Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Szwajcarii – lista miejsc w Szwajcarii wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Szwajcarię 17 września 1975 roku.

Obecnie (stan na 2023 rok) na liście znajduje się 13 obiektów: 9 dziedzictwa kulturowego i 3 o charakterze przyrodniczym.

Na szwajcarskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Szwajcaria zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa – znajduje się 1 obiekt (stan na rok 2023).

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Poniższa tabela przedstawia szwajcarskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem; Położenie – miasto, kanton; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P). Rok – roku wpisu na listę i rozszerzenia wpisu; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref.ObiektZdjęciePołożenieTypRokOpis 267 Zespół zabytkowy w BernieOld City of Berne 150x150px ChBernoKanton Berno K (iii) 1983 Założone w XII w. Berno rozwijało się według ściśle określonych założeń urbanistycznych – do dziś zachowały się XV-wieczne arkady oraz XVI-wieczne fontanny; w XVIII w. miasto średniowieczne zostało odbudowane. 268 Opactwo Sankt GallenAbbey of St Gall 150x150px ChSt. GallenKanton St. Gallen K (ii)(iv) 1983 Przykład wielkiego karolińskiego założenia monastycznego, z jedną z najbogatszych i najstarszych na świecie bibliotek klasztornych; w XVIII w. przebudowany w stylu barokowym, klasztor funkcjonował od VIII w. do sekularyzacji w 1805 roku. 269 Klasztor benedyktyński św. Jana w MünstairBenedictine Convent of St John at Müstair 150x150px ChMüstairKanton Gryzonia K (iii) 1983 Karoliński klasztor w dolinie Gryzonii, typowy dla czasów odnowy monastycyzmu chrześcijańskiego; z zachowanym zespołem malowideł ściennych z ok. 800 roku, freskami i sztukateriami z okresu romańskiego. 884 Trzy zamki, mury i fortyfikacje miasta BellinzoneThree Castles, Defensive Wall and Ramparts of the Market-Town of Bellinzona 150x150px ChBellinzonaKanton Ticino K (iv)2000 Zespół zabytkowy Bellinzony z systemem fortyfikacji wokół zamku Castelgrande, systemem umocnień z zamkiem Montebello oraz odosobnionym zamkiem Sasso Corbaro. 1037 Jungfrau-AletschSwiss Alps Jungfrau-Aletsch 150x150px ChBernoKanton Valais P (vii) (viii)(ix)20012007 Obszar Alp z największym lodowcem Europy i bogactwem form lodowcowych: dolin U-kształtnych, cyrków, turni i moren. Charakteryzuje się różnorodnością alpejskiej flory i fauny. 1090 Monte San GiorgioMonte San Giorgio 150x150px It P (viii)20032010 Góra w kształcie piramidy (1096 m n.p.m.) na południu Lago di Lugano – jedno z najbardziej znaczących stanowisk skamieniałości flory i fauny z triasu środkowego. Wpis transgraniczny z Włochami. 1243 Krajobraz kulturowy winnic tarasowych w LavauxLavaux, Vineyard Terraces 150x150px ChKanton Vaud K (iii)(iv)(v)2007 Krajobraz kulturowy winnic tarasowych nad Jeziorem Genewskim. 1276 Linia kolejowa w Alpach Retyckich wraz z krajobrazem kulturowym Albula/BerninaRhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes 150x150px ChKanton Gryzonia K (ii)(iv)2008 Dwie zabytkowe linie kolejowe biegnące przez Alpy Szwajcarskie dwoma przełęczami: otwartą w 1904 roku linię prowadząca przez przełęcz Albula o długości 67 km z 42 tunelami i 144 wiaduktami i mostami; oraz linię biegnącą przez przełęcz Bernina o długości 61 km z 13 tunelami i 52 wiaduktami i mostami. Przykład wybitnych osiągnięć myśli technicznej i architektonicznej z początku XX w. zrealizowanych z poszanowaniem krajobrazu, przez który kolej poprowadzono. Wpis transgraniczny z Włochami. 1179 Szwajcarska arena tektoniczna SardonaSwiss Tectonic Arena Sardona 150x150px Ch P (viii)2008 Arena tektoniczna w północno-wschodniej części kraju, obejmująca obszar z siedmioma szczytami o wysokości powyżej 3000 m n.p.m., dokumentująca proces formowania się gór w wyniku zderzenia kontynentalnych płyt tektonicznych. 1302 Układ urbanistyczny miast zegarmistrzowskich La Chaux-de-Fonds/Le LocleLa Chaux-de-Fonds / Le Locle, Watchmaking Town Planning 150x150px ChKanton Neuchâtel K (iv)2009 Sąsiadujące ze sobą XIX-wieczne miasta położone w Jurze, na terenach niesprzyjających uprawie roli, przykład oryginalnego rozwoju urbanistycznego, służącego racjonalnej organizacji produkcji zegarmistrzowskiej. Zagospodarowanie przestrzenne obu miast odzwierciedla przejście z wytwórczości rzemieślniczej do bardziej złożonego systemu produkcji fabrycznej. 1363 Prehistoryczne osady na palachPrehistoric Pile Dwellings around the Alps 150x150px Ch K (iv)(v)2011 Wpis transgraniczny z Austrią, Francją, Niemcami, Słowenią i Włochami, obejmujący 111 obszarów w Alpach i w okolicy Alp, na terenie których znajdują się pozostałości prehistorycznych osad na palach z ok. 5000–500 p.n.e. na brzegach jezior i rzek oraz na terenach podmokłych. 1321 Dzieła architektury Le CorbusieraThe Architectural Work of Le Corbusier, an Outstanding Contribution to the Modern Movement centruj|200x200px ChGenewaKanton Genewa K (i)(ii)(vi) 2016 Wpis wraz z Argentyną, Belgią, Francją, Niemcami, Indiami i Japonią. Obejmuje 17 budowli według projektów Le Corbusiera (1887–1965) – na terenie Szwajcarii: Immeuble Clarté w Genewie oraz Villa Le Lac w Corseaux. 1133 Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów EuropyForêts primaires et anciennes de hêtres des Carpates et d’autres régions d’Europe (Switzerland) 150x150px P (ix)2018 Zespół względnie nienaruszonych europejskich lasów bukowych. Od końca ostatniej epoki lodowcowej buk europejski zaczął się rozprzestrzeniać na terenie Alp, Karpat, Dinaryd oraz Pirenejów. Udana ekspansja na całym kontynencie europejskim jest możliwa, dzięki szerokiej tolerancji buka na różne warunki klimatyczne. Wpis transgraniczny z Austrią, Albanią, Belgią, Bośnią i Hercegowiną, Bułgarią, Chorwacją, Czechami, Francją, Hiszpanią, Macedonią Północną, Niemcami, Polską, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Ukrainą oraz Włochami.

Obiekty na szwajcarskiej liście informacyjnej UNESCO

Poniższa tabela przedstawia obiekty na szwajcarskiej liście informacyjnej UNESCO: Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej francuskim oryginałem na szwajcarskiej liście informacyjnej; Położenie – miasto, kanton; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P). Rok – rok wpisu na listę informacyjną; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu. Nr ref.ObiektZdjęciePołożenieTypRokOpis 6191 Most nad SalginąPont sur la gorge du Salgina centruj|150x150px ChKanton Gryzonia K (i)(iv)2017 Most z betonu zbrojonego (132 m długości) wybudowany w 1929 roku według projektu szwajcarskiego inżyniera Roberta Maillarta (1872–1949), rozpięty na wysokości 93 m nad poziomem wody.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Lista światowego dziedzictwa UNESCO

Szwajcaria