Grupa producentów rolnych – zespół rolników indywidualnych i przedsiębiorców rolnych zorganizowana w celu osiągnięcia wzrostu produkcji rolniczej, obniżenia kosztów produkcji, poprawienia jakości towarów, zwiększenia skali produkcji lub dostosowanie produkcji do potrzeb rynku.

Powstanie grup producentów rolnych Grupy producentów rolnych zostały powołane ustawą z 2000 r.Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (). Zgodnie z ustawą członkami grupy mogą być osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne.

Grupy producentów rolnych prowadzą działalność gospodarczą jako przedsiębiorcy posiadający osobowość prawną, pod warunkiem, że: zostały utworzone przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów, działają na podstawie statutu lub umowy w postaci aktu założycielskiego, składają się z członków, udziałowców lub akcjonariuszy, określą obowiązki członków grupy oraz zasady dotyczące jakości i ilości produktów dostarczanych grupie oraz sposoby przygotowania produktów do sprzedaży, ujęte w formie aktu założycielskiego. Grupy producentów rolnych prowadzą działalność w oparciu o formę prawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub jako spółdzielnie, zrzeszenia lub stowarzyszenia.

Akt założycielski grup producentów rolnych Akt założycielski grupy zawiera: zasady przyjmowania do grupy nowych członków oraz występowania członków z grupy, zasady zbywania akcji lub udziałów w spółce akcyjnej lub spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, wymóg przynależności do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów, wymóg sprzedaży przez członków grupy całości produktów za pośrednictwem grupy oraz odstępstwa od tej zasady, zasady dostarczania informacji dotyczącej wielkości sprzedaży oraz cen uzyskiwanych za produkty, zasady tworzenia i wykorzystywania funduszu specjalnego, sankcje wobec członka grupy, który nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków, zaopatrzenia członków grupy w środki do produkcji.

Cele działalności grup producentów rolnych Grupy producentów rolnych organizowane są w celu: dostosowania produktów rolnych i procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności produktów rolnych, rozwijania umiejętności biznesowych i marketingowych, organizowania i ułatwiania procesów wprowadzania innowacji, ochrony środowiska naturalnego.

Formy prowadzenia działalności gospodarczej Grupa producentów rolnych funkcjonują w oparciu następujące formy prowadzenia działalności gospodarczej: grupa jako spółdzielnia, której członkami-założycielami są osoby fizyczne (10 osób) bądź prawne (3 osoby). Spółdzielnia działała w oparciu o ustawę Prawo spółdzielcze z 1982 r.Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (), grupa jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością działa jako kapitałowa spółka handlowaUstawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (), grupa jako zrzeszenie o charakterze społeczno-zawodowym funkcjonujące w oparciu o ustawę o społeczno-zawodowych organizacjach rolników z 1982 r.Ustawa z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolniczych. (), grupa jako stowarzyszenie rolników działające w oparciu o ustawę z 1989 r. Prawo o stowarzyszeniachUstawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. ().

Grupy producentów rolnych według regulacji Unii Europejskiej W rozporządzeniu Rady (WE) z 1997 r. w sprawie grup i stowarzyszeń rolnych stwierdzono, że celem działania grupy jest właściwe planowanie i dostosowanie poziomu produkcji rolniczej do podaży, obniżenie kosztów produkcji i stabilizacji cen produktów rolnychRozporządzenie Rady (WE) nr 952/97 z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie grup i stowarzyszeń producentów rolnych (). Grupa ma za zadanie wspieranie stosowania uznanych zasad uprawy, technologii produkcji, organizacji handlu i dostaw towarów do odbiorców. Organizacje producentów stanowią podstawowy element wspólnego rynku rolnego, którego zdecentralizowany system zapewniają kraje członkowskieRozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, Rada UE ().

Nowe regulacje UE w sprawie grup producentów rolnych z 2004 r. W rozporządzeniu Rady (WE) z 2004 stwierdzono, że grupa producencka to organizacja mająca osobowość prawną, utworzona z inicjatywy producentów rolnych na zasadzie dobrowolności i przez nich kontrolowana, mająca na celu zwiększenie efektywności ekonomicznej gospodarstw oraz poprawę produkcji i sprzedażyRozporządzenie Rady (WE) nr 141/2004 z dnia 28 stycznia 2004 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w odniesieniu do przejściowych środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (). Pomoc finansowa ma postać bezpośrednią, jako bezzwrotne dofinansowanie z budżetu UE lub poprzez instytucje kredytujące (banki), w formie pożyczek na pokrycie części kosztów inwestycji, w celu uzyskania oficjalnego statusu jako uznana grupa producentów rolnychRozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) ().

Wsparcie finansowe grup producentów rolnych w latach 2004–2006 Wysokość pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych określały rozporządzenia UE (Rady) i ustawy sejmowe, odrębnie dla kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych. Według ustawy z 2003 r. wsparcie mogło być udzielane na zakładanie i administrowanie grupami przez okres pięciu latUstawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (). W rozporządzeniu Rady Ministrów z 2004 r. określono maksymalne kwoty wsparcia i zasady jej wyliczania przypadające na lata 2004–2006. Górna granica wsparcia była obliczana jako odsetek produkcji, wprowadzonej do obrotu podczas pierwszych pięciu lat po uznaniu grupy za grupę producentów rolnychRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (). Maksymalne kwoty wsparcia określono na poziomie: w pierwszych dwóch latach w wysokości po 100 tys. euro, natomiast w trzecim roku – 80 tys. euro, w czwartym – 60 tys. euro i w piątym – 50 tys. euro. Łącznie w całym okresie programowania, dawało to kwotę 390 tys. euro.

Poziom wsparcia finansowego grup w latach 2007–2013 W perspektywie finansowej 2007-2013 kwoty pomocy przewidziane dla grup opierały się na ustawie z 2007 r.Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFFPROW () Pomoc była realizowana w formie rocznych płatności w okresie pierwszych pięciu lat. Górna granica wsparcia była obliczana jako odsetek produkcji, wprowadzonej do obrotu podczas pierwszych pięciu lat po uznaniu grupy za grupę producentów rolnych. Kwota stanowiła odpowiednio 5%, 5%, 4%, 3% i 2% wartości przychodów netto sprzedaży produktów uzyskanej przez grupę w poszczególnych latach. Kwoty pomocy miały charakter degresywny i nie mogły przekroczyć 100 tys. euro w pierwszym i drugim roku działalności, a w kolejnych latach malały stopniowo do kwoty 50 tys. euroRozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Grupy producentów rolnych” objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 ().

Pomoc finansowa dla grup producentów rolnych w latach 2014–2020 Pomoc finansowa dla grup producentów rolnych w latach 2014–2020 opierała się na podstawie Programie Rozwoju Obszarów WiejskichProgram Rozwoju Obszarów Wiejskich, MRiRW, Warszawa 2014.. W latach 20014-2020 forma i wysokość wsparcia finansowego stanowiła procentowy ryczałt przychodów wytworzonych w gospodarstwach rolnych. Wysokość pomocy wynosiła odpowiednio 10%, 9%. 8%. 7%, 6% wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto beneficjentów. Maksymalny limit pomocy wynosi 100 tys. euro w każdym roku pięcioletniego okresu pomocy. Łącznie w całym okresie programowania, daje to kwotę 500 tys. euro.

Liczba grup producentów rolnych Według Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kolejnych perspektywach finansowych występowała następująca liczba grup, które otrzymały wsparcie finansoweSystem Informacji Zarządczej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Warszawa 2021.: w latach 2004–2006 – dla 103 nowo powstałych grup udzielono wsparcie w wysokości 24,2 mln zł. Najwięcej grup powstało w woj. wielkopolskim (23), kujawsko-pomorskim (21), dolnośląskim (12) oraz opolskim (12)Mickiewicz A., Przebieg i realizacja działań w ramach I i II filara wspólnej polityki rolnej, ZUT, Szczecin 2011, ., w latach 2007–2013 – dla 322 nowo powstałych grup udzielono wsparcie w wysokości 50,2 mln zł. Wsparcie finansowe otrzymało 66 grup z woj. kujawsko-pomorskiego, 62 grup z woj. wielkopolskiego, 36 grup z woj. dolnośląskiego oraz 36 grup z woj. opolskiego. w latach 2014–2020 – dla 375 nowo powstałych grup udzielono wsparcie w wysokości 230,8 mln zł. Najwięcej grup powstało w woj. wielkopolskim (144), łódzkim (74), opolskim (41) i mazowieckim (28).

Przypisy

Kategoria:Rolnictwo