I Liceum Ogólnokształcące im. Antoniego Osuchowskiego w Cieszynie – jedna z najstarszych na Śląsku polskich publicznych szkół ponadpodstawowa o charakterze świeckim.
Historia thumb|left|200px|Budynek gimnazjum przed 1901 thumb|250px|Budynek liceum przed remontem fasady, 2006 Szkoła powstała z inicjatywy Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego (powstałej w 1885) jako szkoła prywatna. W 1895 przybyła do Wiednia deputacja włościan śląskich, która została poprowadzona przez dr. Włodzimiera Lewickiego do ministra oświaty Edwarda Rittnera, co zakończyło się powodzeniem i 10 października tego roku otwarto Pierwsze Gimnazjum Polskie w Cieszynie. Jej siedziba mieściła się w gmachu przy dzisiejszej ul. Stalmacha. Pierwsza matura miała miejsce w 1903 roku, którą zaliczyć poprawnie udało się dziewiętnastu osobom. 1 września tego samego roku gimnazjum przekształciło się w szkołę państwową. Na przełomie wieków uczelnię wspierali polscy donatorzy w tym m.in. filantrop, pionier spawalnictwa, wynalazca metody spawania łukowego oraz zgrzewania oporowego inżynier Stanisław Olszewski.
Po I wojnie światowej szkołę przeniesiono do budynku przy pl. Słowackiego (dawna siedziba sztabu armii austriackiej). Szkoła weszła pod opiekę polskiej Komisji Szkolnej. W 1919 roku uczniowie masowo wstępowali do wojska polskiego z powodu wkroczenia wojsk czeskich do Śląska Cieszyńskiego, skutkiem tego klasy od trzeciej do ósmej zostały zlikwidowane na następnych kilka lat. Po zażegnaniu konfliktu sytuacja w szkole ustabilizowała się. 16 stycznia 1929 szkoła została podzielona na dwie części (tradycję jednej z nich kontynuuje dziś II Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Cieszynie). W 1938 po odzyskaniu przez Polskę Zaolzia przeniesiono je do zachodniej części miasta.
W trakcie II wojny światowej budynki szkolne zajęło niemieckie Towarzystwo Górniczo-Hutnicze. Po zakończeniu działań wojennych, w czasie przygotowań do obchodów 50-lecia istnienia szkoły, uczniowie nadrabiali zaległości w nauce uczestnicząc w organizowanych przez szkołę kursach przygotowawczych. Mimo tego obchody te zorganizowane zostały dopiero w 1946 roku. W 1948 powstała tzw. jedenastolatka z połączenia szkoły podstawowej i średniej. Stan ten trwał przez następne cztery lata, aby potem wydzielić klasy od pierwszej do siódmej i przenieść je do budynku na pobliskim pl. Wolności (dzisiejsza SP 4). Reszta klas utworzyła Liceum Ogólnokształcące męskie. W 1953 połączono wszystkie powyższe szkoły w jeden organizm, któremu w 1958 roku przywrócono patronat Antoniego Osuchowskiego. Z powodu reformy szkolnej w 1965 roku szkoła ponownie została podzielona, tym razem na: Liceum Ogólnokształcące im. A. Osuchowskiego w Cieszynie oraz Szkołę Podstawową nr 1 im. A. Osuchowskiego w Cieszynie. Ten pierwszy został połączony w 1979 z Liceum Medycznym w Cieszynie tworząc Zespół Szkół im. A. Osuchowskiego w Cieszynie. W 1989 powstała filia szkoły w Skoczowie, która usamodzielniła się w 1992 roku.
Dyrektorzy Piotr Parylak Józef Winkowski (1901–1906) Wiktor Schmidt (1906–1917) Ernest Farnik (1918) Franciszek Popiołek (1919–1931) Franciszek Bogocz (1931–1938) Jan Kotajny Jan Kuchejda Gustaw Halama Henryk Mróz Jerzy Habryka Mateusz Czupryna Janusz Łukomski-Prajzner Jolanta Dawidowicz-Macura
Nauczyciele Feliks Hajduk
Absolwenci Franciszek Bogocz (1903) – przyszły dyrektor szkoły, autorytet w zakresie pszczelarstwa i sadownictwa Emanuel Grim (1904) – polski ksiądz rzymskokatolicki, dramaturg, działacz społeczny Oskar Michejda (1904) – ksiądz, działacz narodowy, pisarz, publicysta Leon Wolf (1904) – doktor prawa, działacz społeczno-polityczny Eugeniusz Brzuska (1905) – ksiądz katolicki, działacz narodowy i społeczny Karol Kotula (1905) – biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, działacz społeczny i pisarz Jan Kubisz (1905) – doktor chirurgii, dyrektor Szpitala Śląskiego, działacz społeczny Karol Heczko (1905) – pułkownik saperów inżynier Wojska Polskiego Kornel Michejda (1905) – profesor chirurgii – Rektor Akademii Medycznej w Krakowie Tadeusz Dyboski (1909) – doktor nauk medycznych – Dyrektor Kliniki Dermatologicznej UJ w Krakowie, polityk, działacz społecznych Józef Ostruszka (1909) – doktor nauk prawnych – sędzia, prokurator i prezes Sądu Okręgowego w Białymstoku w latach 1932-1939 Józef Dziech (1910) – filolog klasyczny, oficer Legionów Polskich i Wojska Polskiego Józef Niemiec (1911) – humanista, nauczyciel, działacz ZG PZKO na Zaolziu Jan Ciachotny (1915) – popularyzator radiotechniki – pracownik techniczny Polskiego Radia do 1939 Władysław Macura (1915) – kompozytor, muzykolog, kierownik orkiestry Polskiego Radia Wiktor Niemczyk (1918) – ksiądz docent, biblista, organizator Chrześciańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie Alfred Tomanek (1919) – doktor nauk medycznych, lekarz wojskowy w Polskich Siłach Zbrojnych w Bombaju i Anglii Henryk Unucka (1919) – doktor inżynier mechaniki – General Electric – Montreal USA Kazimierz Popiołek (1921) – profesor, prorektor UJ, rektor UŚ, Dyrektor Śląskiego Instytutu Naukowego – historyk Jan Kotajny (1923) – dyrektor szkoły (1938-1939 i 1945-1950) Alojzy Gembala (1923) – profesor, prorektor WSP w Opolu – historyk Henryk Kania (1923) – profesor medycyny, chirurg, Akademia Medyczna w Gdańsku Jerzy Kukucz (1923) – pionier rybołówstwa dalekomorskiego,założyciel "Dalmoru", profesor SGGW Józef Pieter (1924) – profesor, rektor WSP w Katowicach Alojzy Targ (1925) – doktor historii, bibliograf, żołnierz Armii Krajowej, członek Delegatury Rządu na Kraj Andrzej Wantuła (1925) – biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego Rudolf Ramsza (1926) – filolog, nauczyciel w wielu gimnazjach, od 1945-1959 w I LO im.A.Osuchowskiego Ludwik Brożek (1927) – doktor filozofii, kustosz muzeum w Cieszynie, autor wielu prac naukowych Jerzy Berek (1935) – działacz społeczny Jan Skrzypek (1947) – profesor medycyny Jan Drabina (1956) – historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Franciszek Kępka (1958) - lotnik szybowcowyJózef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, Suplement [tom IV], Cieszyn 2014, s. 130.
Przypisy
Bibliografia Księga pamiątkowa Gimnazjum Polskiego w Cieszynie, obecnie Liceum Ogólnokształcącego im. A. Osuchowskiego w Cieszynie, Katowice 1960.
Linki zewnętrzne Oficjalna strona liceum
Osuchowskiego