thumb|Grób kpt. Kazimierza Filipowicza i jego żony Felicji Filipowicz na cmentarzu komunalnym w Pabianicach thumb|Tablica pamiątkowa w Kozłówce Kazimierz Filipowicz ps. „Kord” (ur. 19 stycznia 1910 we wsi Ożenin na Wołyniu, zm. 3 lutego 1970 w Pabianicach) – komendant Obwodu lubomelskiego AK pow. lubomelskiego na Wołyniu, dowódca oddziału partyzanckiego na Wołyniu, który po utworzeniu 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK został przemianowany na I batalion 43 pułku piechoty, porucznik. Po wojnie dwukrotnie aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa. Do końca życia nękany wizytami Służby Bezpieczeństwa (SB).
Życiorys Kazimierz Filipowicz urodził się we wsi Ożenin na Wołyniu (30 km na południowy wschód od Równego). Gdy miał zaledwie cztery lata, jego ojciec Aleksander został aresztowany przez władze carskie, a następnie wywieziony na Syberię, gdzie zginął rok później. Małego Kazika i dwójkę młodszego rodzeństwa matka wychowywała samotnie.
Młody Filipowicz ukończył pięcioklasową szkołę podstawową, po czym podjął naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Ostrogu. Po otrzymaniu dyplomu nauczyciela w 1930 został kierownikiem szkoły w Przekurce nieopodal Lubomla. W latach 1931–1932 odbył zasadniczą służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7 w Śremie.
Po powrocie do cywila został kierownikiem szkoły w Starej Hucie, która także znajdowała się w powiecie lubomelskim. Tam poznał pochodzącą z Pabianic Felicję Otylię Wasilewską, która została skierowana do pracy nauczycielskiej na Wołyniu. Para wzięła ślub w 1935. W 1937 podjął pracę w kolejnej już placówce oświaty na Wołyniu we wsi Borki. W 1938 rozpoczął studia w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie.
W 1939 nie został zmobilizowany. Wraz z żoną bardzo szybko wciągnął się w nurt organizacji o charakterze konspiracyjnym. Został zaprzysiężony pod pseudonimem „Kord”. Początkowo w 1940 nauczał w tajnych kompletach. Po nasileniu zbrodniczych akcji ukraińskich nacjonalistów przeciwko Polakom, już jako dowódca obwodu AK Luboml od jesieni 1942 roku organizował oddziały lokalnej samoobrony i stanął na czele własnego oddziału partyzanckiego w sile około 500 partyzantów. W ramach uderzeń wyprzedzających przeprowadził między innymi atak na Wydźgów i Korytnicę (zdobycie tej ostatniej otworzyło korytarz ewakuacyjny z Wołynia na Lubelszczyznę z dojściem do brodu na Bugu). Po rozbiciu kolejnych baz UPA w Wysocku (6 września została spalona z powodu uczestniczenia jej mieszkańców w pogromach ludności polskiej w okolicznych wioskach i wyłapywaniu i mordowaniu polskich kurierów) i Kołtunach cały powiat lubomelski był wolny od oddziałów UPA. 6 września 1943 roku we wsi Bołtuny doszło do starcia jego oddziału (późniejszy dowódca batalionu w 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty) z 150 osobowym oddziałem UPA „Zirka” dowodzonym przez „Worona”. W wyniku walki dowódca UPA zginął, ukraiński oddział został rozbity, a polskie oddziały zdobyły broń oraz dokumentację nieprzyjaciela. Było to jedno z największych zwycięstw AK w walce z UPA na Wołyniu. Po potyczce koło Zapola, wycofując się przez pole minowe, został ranny. Przez miesiąc nie widział i nie słyszał, a twarz miał poszarpaną przez odłamki. Wyzdrowiał – odzyskał słuch i wzrok.
Z oddziałów partyzanckich, części samoobron i zmobilizowanych zaprzysiężonych członków AK w okolicy Kowla pod koniec 1943 powstało Zgrupowanie „Gromada”, które następnie zostało włączone do powstałej na początku 1944 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej. Liczyła ona 7000 żołnierzy i oficerów. Sam batalion 43 Pułku Piechoty kapitana „Korda” miał 310 żołnierzy. Na początku czerwca przekroczył z dywizją rzekę Bug i walczył na terenach Lubelszczyzny. Wydostali się z okrążenia Niemców, a potem zaatakowali i wyzwolili Kock. Zajęli jeszcze Drozdówkę i Brzostwone. 25 lipca 1944 dywizję rozwiązano.
Kazimierz Filipowicz został aresztowany i osadzony na zamku w Lublinie. Zwolniony warunkowo 21 listopada 1946. 6 grudnia 1946 został wypuszczony do domu. Dostał nakaz pracy w Ząbkowicach Śląskich.
Rok później wrócił na przerwane przez wojnę studia w Warszawie. Mógł też przyjechać do Pabianic, do żony i dzieci. Zaczął pracę w I Gimnazjum i Liceum im. Jędrzeja Śniadeckiego w Pabianicach. W 1952 został magistrem wychowania fizycznego. W tym samym roku został aresztowany. Po zwolnieniu nie wraca już do gimnazjum, ale zostaje nauczycielem w Zasadniczej Szkole Zawodowej w Pabianicach. Pomimo tego, że do więzienia już więcej nie trafił, nieustannie był nękany przez SB.
Latem 1969 odwiedził Wołyń – Ożenin, Ostróg, Borki i inne miejscowości, dawne miejsca pracy i walki podczas drugiej wojny światowej. Wrócił z tej podróży ciężko chory. Wspomnienia podziałały na niego druzgocąco i pogorszyły stan jego zdrowia.
Zmarł 3 lutego 1970 roku w pabianickim szpitalu. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Pabianicach.
Był ojcem Haliny Cessanis, matki dziennikarza i podróżnika Michała Cessanisa.
Odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1964) Krzyż Walecznych (1946) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (1965) Krzyż Armii Krajowej (1967) Krzyż Partyzancki (1961) Srebrny Krzyż Zasługi (1957) Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1959)
Linki zewnętrzne https://www.ksi.btx.pl/index.php/historia/1735-to-nie-byl-odwet-byla-zbrodnia-byla-i-kara
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie polskiej samoobrony na Wołyniu (1943–1944) Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Dowódcy oddziałów partyzanckich Armii Krajowej Kategoria:Dowódcy jednostek partyzanckich Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy nauczyciele wychowania fizycznego Kategoria:Uczestnicy walk z ukraińskim podziemiem zbrojnym 1939–1947 (Armia Krajowa) Kategoria:Uczestnicy akcji „Burza” Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1970