Kruchaweczka ziarnista (Psathyrella pertinax (Fr.) Örstadius) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1852 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus pertinax. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał Leif Örstadius w 2007 r. Synonimy: Agaricus chondrodermus Berk. & Broome 1876 Agaricus pertinax Fr. 1852 Drosophila chondroderma (Berk. & Broome) Kühner & Romagn. 1953 Hypholoma chondroderma (Berk. & Broome) J.E. Lange 1938 Hypholoma pertinax (Fr.) Ricken 1915 Psathyrella chondroderma (Berk. & Broome) A.H. Sm. 1941 Psilocybe chondroderma (Berk. & Broome) Sacc. 1887 Psilocybe pertinax (Fr.) Sacc. 1887 Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. dla synonimu Psathyrella chondroderma.
Morfologia Kapelusz Średnica 20–75 mm, stożkowato-wypukły, potem płaski, niehigrofaniczny lub ledwo higrofaniczny, nieprążkowany. Powierzchnia młodych okazów kasztanowa do ciemnoczerwonobrązowej, u starszych często blednąca do czerwonobrązowej, ochrowej lub żółtobrązowej, matowa, prawie aksamitna, często promieniście pomarszczona lub żyłkowana, siateczkowata lub nie. Osłona w postaci białych kłaczków lub łusek przy brzegu, czasami brązowo przebarwiona. Trzon Wysokość 30–90 mm, grubość 5–12 mm. kłaczkowaty z resztkami osłony, czasami brązowo przebarwiony. Miąższ Zapach słodkawy, smak łagodny, raz odnotowany jako lekko pieprzny. Cechy mikroskopowe Zarodniki 6–8,5 × 3,5–5 μm, Qav = 1,5–1,8, nieco prostokątne do jajowatych, podłużne lub elipsoidalne, czasami o nieregularnym zarysie lub fasolkowate, brązowopomarańczowe. Pleurocystydy liczne do rozproszonych, 25–65 × 8–16 μm, polimorficzne, wąsko-workowate, butelkowate, wrzecionowate, maczugowate do stożkowatych, rzadko grzybkowate. Cheilocystydy dwóch typów: (1): podobne pod względem wielkości, kształtu i częstości występowania do pleurocystyd, (2): małe, maczugowate, często dominujące.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie Psathyrella pertinax w wielu krajach Europy. Władysław Wojewoda w swoim zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 r. podaje 2 jego stanowiska (rezerwat przyrody Jodły Łaskie 1995 i Puszcza Niepołomicka 1999). Zaznacza, że rozprzestrzenienie tego gatunku i stopień jego zagrożenia w Polsce nie są znane.
Saprotrof. Występuje w lasach, na ziemi wśród opadłych liści.
Przypisy
Kategoria:Kruchaweczkowate Kategoria:Mykobiota Polski