Inspektorat Kalisz Armii Krajowej – terenowa struktura Okręgu Łódź Związku Walki Zbrojnej / Armii Krajowej.
Historia Po klęsce we wrześniu 1939 w wojnie z Niemcami, w ramach Okręgu Łódź konspiracyjnego Związku Walki Zbrojnej (późniejsza Armia Krajowa), zimą 1939/1940 powstał Inspektorat Kalisz.
Inspektorat Kalisz nie posiadał jednostek taktycznych, jego aktywność była skierowana przede wszystkim na działania wywiadowcze. Inspektorat m.in. ściśle współpracował z placówką Wydziału Wywiadu Ofensywnego Komendy Głównej AK (kryptonim „Stragan”, „Lombard”) kierowaną przez Alfreda Nowackiego ps. „Piąty”Nowacki, z pochodzenia Niemiec, został aresztowany 2 marca 1944, skazany przez sąd na karę śmierci, rozstrzelany 19 stycznia 1945..
Pierwszym komendantem Inspektoratu (ze stanowiskiem inspektora rejonowego ZWZ/AK) został porucznik Emil SztarkCzasem podawana jest błędna pisownia nazwiska Stark, a po jego aresztowaniu 6 lutego 1941Inna podawana data aresztowania Sztarka to 6 marca 1941. Sztark został osadzony w KL Auschwitz, zwolniony dzięki staraniom rodziny, będąc pod dozorem policji nadal angażował się w konspirację. Skierowany do pracy przymusowej do Wrocławia, tam po raz kolejny aresztowany, wysłany do KL Gross-Rosen, potem do KL Dora, gdzie doczekał uwolnienia. Zmarł w 1972. podporucznik Wiesław Laskowski. Po zdekonspirowaniu, w październiku 1941 Laskowski został przeniesiony do Wydziału Łączności Komendy Głównej ZWZLaskowskiego aresztowano 6 marca 1944. Przesłuchiwany i torturowany przez gestapo, został zamordowany w nieznanych bliżej okolicznościach. Pośmiertnie odznaczony Orderem Virtuti Militari., a pełniącym obowiązki inspektora rejonowego został ppor. Zbigniew Kutnik, także aresztowany 4 czerwca 1943Zaraz po aresztowaniu Kutnik uciekł z wiozącego go pociągu, wyskakując w kajdankach. Po ucieczce podjął dalszą służbę w Warszawie, tam wziął udział w powstaniu, dostał się do niewoli. Po wyzwoleniu wrócił do kraju. Odznaczony orderem VM. Zmarł w 1985..
Wiosną i latem 1942 Inspektorat Rejonowy Kalisz został rozbity na skutek masowych aresztowań (objęły one ponad 170 osób) dokonanych przez niemieckie gestapo. Po tym okresie Inspektorat już nie funkcjonował, a jego poszczególne obwody zostały organizacyjnie podporządkowane innym strukturom AK: obwód Kalisz do Inspektoratu Sieradz-Wieluń, następnie do Inspektoratu Ostrów Wlkp. w Okręgu Poznań; obwód Konin do Inspektoratu Koło; z kolei obwód Turek został opanowany przez NOW.
Kaliski Inspektorat Rejonowy, a po jego likwidacji również Obwód Kalisz, był przedmiotem sporów kompetencyjnych między dowództwami ZWZ/AK w Łodzi oraz w PoznaniuObszar objęty działaniem Inspektoratu Kalisz do 1 kwietnia 1938 wchodził w skład woj. łódzkiego, a po tej dacie woj. poznańskiego..
Działalność akowskiej konspiracji w Kaliszu jest osią fabuły powieści „Niemra” (wyd. 2011) Arkadiusza Pacholskiego.
Komendanci porucznik Emil Sztark ps. „Mocny” podporucznik Wiesław Laskowski ps. „Sławek” podporucznik Zbigniew Kutnik ps. „Zbyszek” (p.o.)
Skład organizacyjny obwód Kalisz (kryptonim „Wyspa”) obwód Konin („Grzywa”) obwód Turek („Derwisz”)
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Biogram Emila Sztarka na portalu dws-xip.pl Biogram Wiesława Laskowskiego na portalu dws-xip.pl Biogram Zbigniewa Kutnika na portalu dws-xip.pl
Bibliografia Encyklopedia konspiracji wielkopolskiej 1939-1945 (red. Marian Woźniak); wyd. 1998, Instytut Zachodni w Poznaniu; s. 211-212, 311-312, 315-316, 385-386, 553-554; .
Kategoria:Inspektoraty Okręgu Łódź AK Kategoria:Wojsko Polskie w Kaliszu Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1940 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1942