mały|240px Drobnołuszczak gruczołowaty (Pluteus plautus (Weinm.) Gillet) – gatunek grzybów należący do rodziny łuskowcowatych (Pluteaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pluteus, Pluteaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten opisał w 1836 r. Johann Anton Weinmann nadając mu nazwę Agaricus plautus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Claude-Casimir Gillet w 1876 r.
Synonimy:
Stanisław Domański nadał mu w 1955 r. nazwę łuskowiec gruczołowaty, Alina Skirgiełło w 1999 r. opisała ten gatunek pod nazwą łuskowiec poetycki. Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował nazwę drobnołuszczak gruczołowaty.
Morfologia Kapelusz Średnica 1–5 cm, u młodych okazów półkulisty, z wiekiem płasko wypukły i całkiem płaski, czasem z niewielkim garbkiem. Powierzchnia gładka lub nieco ziarnista, u starszych okazów łuseczkowata lub aksamitna, a czasami na środku żyłkowana. Barwa biała z oliwkowym odcieniem, kremowa, jasnobrązowa, żółtobrązowa lub szarobrązowa, a nawet prawie czarna. Brzeg jaśniejszy, czasami prążkowany aż do połowy. Blaszki Wolne, dość gęste, brzuchate, o szerokości do 1 cm, początkowo białe, potem szaroróżowe. Ostrze białe lub różowe, czasem kosmkowate. Trzon Wysokość 1,5–6 cm, grubość do 0,2–0,5 cm, walcowaty, czasami z bulwiasto zgrubiałą podstawą, początkowo pełny, potem pusty. Powierzchnia biała, białokremowa lub szarawa, u podstawy trzonu ciemniejsza. Pierścienia brak. Miąższ Dość gruby, o barwie od białej do białokremowej, o nieprzyjemnym zapachu i również nieprzyjemnym, choć łagodnym smaku. Cechy mikroskopowe Zarodniki 6–8 × 5–8 µm, szerokoelipsoidalne lub o kształcie zbliżonym do kulistego. Cheilocystydy dość liczne, maczugowate, wrzecionowate lub workowate, 30–65 × 12–20 µm, zazwyczaj bezbarwne, czasami z jasnobrązowym pigmentem. Pleurocystydy o wymiarach 50–90 × 19–30 µm, wrzecionowate, maczugowate, wrzecionowate lub workowate, czasami o wydłużonym szczycie, bezbarwne lub z ziarnistym, szarawym pigmentem. Strzępki w skórce kapelusza ułożone palisadowo, o gruszkowatych, cylindrycznych lub maczugowatych elementach końcowych, bezbarwne, czasami tylko z wewnątrzkomórkowym pigmentem. Obecne kaulocystydy.
Występowanie Opisano występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej i Europie. W. Wojewoda w zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 r. podaje 10 jego stanowisk. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status I – gatunek o nieokreślonym zagrożeniu.
Grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach, na ziemi, na martwym drewnie drzew liściastych i iglastych, na opadłych i próchniejących gałęziach drzew, zwłaszcza buka, świerka, jodły. Owocniki pojawiają się zwykle od kwietnia do września.
Przypisy Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, .
Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków:W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, .
Alina Skirgiełło, Grzyby (Mycota), podstawczaki (Basidiomycota), łuskowcowate (Pluteaceae), Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 1999, .
Kategoria:Łuskowcowate Kategoria:Mykobiota Polski