Ermländische Zeitung – katolicka gazeta codzienna wydawana w Braniewie w latach 1885–1944.
Historia Tradycje drukarstwa w Braniewie sięgają końca XVI wieku. W 1589 roku założono tu podlegającą radzie miejskiej oficynę drukarską, pracującą głównie na potrzeby kolegium jezuickiego oraz biskupstwa. Pierwszą gazetą wydawaną w Braniewie był Braunsberger Wochenblatt, redagowany w latach 1809–1811 przez Korneliusa Burgunda, dyrektora Seminarium NauczycielskiegoStanisław Achremczyk, Alojzy Szorc, Braniewo, Olsztyn 1995, s. 226. Pierwszym wieloletnim pismem periodycznym wydawanym w mieście był ukazujący się w latach 1840–1932 Braunsberger Kreisblatt. Jego nakład wynosił pod koniec lat dwudziestych XX w. około 1000 egzemplarzyMałgorzata Szostakowska Prasa codzienna Prus Wschodnich od XVII do połowy XX wieku. Przewodnik do dziejów wydawniczych, s. 56–60.
Przyczyną powstania własnej gazety katolickiej w Braniewie była porażka katolików w okręgu wyborczym Lidzbark – Braniewo w pierwszych wyborach do Reichstagu 3 marca 1871 roku. To skłoniło biskupa Krementza do powołania do życia gazety będącej głosem Kościoła katolickiego w północnej Warmii. Pierwotnie gazeta nosiła tytuł Ermländische Volksblätter. Pierwszy jej numer ukazał się 15 grudnia 1871 roku. Wśród założycieli i pierwszych redaktorów gazety byli duchowni katoliccy: profesor w Królewskim Liceum Hosianum ks. Franz Hipler, subregens seminarium duchownego August Kolberg oraz wikariusz kapituły generalnej ks. Julius Pohl. Od stycznia 1872 gazeta ukazywała się regularnie dwa razy w tygodniu. Od stycznia 1875 roku gazeta zmieniła niezręczny i często nieakceptowalny przez czytelników tytuł na Ermländische Zeitung, pod którą to nazwą przeszła do historii. Odtąd też zaczęła się ukazywać trzy razy w tygodniu, a od 1 października 1890 roku zaczęła wychodzić, podobnie jak inne czasopisma w Prusach, jako dziennik (sześć razy w tygodniu).
W kolegium redakcyjnym pisma pracowały osoby duchowne, profesorowie szkół braniewskich oraz przedstawiciele świeckich środowisk katolickich. W styczniu 1872 pierwszym redaktorem naczelnym został subregens (wicerektor) Seminarium Duchownego w Braniewie ks. Augustin Kolberg. Rok później redakcję przejął wikariusz fromborski ks. Julius Pohl, który sprawił, że EZ stało się wkrótce najpopularniejszym pismem w Prusach. Kolejnymi redaktorami naczelnymi byli m.in. księża Johann Wichert, Jan Poschmann, Paul Romahn. Następnie pismem przez pewien czas kierowały osoby świeckie, po czym w latach 1909–1916 roku znów osoba duchowna, ks. Georg Matern.
Ermländische Zeitung zajmowała przeciętnie cztery kolumny druku o stałej szerokości 26 cm i wysokości 38,5 cm powierzchni druku każdego numeru gazety. Sobotnie wydanie miało przeważnie stały, dwukolumnowy dodatek, którego treścią były głównie reklamy i ogłoszenia. W latach 1921–1939 do gazety ukazywał się specjalny dodatek miesięczny Unsere Ermländische Heimat redagowany przez historyka Franza Buchholza, inne dodatki to m.in. St. Adalbertsblatt, Ratgeber für Land- und Hauswirtschaft, Handel und GewerbeHistorischer Verein für Ermland (abgerufen am 24. Januar 2021).. Gazetę drukowano pierwotnie, podobnie jak Braunsberger Wochenblatt, w drukarni Heynesche Buchdruckerei. Jednak sukces nowej gazety spowodował, że ks. Julius Pohl zdecydował się w 1875 roku na własne ryzyko zakupić budynek na własną drukarnię przy Neustädtische Marktstraße 53 (współcześnie ul. Kościuszki). Druk we własnej drukarni pozwolił na wzrost nakładu gazety do 8000 egzemplarzyJan Chłosta, Słownik Warmii, Olsztyn 2002, s. 91.. Wydawnictwo w ostatnich latach pod zmienioną nazwą Ermländische Zeitung. Nova Zeitungverlag mieściło się przy ul. Hindenburgstraße 41 (współcześnie to róg ul. Kościuszki i Malinowej), gdyż w 1933, po przejęciu władzy przez NSDAP i następującym przeobrażaniu demokracji w dyktaturę, naznaczone piętnem zmian zostały również nazwy niektórych ulic.
Ermländische Zeitung dość szybko zaczęła ona stanowić organ prasowy Partii Katolickiej „Centrum”, choć kuria arcybiskupia we Fromborku do końca posiadała w nim większość dwóch trzecich udziałów. Wobec Polaków na południowej Warmii pismo zajmowało zmienną postawę – od umiarkowanie obiektywnej do negatywnejAnna Derda, Kampania i przebieg plebiscytu z 11 lipca 1920 roku na Warmii i Mazurach w świetle materiałów tekstowych oraz ikonograficznych zamieszczonych w lokalnej prasie niemieckojęzycznej w Echa przeszłości XXI/1, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.Traba, Robert „Ermländische Zeitung” wobec spraw polskich w zaborze pruskim w latach 1885–1886 Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 4, 335-356 1984..
Przypisy
Kategoria:Czasopisma w języku niemieckim Kategoria:Niewydawane czasopisma niemieckie Kategoria:Czasopisma wydawane od 1855 Kategoria:Czasopisma wydawane do 1944 Kategoria:Prasa w Braniewie