thumb|185px|Bronisław Baczko jako major LWP Bronisław Baczko (ur. 13 czerwca 1924 w Warszawie, zm. 29 sierpnia 2016 w Genewie) – polski filozof, historyk myśli społecznej, współzałożyciel warszawskiej szkoły historyków idei, wykładowca związany z Uniwersytetem Warszawskim (1952–1968), Instytutem Filozofii i Socjologii PAN, Université de Clermont-Ferrand (1969–1973), a od 1973 z Uniwersytetem Genewskim. Doktor honoris causa Université de Tours i Université de Strasbourg II.
Życiorys Urodził się w Warszawie w biednej rodzinie żydowskiej jako syn Abrama (Adama) Baczki, który prowadził własny warsztat włókienniczy. Oboje rodziców zamordowali Niemcy. Dzieciństwo spędził w Warszawie. Jego bratem był inżynier i podpułkownik, wiceminister łączności Henryk Baczko.
Po wybuchu II wojny światowej wyjechał do Lwowa, na teren okupacji radzieckiej, a od 1941 przebywał w radzieckich kołchozach. W 1943 wstąpił do tworzonego przez komunistów Wojska Polskiego w ZSRR jako oficer polityczny. Osiągnął stopień podpułkownika. Po powrocie do Polski oddelegowany został do pracy naukowej w nowym ustroju. Należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W październiku 1950 Główny Zarząd Polityczny Wojska Polskiego skierował go na studia do Instytutu Kształcenia Kadr Naukowych, w którym w 1952 obronił pracę doktorską nt. Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, której promotorem była prof. Nina Assorodobraj-Kula. Od 1952 zatrudniony na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Początkowo zaangażowany w rozwój myśli marksistowskiej i w walkę ze szkołą lwowsko-warszawską (napisał m.in. pamflet O poglądach filozoficznych i społeczno-politycznych Tadeusza Kotarbińskiego, TKKN, Warszawa 1951), stopniowo odchodził od marksizmu, by ostatecznie go porzucić. Prowadził znane konwersatoria filozoficzne w Polskiej Akademii Nauk.
Wychowawca wielu pokoleń polskich filozofów i socjologów – m.in. Jana Garewicza, Marka J. Siemka, Zbigniewa Kuderowicza, Adama Sikory, Jerzego Szackiego, Jerzego Ładyki.
Opublikował studium Rousseau: samotność i wspólnota (1964), w którym wystąpił jako historyk idei, rysujący szerokie, socjologiczne tło dla indywidualnej historii Jana Jakuba. W zbiorze artykułów Człowiek i światopoglądy (1965) zajmował się zarówno zagadnieniami takimi, jak spór Hegla i Rousseau, jak i polską myślą filozoficzną oraz egzystencjalizmem. Po wydarzeniach marcowych 1968 r., został usunięty z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego i w 1969 zmuszony do emigracji. Od 1974 związany był z Uniwersytetem Genewskim. Zajmował się przede wszystkim historią rewolucji francuskiej, utopiami i wyobrażeniami zbiorowymi.
Jego książka Hiob, mój przyjaciel była nominowana do Nagrody Literackiej Nike 2002. Laureat prestiżowej nagrody im. Eugenia Balzana za badania nad oświeceniem. Z polskich historyków tę nagrodę, zwaną włosko-szwajcarskim Noblem, wcześniej otrzymał jedynie Andrzej Walicki.
Najważniejsze prace O poglądach filozoficznych i społeczno-politycznych Tadeusza Kotarbińskiego, Instytut Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR – Katedra Materializmu Dialektycznego i Historycznego Książka i Wiedza, Warszawa 1951. Filozofia francuskiego oświecenia, wybór, tłum., wstęp i przypisy: Bronisław Baczko, wyd. PWN, Warszawa 1961. Rousseau: samotność i wspólnota, wyd. PWN, Warszawa 1964. Filozofia i socjologia XX wieku, t. 1–2, Bronisław Baczko (red.), Wiedza Powszechna, Warszawa 1965. Człowiek i światopoglądy, wyd. PWN, Warszawa 1965. Filozofia polska, Bronisław Baczko (red.), Wiedza Powszechna, Warszawa 1967. Wyobrażenia społeczne: szkice o nadziei i pamięci zbiorowej, przeł. z franc. Małgorzata Kowalska, wyd. PWN, Warszawa 1994. Hiob, mój przyjaciel: obietnice szczęścia i nieuchronność zła (1997), przeł. z franc. Jerzy Niecikowski i Małgorzata Kowalska, wyd. PWN, Warszawa 2001. Jak wyjść z Terroru: Termidor a Rewolucja, przeł. z franc. Wiktor Dłuski, wydawca Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2005.
Ordery i odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (9 stycznia 1947) - Uchwała Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 9 stycznia 1947 r. Medal 10-lecia Polski Ludowej (24 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 24 stycznia 1955 r. nr 0/221.
Nagrody i wyróżnienia Doktor honoris causa Université de Tours (1999) i Université de Strasbourg II (1981) Laureat nagrody im. Eugenia Balzana (2011) Laureat nagrody im. księdza Józefa Tischnera (2002) Nominowany do Nagrody Literackiej Nike (2002) Laureat nagrody Biguet (1990)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Mateusz Kuryła, Profesor Bronisław Baczko (1924–2016) – klasyk polskiej humanistyki
Kategoria:Absolwenci uczelni w Warszawie Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Laureaci Nagrody im. księdza Józefa Tischnera Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Podpułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni we Francji Kategoria:Polscy filozofowie marksistowscy Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy historycy idei Kategoria:Polscy historycy filozofii Kategoria:Polscy Żydzi – żołnierze ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Genewskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 2016