Karol Pietschka (ur. 1818 w Wędryni, zm. 17 lub 19 lutego 1891 w Żywcu) – architekt, arcyksiążęcy zarządca budowlany, projektant wielu obiektów budowlanych na Żywiecczyźnie.
Życiorys Jego rodzicami byli Michał i Małgorzata z domu Knop. Ukończył cztery klasy Cieszyńskiego Gimnazjum Powiatowego oraz kurs pedagogiczny. W wieku 18 lat praktykował przez pół roku przy katastralnych pomiarach lasu. Pracował trzy lata jako murarz. Pracował w Arcyksiążęcej Cieszyńskiej Komorze w ekonomiach Górki, Pierściec i Drogomyśl w latach 1837–1844. W roku 1845 objął stanowisko adiunkta budowlanego w Cieszynie.
Przyjechał do Żywca w 1849 roku, po utworzeniu tamże Arcyksiążęcej Dyrekcji Dóbr, awansował na starszego adiunkta budowlanego I klasy i rozpoczął pracę od 1 stycznia tegoż roku. Mieszkał i pracował w Żywcu dla Albrechta Fryderyka Habsburga. Poślubił Józefinę Gaber, córkę Karoliny Romano i zarządcy dóbr żywieckich Józefa w 1851 roku, miał z nią syna Emeryka Antoniego Karola (ur. 1852) oraz córkę Izabelę Alojzę Marię Annę (ur. 1859). Mieszkał z rodziną w samodzielnie zaprojektowanym budynku arcyksiążęcej propinacji w Żywcu przy dzisiejszej ul. Tadeusza Kościuszki 41. W 1852 roku został mianowany zarządcą ekonomicznym III klasy, w 1857 roku nadano mu II klasę tegoż stanowiska, a w 1869 I klasę. 1 stycznia 1891 roku (lub w 1890 roku) został nadinżynierem, co gwarantowało pensję w wysokości 300 florenów. Był aktywny twórczo przez 42 lata, mieszkał w Żywcu do końca życia; prawdopodobnie nie znał języka polskiego lub znał go słabo. Zmarł 17 lub 19 lutego 1891 roku na zawał serca na Ispie w Żywcu.
Twórczość Był przedstawicielem historyzmu, nawiązywał w swoich pracach do stylu arkadowego, neogotyku czy architektury alpejskiej, np. tyrolskiej czy szwajcarskiej. Chętnie wykorzystywał żeliwo w swoich projektach. Zostawił po sobie ponad 250 projektów; w Muzeum Miejskim w Żywcu znajdują się 52 projekty, a Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej przechowuje około 200 jego projektów. Projektował głównie gajówki i leśniczówki, ale także kościoły i kapliczki przydrożne, budynki gospodarcze, zajazdy, karczmy, mosty, obiekty przemysłowe (tartaki, browary, kuźnie), domy robotników leśnych, drwali i kolonistów, kamienice, rezydencje, a także małą architekturę ogrodową. Zachowało się około 80% jego zrealizowanych projektów.
Wybrane projekty
przebudowa Starego Zamku w Żywcu, w tym projekt elewacji w stylu arkadowym, masztu na wieży zamkowej, sklepień krużganków, żeliwnych kolumienek na krużgankach (projekt od 1850, przebudowa w latach 50. XIX wieku oraz projekty z lat 1870–1975 po pożarze zamku w 1870 roku) murowany (wzniesiony w 1852, w latach 90. XX wieku posterunek policji, obecnie przedszkole) leśniczówka w Złatnej (1853) w formie szwajcarskiej willi rozbudowa kościoła w Cięcinie (projekt 1853, rozbudowa 1857–1893) brama wjazdowa z ogrodzeniem parkowym w Żywcu (projekt 1863) (tzw. Kościarnia, projekt 1868) neogotycka kaplica św. Wita w Starym Żywcu (projekt 1869, zburzona w 1964 studnia św. Floriana na Rynku w Żywcu na rzucie krzyża greckiego (wzniesiona w 1863) Nowy Zamek w Żywcu (pałac arcyksięcia Albrechta, projekt w latach 1883–1885, wznoszony od 1885, obecnie siedziba Zespołu Szkół Drzewnych i Leśnych) Browar Arcyksiążęcy w Żywcu, w tym: słodownia ze spichlerzami jęczmienia i słodu, suszarnia, budynek laboratoryjny, Budynek Główny, hala maszyn, chłodnia i warzelnia (1857), kotłownia z kominem, leżakownia z lodownią, bednarnia (1865) oraz budynki administracyjne i gospodarcze (projekty od 1854) zabudowania huty w Węgierskiej Górce budynek arcyksiążęcej propinacji w Żywcu altana brzozowa, zapewne przy pałacu w Żywcu (1874) budynek mieszkalny z kancelarią przy tartaku w Soli (1876) kościół św. Wawrzyńca i św. Kazimierza Królewicza w Rajczy (projekt 1885, budowa 1886–1890) kościół św. Klemensa w Zawoi (projekt 1886, zakończenie budowy 1888) śluza na kanale w parku w Żywcu (1890) gajówki: m.in. w Rycerce (1871), w Soli (1876), w Glince (1877), na hali Bystra w Kamesznicy (1884) dom nadgajowego na polanie Błazikówka w lesie Kocierz (1877) budynki nadleśnictwa: w Ujsołach (1854) i Zawoi (1878) karczmy: w gminie Koszarawa (1873), w Międzybrodziu (1888) oraz drewniany zajazd w Ujsołach (1874)
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Wędryni Kategoria:Urodzeni w 1818 Kategoria:Architekci historyzmu Kategoria:Ludzie związani z Żywcem Kategoria:Zmarli w 1891