Xi’an KJ-600 – pokładowy, chiński samolot wczesnego ostrzegania i kontroli przestrzeni powietrznej.
Historia thumb|left|Xi’an KJ-600 na pokładzie lotniskowca Fujian ze złożonymi skrzydłami ułatwiającymi hangarowanie Pierwsze informacje o prowadzonych w Chinach pracach nad nowym pokładowym samolotem wczesnego ostrzegania i kontroli przestrzeni powietrznej pojawiły się już w latach 90. ubiegłego wieku. Informacje były szczątkowe, jak również z racji nieposiadania przez Chiny w owym okresie zdolnych do przenoszenia tego typu maszyn lotniskowców, prace nie miały najwyższego priorytetu. W kolejnych latach pojawiły się kolejne doniesienie, jakoby nowy chiński projekt czerpał z doświadczeń jakie uzyskali radzieccy konstruktorzy i projektanci, zaangażowani w prace nad samolotem Jak-44. Według niepotwierdzonych doniesień, cześć komponentów i dokumentacji technicznej, po zakończeniu prac nad Jak-44 miała trafić do Chin. Pierwsze realne dowody o postępie chińskiego projektu pojawiły się w lipcu 2012 roku, kiedy to ujawniono naturalnych rozmiarów makietę nowej konstrukcji, oznaczonej jako JZY-01, rozwijany przez Instytut Badawczy nr 603 wraz z Xi'an Aircraft Company Limited (XAC). Według innych źródeł, demonstrator został ujawniony w 2009 roku. Pracę nad JZY-01 prowadzono co najmniej od 2005 roku. W 2010 roku ujawniono zdjęcia modelu samolotu przeznaczonego do prób w tunelu aerodynamicznym a w kwietniu 2011 roku, maszyna została po raz pierwszy zidentyfikowana na cywilnych zdjęciach satelitarnych lotniska w Xi’anTomasz Szulc, Chiński pokładowy samolot dozoru radiolokacyjnego KJ-600, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 2 (2026), s. 50−57, .
Prototyp samolotu został konstrukcyjnie oparty na chiński odpowiedniku radzieckiego An-24, dwusilnikowym Y-7. Nowa maszyna otrzymała mocniejsze jednostki napędowe WJ-6C i oznaczenie Y-7J-03. Zastosowano sześciołopatowe śmigła JL-4. Na grzbiecie samolotu zainstalowano makietę radaru umieszczoną na wspornikach. W celu kompensacji wpływu anteny radaru na stabilność aerodynamiczną samolotu, całkowicie przeprojektowano tylne usterzenie. Klasyczny układ zastąpiono układem w kształcie litery "H" z dodatkowymi pionowymi powierzchniami, umieszczonymi w połowie rozpiętości stateczników poziomych. Nie ma pewności czy doszło do ingerencji w konstrukcje skrzydeł, ich rozpiętość lub czy ich końcówki były składane, z pewnością zakładano ich składanie co potwierdził zdjęcia modelu samolotu. Prawdopodobnie maszyna mogła być wykorzystana do przeprowadzenia serii testów nie ma jednak dowodów na to aby wzniosła się w powietrze.
Y-7J-03 był jedynie demonstratorem nowych rozwiązań konstrukcyjnych i technologii, mających zostać użytych w docelowym pokładowym samolocie wczesnego ostrzegania i kontroli przestrzeni powietrznej. W styczniu 2017 roku ujawniono makietę docelowej maszyny, która pojawiła się na zdjęciach satelitarnych lotniska Instytutu Badawczego nr 603 w Xi’an. Nowa konstrukcja przypomina amerykański Northrop Grumman E-2C Hawkeye, co początkowo zostało przyjęte przez zagranicznych analityków z niedowierzaniem. Jednak wraz z ujawnianiem kolejnych zdjęć, okazało się, iż istotnie, chiński samolot zewnętrznie niemal nie różnił się od swojego amerykańskiego odpowiednika. Według niepotwierdzonych informacji, Chiny metodami wywiadowczymi mogły pozyskać dokumentacje maszyn E-2K, odpowiednika E-2C eksploatowanego przez lotnictwo Tajwanu. 22 stycznia 2018 roku, informacja o budowie pokładowego samolotu wczesnego ostrzegania i dowodzenia zostały opublikowane w państwowych, chińskich mediachChiński AWACS dla lotniskowców, „Lotnictwo”, nr 3 (2018), s. 7, .
Gotowy prototyp, oznaczony jako KJ-600 z numerem burtowym 7101, oblatany został 29 sierpnia 2020 roku. Drugi prototyp, o numerze burtowym 7102, będący według chińskich źródeł w pełni wyposażonym samolotem, oblatano 24 czerwca 2021 roku. W listopadzie 2021 roku, na zdjęciach satelitarnych ujawniono kolejne dwa prototypy a ich całkowita liczba, według niepotwierdzonych informacji wynosi sześć. Jedne z nich został w styczniu 2024 roku wykorzystany do testów, przeprowadzonych na wybudowanej w Wuhan makiecie pokładu lotniskowca z elektromagnetyczną katapultą startowa. Z kolei w marcu tego samego roku, makieta samolotu pojawiła się na pokładzie lotniskowca Fujian. Płatowcem samolotu jest głęboko zmodyfikowana wersja Y-7, z nowymi silnikami turbinowymi WJ-6E, z nowymi skrzydłami i usterzeniem. Pierwsze zdjęcia i informacji na temat KJ-600, ujawniono w maju 2020 rokuTomasz Kwasek, Współczesne wojskowe samoloty wczesnego ostrzegania. Rozwiązania rosyjskie, chińskie i indyjskie. Część III, „Lotnictwo”, nr 3 (2021), s. 22-35, Pierwszy lot chińskiego KJ-600, „Lotnictwo”, nr 10 (2020), s. 6, .
KJ-600 został ofjcalnie zaprezentowany podczas przygotowań do wielkiej defilady, zorganizowanej 3 września 2025 roku w Pekinie z okazji 80. rocznicy zakończenia II wojny na Pacyfiku. Jeszcze przed końcem września, chińska telewizja zaprezentowała materiały filmowe i zdjęcia z prowadzonych na pokładzie Fujian operacji startu i lądowania samolotu. Brak informacji na temat liczby wyprodukowanych egzemplarzy KJ-600 aczkolwiek przyjmuje się, iż jego produkcja seryjna ruszyła nie wcześniej niż w 2025 roku.
Chiński samolot ma być zdolny do wykrywania i śledzenia statków powietrznych i rakiet. Zdobyte informacje mają być przekazywane na pokład macierzystego okrętu i dopiero stamtąd kierowane będą rozkazy do efektorów w postaci własnych samolotów i/lub okrętów. Operatorzy KJ-600 będą mogli również samodzielnie kierować własne samoloty do realizacji zadań. Potencjalnie, KJ-600 ma być zdolny do naprowadzania na odległe cele własne rakiety przeciwlotnicze, wystrzeliwane z pokładów chińskich okrętów. Do zadań realizowanych przez załogi KJ-600 będzie należało również wykrywanie i śledzenie bezzałogowych aparatów latających, koordynowanie działań lotniczego komponentu morskich zespołów desantowych. Wykrywanie i śledzenie odległych celów morskich i potencjalne naprowadzanie na cele własnych rakiet przeciwokrętowych, wystrzeliwanych z pokładów własnych jednostek.
Na podstawie ujawnionych zdjęć satelitarnych spekuluje się, że Chiny mogą konstruować na bazie płatowca KJ-600 maszynę transportową. Doniesienia te oparto po identyfikacji samolotu bardzo podobnego do KJ-600 ale pozbawionego dysku. Z drugiej strony, mógł być to KJ-600 dopiero przygotowywany do jego instalacji.
Konstrukcja Górnopłat z prostymi skrzydłami o niewielkim skosie krawędzi natarcia, do hangarowania na pokładzie lotniskowca składają się automatycznie do tyłu po obrocie o 90°. Usterzenie poziome o niewielkim wzniosie, w kształcie litery "H". Dwie powierzchnie sterowe przymocowane do końcówek usterzenia poziomego. Mniej więcej w połowie jego długości, zainstalowano na górnej powierzchni usterzenia poziomego kolejne dwie powierzchnie sterowe. Dolne części stateczników pionowych na końcach usterzenia poziomego, wyraźnie mniejsze niż ich górne partie. Tuż za kabiną pilotów, na grzbiecie kadłuba znajduje się wlot powietrza do układu chłodzenia systemów pokładowych. Dziób samolotu przykryty dużą osłoną dielektryczną za którą kryje się antena radiolokatora. Prawdopodobnie zainstalowano system radiolokacyjny, oznaczony jako KLC-7 lub jego nowsza wersja, zamontowany jest w obrotowej antenie o średnicy około 7,5 metra i średnicy 1,5 metra. System składa się prawdopodobnie z pojedynczej anteny z elektronicznym skanowaniem w elewacji i mechanicznym w azymucie. W skład załogi wchodzi dwóch pilotów oraz trzech/czterech operatorów systemów radiolokacyjnych. Jednakże informacje na temat systemów wykrywania i śledzenia celów jak również liczby załogantów na pokładzie mają charakter czysto spekulacyjny. Prawdopodobnie docelowo maszyny mają zostać wyposażone w silniki WJ-10 (AEP-400) z sześciołopatowymi śmigłami JL-12, o mocy 5000 kW każdy. Podwozie chowane, z przednim podparcie, golenie podwozia głównego chowane do wnęk silnikowych. Przednia goleń ze zdwojonym kółkiem.
Pomimo faktu, iż KJ-600 jest konstrukcją nową, zidentyfikowano egzemplarze zmodernizowane. Modernizacja polegała na instalacji nowej osłony dielektrycznej pod spodem kadłuba. Mieści ona prawdopodobnie nową system kodowanej, kierunkowej transmisji danych służący komunikacji z innymi samolotami oraz macierzystym okrętem.
Przypisy
Kategoria:Chińskie samoloty wczesnego ostrzegania Kategoria:Samoloty Xi’an Kategoria:Chińskie samoloty pokładowe Kategoria:Samoloty z napędem śmigłowym