mały Guziczka brodawkowanozarodnikowa Orbilia xanthostigma (Fr.) Fr. – gatunek grzybów workowych.
Charakterystyka U przedstawicieli rodzaju Orbilia znane są tylko formy rozmnażające się płciowo (teleomorfy). Nie tworzą podkładek, lecz na grzybni od razu owocniki typu apotecjum o barwie od żółtej do pomarańczowej i średnicy 1–2 mm. Askospory małe (zwykle poniżej 10 × 1 μm), hialinowe i owalne lub elipsoidalne. Wiele gatunków ma parafizy zakończone guzkami i worki z widocznymi połączeniami strzępek.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Arthrobotryaceae, Orbiliales, Orbiliomycetidae, Orbiliomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten opisał Elias Fries w 1815 r. nadając mu nazwę Peziza xanthostigma. Ten sam autor w 1849 r. przeniósł go do rodzaju Orbilia.
Synonimów naukowych ma 19. Niektóre z nich: Orbilia alnea var. vesiculosa Velen. 1934 Orbilia botulispora Höhn. 1907 Orbilia microspora Velen. 1934 Orbilia millispora Velen. 1934 Orbilia paradoxa Ade 1924 Nazwa polska według atlasu grzybów.
Morfologia Teleomorfa Owocniki typu apotecjum, w stanie świeżym o średnicy (0,2–) 0,35–2 (–4,5) mm i wysokości 0,14–0,35 mm, przeważnie o barwie jasno-żółto-pomarańczowej, żółto-ochrowej lub miodowo-żółtej (bursztynowej), rzadziej szkliste, wodnisto białe, bladoochrowe do żółtawokremowych lub nawet blado izabelowate do różowoliliowych, często w środku półprzezroczyste (od bladych do jasno oliwkowych), gdy są duże czasami z przezroczystymi koncentrycznymi pierścieniami. Występują często w gęstych skupiskach, mają tarczkę lekko wklęsłą lub płaską, w końcu czasami wypukłą, brzeg cienki lub dość gruby, wystający 0–10 µm, prosty lub nieco podwinięty, gładki, są siedzące lub z podstawą stożkową, także z krótkim i szerokim trzonem 0,02–0,2 × 0,15–0,8 mm o powierzchni od jasno do głęboko złocistej lub miodowożółtej, różowo-pomarańczowo-czerwonej lub kremowo-ochrowo-izabellinowatej. W eksykatach blakną.
Worki w stanie dojrzałym (25-)30-45(-53) × 3,2-4,3 µm, 8-zarodnikowe, zarodniki jednorzędowe, niektóre z 8 zarodników odwrócone (czasami podstawowe, często zorientowane w różnych kierunkach), pars sporifera 12–16(–19) → (8–)9–12(–15) μm długości, wierzchołek silnie ścięty (czasami lekko lub wyraźnie wcięty, bocznie niewyraźnie nabrzmiały), podstawa z krótkim lub długim, cienkim, trzonem wygiętym w kształcie litery H lub, rzadko w kształcie litery T lub L. Askospory średnio 2,4–3 × 1,1–1,4 μm in situ z wyłączeniem brodawek, z brodawkami 3,5–4,2 μm, nerkowate, zakrzywione pod kątem (90–) 120–180° (mniej więcej półkoliste), końce zaokrąglone do rozwartych, koniec podstawny rzadko nieco bardziej zwężający się, strona grzbietowa (a także boczna) z rzędem wyraźnych brodawek (w liczbie ponad 200), bardzo rzadko gładkich, rzadko spotykany krótki, cienki filum (długość całkowita 0,8–1 μm). Parafizy o wierzchołkach nieznacznie, średnio do silnie główkowatych (rzadko maczugowate), nierozgałęzione w górnej przegrodzie; zawartość szklista lub w dolnej części i w pobliżu wierzchołka jasno do jasnożółtawa. Anamorfa Podobna do gatunków z rodzaju Dicranidion. Konidiofory proste, lekko zwężone w górnej części, 0–3-przegrodowe, nierozgałęzione lub 1–2-krotnie rozgałęzione, konidia tworzą się na ich końcach. Komórki konidiotwórcze 10–20 × 2–2,5 μm. Konidia w kształcie kamertonu, wymiary całkowite 14–23 × 5,5– 6,5(–8) µm, trzon 5,5–9 × 3–3,5 μm, z 0–1-przegrodą, ramiona 5–21 × 2,6–3,5 μm (0–)1–2(–3) przegrodowe, bardzo rzadko z 3 ramionami.
Występowanie Orbilia xanthostigma jest szeroko rozprzestrzeniona. Znane jest jej występowanie w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, Afryce i Australii. W polskim piśmiennictwie naukowym podano wiele jej stanowisk.
Grzyb saprotroficzny występujący na drewnie drzew liściastych i iglastych.
Przypisy
Kategoria:Arthrobotryaceae Kategoria:Mykobiota Polski