Nürnberg – niemiecki krążownik lekki z okresu II wojny światowej, służący w okresie powojennym w marynarce ZSRR pod nazwą „Admirał Makarow”. Nazwany od miasta Norymbergi, był trzecim krążownikiem noszącym tę nazwę. Stanowił jedyny okręt swojego typu, stanowiącego ulepszenie konstrukcji krążownika „Leipzig”, i był ostatnim niemieckim zbudowanym krążownikiem lekkim.
Wodowany w 1934 roku, wszedł do służby w Kriegsmarine w 1935 roku. Służył podczas wojny na wodach Morza Północnego i Bałtyckiego. W grudniu 1939 roku został uszkodzony przez brytyjski okręt podwodny. Mało intensywnie używany bojowo, przez większą część wojny używany do zadań szkolnych. Po wojnie przyznany ZSRR, służył we Flocie Północnobałtyckiej od 1946 do 1959 roku. Złomowany w latach 60. XX wieku.
Uzbrojenie główne stanowiło dziewięć dział kalibru 15 cm (149 mm) w trzydziałowych wieżach. Wyporność standardowa krążownika wynosiła 7150 ton, a długość 181 m. Okręt miał unikalny napęd mieszany turbinowo-dieslowski, który pozwalał na osiągnięcie prędkości maksymalnej 32 węzły.
Budowa Po wcieleniu do służby w 1931 roku lekkiego krążownika „Leipzig” nastąpiła w Niemczech kilkuletnia przerwa w budowie okrętów tej klasy. Powstałe okręty nie były całkowicie zadowalające, głównie na skutek związania limitem 6000 ton wyporności, narzuconym traktatem wersalskim, co skutkowało oszczędnościami na ciężarze i słabą konstrukcją kadłuba w celu skonstruowania możliwie silnych jednostek. W końcu w 1933 roku, po dojściu Hitlera do władzy i zwiększenia wydatków na marynarkę, Niemcy postanowiły zbudować kolejny, szósty lekki krążownik. Ponieważ jednak klasa krążowników lekkich była w tym okresie w Niemczech niedoceniana, na korzyść nowoprojektowanych krążowników ciężkich, dlatego pomimo stopniowego odchodzenia od przestrzegania ograniczeń traktatu wersalskiego nie zdecydowano się na opracowanie nowego, większego i bardziej dopracowanego projektu. Zamiast tego nowy okręt „Nürnberg” zbudowano według zmodyfikowanego projektu krążownika „Leipzig”, stanowiącego z kolei daleko idące rozwinięcie poprzednich krążowników typu K (Königsberg) z połowy lat 20. Nieco jedynie zwiększono wymiary i wyporność oraz zastosowano ulepszenia w podziale wewnętrznym i inne modyfikacje. Długość wzrosła o około 4 m, a szerokość o 0,1 m. Nowy okręt powtarzał też sylwetkę „Leipziga” z jednym szerokim kominem i główną nadbudówką umieszczoną za wieżą artylerii blisko dziobu, jednakże nadbudówka ta została znacznie rozbudowana, a katapulta dla wodnosamolotu została przeniesiona za komin. Za projekt odpowiadał Marineoberbaurat (główny budowniczy marynarki) Blechschmidt.
Okręt był budowany jako krążownik „F” (Kreuzer F) lub Ersatz Nymphe – dla zamiany starego krążownika „Nymphe”Tak , , natomiast podaje (być może omyłkowo) budowę dla zamiany „Amazone” (według tego autora, zamiennikiem „Nymphe” był „Leipzig”).. Zamówiono go 16 czerwca 1933 roku w stoczni Deutsche Werke w KiloniiTak , natomiast i podają zamówienie 16 marca 1933 roku, a obie daty alternatywnie.. Położenie stępki miało miejsce 4 listopada 1933 roku, a budowę prowadzono pod numerem stoczniowym 234. Wodowanie i chrzest okrętu odbyły się 8 grudnia 1934 roku. Otrzymał nazwę „Nürnberg” (Norymberga), jako trzeci krążownik noszący tę nazwę, po krążownikach „Nürnberg” z 1908 i z 1917 roku, używanych podczas I wojny światowej. Wodowanie miało miejsce w 20. rocznicę bitwy koło Falklandów, w której zatonął pierwszy „Nürnberg”, a matką chrzestną była córka jego poległego dowódcy, Walburg Lehfeldt. Okręt wszedł do służby 2 listopada 1935 roku. Budowa kosztowała 40 milionów marek. Był to pierwszy duży okręt zamówiony i zbudowany w III Rzeszy po dojściu nazistów do władzy.
Konsekwencją oparcia nowego okrętu na mało już nowoczesnym projekcie „Leipziga” było to, że „Nürnberg” był mniejszy i nieco słabszy od nowo projektowanych w pierwszej połowie lat 30. krążowników zagranicznych. Ponadto, nie wyeliminowano w nim większości wad poprzednich projektów, głównie małej wytrzymałości kadłuba spowodowanej dążeniem do ograniczenia masy, przy dużych rozmiarach. Według części publikacji, na skutek przeciążenia kadłuba miał on najsłabszą dzielność morską spośród niemieckich krążowników okresu międzywojennego. Mimo to był uważany za najlepszy z niemieckich projektów krążowników lekkich. Kolejne projektowane niemieckie krążowniki lekkie typu M, do których budowy zamierzano przystąpić w 1939 roku, lecz ostatecznie z nich zrezygnowano, miały być już budowane według całkiem nowego projektu, uzbrojonego w 8 dział 15 cm w czterech wieżach, aczkolwiek miały być niewiele większe (wyporność standardowa 7800 t).
Opis Architektura i konstrukcja kadłuba thumb|Szkic krążownika „Nürnberg” według amerykańskiego wywiadu. Na dole schemat opancerzenia thumb|Sylwetka „Nürnberg” około 1938–1939 roku „Nürnberg” stanowił ulepszenie konstrukcji krążownika „Leipzig”, który z kolei zachował ogólną architekturę krążowników poprzedniego typu K. Wszystkie te okręty miały nietypowe dla krążowników rozmieszczenie artylerii, z jedną wieżą na pokładzie dziobowym i dwoma na rufie w superpozycji (układ defensywny, optymalizowany dla krążowników pełniących samotnie zadania rajderskie i zwiadowcze, ostrzeliwujących się podczas odwrotu)Oprócz pięciu krążowników niemieckich (trzech typu K, „Leipzig” i „Nürnberg”), takie rozmieszczenie wież zastosowano tylko w dwóch późniejszych szwedzkich krążownikach typu Tre Kronor, a nadto w dwóch włoskich nieukończonych typu Taksin (budowanych dla Tajlandii) (). Skutkowało to charakterystyczną sylwetką z nadbudówką umieszczoną blisko dziobu, w której przedniej części znajdowała się tradycyjna dla niemieckich krążowników opancerzona . „Nürnberg” odróżniał się od wcześniejszych okrętów znacznie powiększoną nadbudówką dziobową, na szczycie której był dodatkowo w tylnej części umieszczony mostek admiralski (początkowo otwarty, od około 1936 roku oszklony) podaje, że okna na mostku admiralskim zastosowano w 1937 roku, jednakże na rysunku na s. 28 jest informacja o mostku admiralskim od 1936 roku, a na zdjęciu z Hiszpanii na s. 32 datowanym na 1936 rok mostek jest przeszklony.. Z uwagi na to, krążownik był predestynowany do pełnienia roli okrętu flagowego zespołów floty, nad mostkiem admiralskim znajdował się, podobnie jak we wcześniejszych okrętach, masywny maszt rurowy z opancerzonym stanowiskiem kierowania ogniem. Na maszcie z tyłu były początkowo dwie boczne masywne platformy, usunięte około 1938 roku. Pojedynczy szeroki komin na śródokręciu miał inny kształt, skutkujący przesunięciem go nieco do przodu, a na kominie była charakterystyczna platforma dla reflektorów w formie otaczającej go galerii. Kadłub miał podniesiony pokład dziobowy, przechodzący na śródokręciu w pokład nadbudówki, na którego końcu na rufie była ustawiona druga wieża. Tak jak na „Leipzigu”, zrezygnowano z unikalnego rozsunięcia wież rufowych w kierunku burt zastosowanego w krążownikach typu K, ustawiając je klasycznie – w osi symetrii okrętu. Rufa pozostała taka, jak w „Leipzigu”, o formie krążowniczej, natomiast nieznacznie zmieniono kształt dziobnicy na prosty zamiast lekko wygiętego.
Kadłub miał długość całkowitą 181,3 m i na linii wodnej 170 m, a szerokość 16,4 m. Zanurzenie maksymalne wynosiło 5,79 m, a normalne 4,75 m. Wyporność standardowa wynosiła 7150 t, konstrukcyjna 8060 t, a pełna 9040 tTakie same wartości wyporności podają , (inaczej opisane) oraz (alternatywnie). Spotyka się też inne dane, jak wyporność standardowa 7037 t i pełna 8897 t według stanu na 1939 rok ().. Przy tym, wyporność standardowa była oficjalnie podawana jako 6000 t z uwagi na ograniczenia traktatu wersalskiego.
W stosunku do „Leipziga” kadłub został wydłużony o około 4 m przed wieżą dziobową. Konstrukcja kadłuba była analogiczna; również dzielił się poprzecznymi grodziami na 16 głównych przedziałów wodoszczelnych (numerowanych od rufy) i miał podwójne dno na 83% długości, a do 90% połączeń było spawanych. Wykonany był we wzdłużnym systemie naboru. Kadłub został wzmocniony, mimo to nadal był stosunkowo lekko skonstruowany z powodu oszczędności wagowych przy chęci zbudowania silnego okrętu, co negatywnie wpływało na jego wytrzymałość. Powtórzono w nim system niewielkich przedziałów na zewnątrz pasa pancernego pod linią wodną (wybrzuszeń lub bąbli), mieszczących zbiorniki paliwa i wody kotłowej. Wewnątrz kadłuba różnicę w stosunku do poprzednika stanowiły między innymi inaczej rozwiązane komory amunicyjne, w tym indywidualne komory pod wieżami kalibru 88 mm, ułatwiające dosyłanie amunicji. Po obu burtach były stępki przechyłowe oraz aktywne stabilizatory przechyłu, polepszające warunki użycia artylerii. „Nürnberg” miał dobrą żeglowność, lecz konstrukcja kadłuba okazała się zbyt słaba i podczas działań na Atlantyku podczas wojny domowej w Hiszpanii pojawiały się pęknięcia pokładu, co pociągnęło ograniczenie użycia okrętu od 1938 roku do Morza Północnego i Bałtyckiego oraz opracowanie procedur kolejności opróżniania zbiorników paliwa. Przy silnym wietrze okręt był podatny na dryf z powodu większej powierzchni nadbudówki. Planowano przebudowę kadłuba w celu zwiększenia jego wytrzymałości i powiększenia zbiorników paliwa, polegającą na dodaniu nowego zewnętrznego poszycia burt ze stali pancernej Wh grubości 10–12 mm, łączącego zewnętrzną krawędź wybrzuszeń z krawędzią górnego pokładu, lecz zrezygnowano z tych planów z uwagi na przygotowania do wojny (prace miały być prowadzone od 1 lipca 1939 do 1 kwietnia 1940 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu).
Załoga wynosiła początkowo w czasie pokoju 637 osób (25 oficerów), a pod koniec wojny wzrosła do 896 (26 oficerów). Jako okręt flagowy zabierał dodatkowo 83 osoby, w tym 17 oficerów.
Uzbrojenie thumb|Wieża dziobowa dział 15 cm „Nürnberga” Uzbrojenie główne stanowiło dziewięć dział SK C/25 nominalnego kalibru 15 cm – faktycznie 149,1 mm, w trzech trzydziałowych wieżach. Działa te wyróżniały się długimi lufami (60 kalibrów) i wysoką prędkością wylotową 960 m/s. Strzelały one pociskami o masie 45,5 kg na odległość do 25 700 m, kąt podniesienia luf wynosił od -10° do +40°, a zapas amunicji 120 pocisków na działo (1080 ogółem, zwiększony w toku wojny do 1500). Używano pocisków przeciwpancerno-burzących i burzących. Szybkostrzelność wynosiła 6–8 strzałów na minutę na lufę. Masa wieży wynosiła 147,15 t. Pod względem uzbrojenia – dziewięciu dział kalibru typowego dla krążowników lekkich, „Nürnberg” znajdował się w chwili wejścia do służby w czołówce europejskich okrętów tej klasy, które miały na ogół osiem dział, jednakże w tym czasie w budowie już znajdowały się analogicznie lub silniej uzbrojone okręty potencjalnych przeciwnikówPrzede wszystkim francuskie krążowniki typu La Galissonniere i brytyjskie typu Southampton (na podstawie )..
Uzbrojenie przeciwlotnicze średniego kalibru wzmocniono, stosując od początku osiem nowych dział 88 mm C/32 na czterech podwójnych podstawach Doppellafette C/32 rozmieszczonych na śródokręciu, po dwie na burtach („Leipzig” po modernizacji miał tylko sześć dział C/32, w rufowej części śródokręcia). Długość luf wynosiła 76 kalibrów. Działa miały centralny system kierowania ogniem SL-1SL-1 , natomiast podaje SL-2.. Miały one donośność 19 200 m do celów morskich i 12 400 m do celów powietrznych, kąt podniesienia luf od -10° do +80°, strzelały pociskami o masie 9 kg. Zapas amunicji został odpowiednio zwiększony do 3200 nabojów.
Lekkie uzbrojenie przeciwlotnicze było początkowo takie, jak na „Leipzigu” i składało się z ośmiu półautomatycznych działek 37 mm C/30 w czterech podwójnych stanowiskach (9600 nabojów). Dwa z nich umieszczone były po bokach nadbudówki dziobowej i dwa po bokach nadbudówki rufowej na końcu śródokręcia. Uzupełniały je cztery pojedyncze działka 20 mm. Lekkie uzbrojenie przeciwlotnicze było następnie podczas wojny wzmacniane: