Griffinia Ker Gawl. – rodzaj rzadkich roślin z rodziny amarylkowatych, obejmujący 23 gatunki, występujące endemicznie we wschodniej i środkowej Brazylii.
Nazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć Williama Griffina, angielskiego botanika i ogrodnika z Lambeth.
Homonimem taksonomicznym rodzaju jest nazwa nadana w 1994 r. krabom z rodziny Epialtidae (Griffinia Richer de Forges, 1994).
Morfologia thumb|G. hyacinthina Pokrój Wieloletnie rośliny zielne.
Pęd Cebule, tworzące na korzeniopodobnych kłączach cebule potomne.
Liście Ogonkowe, eliptyczne do jajowatych, nieco sierpowate u roślin z podrodzaju Hyline, niekiedy z białymi plamkami. Użyłkowanie liścia równoległe, z wyraźną żyłką centralną.
Kwiaty Zebrane od 2 do 3, duże, wonne i białe (podrodzaj Hyline) lub od 4 do 20, bezwonne i barwne lub białe (podrodzaj Griffinia) w baldach, wyrastający na masywnym, spłaszczonym, mającym dwie krawędzie głąbiku. Kwiatostan wsparty dwiema podsadkami, częściowo zrośniętymi u nasady i zachodzącymi na siebie. Okwiat promienisty, liliowy do białego, niekiedy niebieski, o długości od 1,5 do nawet 11 cm. Rodzaj wyróżnia się w rodzinie amarylkowatych kwiatami posiadającymi hypancjum, utworzone przez zwężenie rurki okwiatu nad zalążnią u niektórych gatunków. Rurka okwiatu jest zredukowana u niskich gatunków o niebieskich kwiatach. Sześć pręcików ułożonych jest w kwiecie według wzoru 5+1 (podrodzaj Griffinia) lub wszystkie 6, wygiętych, położonych jest wiązkowo (podrodzaj Hyline). U niektórych gatunków szósty pręcik jest zredukowany lub nieobecny.
Owoce Kanciaste, jajowate, trójkomorowe, pękające torebki, zawierające zazwyczaj jedno nasiono.
Biologia Rozwój Geofity cebulowe.
Siedlisko Rośliny te są obecnie rzadko spotykane. Szacuje się, że ich zasięg występowania został zredukowany o 92% przez ostatnie 500 lat. Populacje Griffinia są małe i wyizolowane w pozostałościach pierwotnej roślinności lasów Mata Atlântica (podrodzaj Griffinia) lub na suchych sawannach cerrado i caatinga (podrodzaj Hyline).
Cechy fitochemiczne Z cebul G. gardneriana wyizolowano siedem alkaloidów, w tym wittatynę, dimetoksyhomolikorynę, tazetynę, trisferydynę i sangwininę. Dwa alkaloidy: likoryna i pretazetyna wykazują potencjalne działanie przeciwnowotworowe poprzez silne działanie cytotoksyczne i genotoksyczne oraz zdolność do promowania apoptozy poprzez szlak kaspazy-3.
Genetyka Liczba chromosomów 2n = 20, 30 (prawdopodobnie triploidalnie).
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Griffineae, podrodziny amarylkowych Amaryllidoideae z rodziny amarylkowatych Amaryllidaceae.
Wykaz gatunków podrodzaj Griffinia Ravenna: Griffinia alba K.D.Preuss & Meerow Griffinia aracensis Ravenna Griffinia arifolia Ravenna Griffinia colatinensis Ravenna Griffinia concinna (Mart. ex Schult. & Schult.f.) Ravenna Griffinia espiritensis Ravenna Griffinia hyacinthina (Ker Gawl.) Ker Gawl. Griffinia ilheusiana Ravenna Griffinia intermedia Lindl. Griffinia itambensis Ravenna Griffinia liboniana É.Morren Griffinia mucurina Ravenna Griffinia ornata T.Moore Griffinia parviflora Ker Gawl. Griffinia paubrasilica Ravenna Griffinia rochae G.M.Morel podrodzaj Hyline (Herb.) Ravenna: Griffinia gardneriana (Herb.) Ravenna Griffinia nocturna Ravenna Griffinia rostrata Ravenna podrodzaj nieustalony: Griffinia albolineata Campos-Rocha Griffinia angustifolia Campos-Rocha, Dutilh & Semir Griffinia capixabae Campos-Rocha & Dutilh Griffinia meerowiana Campos-Rocha & M.Peixoto
Zagrożenie i ochrona Dziewięć gatunków Griffinia zostało uwzględnionych w Czerwonej Księdze Flory Brazylii, z czego pięć ze statusem gatunek krytycznie zagrożony, a cztery gatunek zagrożony wyginięciem.
Przypisy
Kategoria:Amarylkowate