Maria Bartlowa z domu Rutkowska (ur. 3 kwietnia 1881 w Chodorowie, zm. 26 września 1969 w Krakowie) – polska działaczka niepodległościowa, senator II RP V kadencji, radna Krakowa.
Życiorys Była córką Juliusza Rutkowskiego i Zofii Ajdukiewicz. W latach 1914–1916 była zaangażowana w działalność niepodległościową na terenie Lwowa. Była członkinią Ligi Kobiet Galicji i Śląska (gdzie była aktywną działaczką koła we Lwowie, m.in. prowadziła tam gospodę dla LegionistówJerzy Z. Pająk, Działalność Ligi Kobiet Galicji i Śląska we Lwowie (1915–1918), [w:] Znani i nieznani dziewiętnastowiecznego Lwowa. Studia i materiały, pod red. Lidii Michalskiej-Brachy, Małgorzaty Przeniosło, Kielce 2014, s. 181 .), Towarzystwa „Opieki nad Legionistami i ich rodzinami”, komitetu „Szczypiorna” i Polskiego Czerwonego KrzyżaJoanna Dufrat, W służbie obozu marszałka Józefa Piłsudskiego. Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet (1928–1939), Kraków-Wrocław 2013, biogram s. 411, .. Podczas obrony Lwowa pracowała w polskim szpitalu wojskowym (1918–1919)Joanna Dufrat, Kobiety w kręgu lewicy niepodległościowej. Od Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego do Ochotniczej Legii Kobiet (1908–1918/1919, Toruń 2001. ..
W niepodległej Polsce w 1922 współtworzyła Unię Narodowo-PaństwowąDeklaracja programowa. [Inc.:] Polska jako naród ani na chwilę nie przestawała istnieć [...]: 28 czerwca 1922 r. / [Unia Narodowo-Państwowa]., działała też w organizacjach kobiecych; była m.in. przewodniczącą Ligi Kobiet Polskich, od 1935 wiceprzewodniczącą Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet oraz członkinią zarządu Unii Polskich Związków Obrończyń Ojczyzny. W latach 1938–1939 pełniła mandat senatorski, wybrana w województwie lwowskim; w Senacie należała do klubu Obozu Zjednoczenia Narodowego. Pracowała w komisjach oświatowej i społecznej.
Po śmierci męża rozstrzelanego przez Niemców w 1941 została eksmitowana z lwowskiego mieszkania i pozbawiona majątku. Pracowała w Polskim Komitecie Opieki nad więźniami, będącym lwowskim odpowiednikiem Rady Głównej Opiekuńczej, która w latach 1940–1945 miała siedzibę w Krakowie.
Po II wojnie światowej (w maju 1945) Maria Bartlowa przeniosła się do Krakowa, gdzie w latach 1945–1948 była pracownicą sekcji opieki nad repatriantami. Zatrudniona też w latach 1946–1950 w inspektoracie kulturalno-oświatowym Czytelnika. Pełniła mandat radnej miasta. Od 1950 do 1957 była kierowniczką świetlicy i bibliotekarką w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w KrakowieJarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie losy wojenne i powojenne, Warszawa 2013, s. 53, 398..
Była żoną trzykrotnego premiera II RP Kazimierza BartlaPosłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny, tom I: A–D, oprac. Małgorzata Smogorzewska, red. naukowa Andrzej Krzysztof Kunert, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1998, s. 101–102, .. Zmarła 26 września 1969 w Krakowie. Pochowana na cmentarzu Rakowickim (kwatera GD-8-13). W 2007 jej przybrana córka Cecylia Bartel (1923–2022) przekazała jej dokumenty i pamiątki do Muzeum Historii Polski w Warszawie.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1927)M.P. z 1927 r. nr 100, poz. 247 („za zasługi na polu narodowo-społecznem”). Złoty Krzyż Zasługi (11 listopada 1937) („za zasługi na polu pracy społecznej”).
Przypisy
Bibliografia Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny, tom I: A–D, oprac. Małgorzata Smogorzewska, red. naukowa Andrzej Krzysztof Kunert, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1998, s. 101–102, Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Galicji i Śląska Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Polskich (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Polskiego Czerwonego Krzyża (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkinie Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet Kategoria:Ludzie urodzeni w Chodorowie Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem (zabór austriacki) Kategoria:Małżonkowie premierów Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Politycy Obozu Zjednoczenia Narodowego Kategoria:Politycy Unii Narodowo-Państwowej Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Radni Rady Narodowej miasta Krakowa Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo lwowskie) Kategoria:Senatorowie V kadencji (1938–1939) Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Zmarli w 1969