnętrzu to abstrakcyjne mozaiki na filarach sali. mozaika na elewacji kamienicy przy al. Wojska Polskiego 50. Dekorację stworzył Piotr Wieczorek. Pierwotnie mozaika flankowała witrynę dawnego sklepu mięsnego wraz z drugą, nieistniejącą mozaiką tego samego autora. Abstrakcja została stworzona około 1975 podczas realizacji projektu estetyzacji Alei związanego z jej remontem towarzyszącym likwidacji torowiska tramwajowego na odcinku pl. Szarych Szeregów – plac Zwycięstwa. Oprócz drugiej mozaiki z elewacji Piotr Wieczorek stworzył na Alei Wojska Polskiego również niezachowaną mozaikę we wnętrzu wspomnianego sklepu oraz zburzoną w 2001, wyłożoną mozaiką fontannę zwaną Ścianą Płaczu. Współtworzył także istniejącą dekorację w barze „Pasztecik”. mozaiki we wnętrzu baru „Pasztecik” przy al. Wojska Polskiego 46. Autorami mozaik z kolorowymi sylwetkami ryb byli Ryszard Rolka, Piotr Wieczorek i Tadeusz Sienkiewicz. Dekoracja z typowych produkowanych w drugiej połowie XX w. w Polsce kafli mozaikowych powstała około 1975, podczas realizacji projektu estetyzacji Alei, związanego z jej remontem towarzyszącym likwidacji torowiska tramwajowego na odcinku pl. Szarych Szeregów- plac Zwycięstwa.