Lewocza i Spisz wraz z zabytkami kultury (ang. Levoča, Spišský Hrad and the Associated Cultural Monuments, sł. Levoča, Spišský hrad a pamiatky okolia) – zabytek kulturowy znajdujący się na obszarze okresów (powiatów) Lewocza (sł. Levoča) i Nowa Wieś Spiska (sł. Spišská Nová Ves), wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, obejmujący Zamek Spiski (sł. Spišský Hrad), miasto Lewocza i znajdujące się w okolicy zabytki. mały|Jeden z zabytków poza głównymi ośrodkami – gotycki Kościół Ducha Świętego z XIII wieku w Żehrze

Lewocza

Lewocza to miasto o bogatej historii. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z XIII wieku, kiedy to osiedlili się tu w pierwotnych osadach słowiańskich niemieccy imigranci. Ich przybycie przyspieszyło rozwój handlu, rzemiosła i górnictwa na tych terenach. Lewocza stała się stolicą saskiej gminy spiskiej. W XV i XVI wieku w Lewoczy nastąpił rozkwit architektury, oświaty, kultury, sztuki i rzemiosła, co było możliwe dzięki korzystnemu położeniu miejscowości na skrzyżowaniu dawnych szlaków handlowych oraz przywilejom polityczno-gospodarczym nadanym przez władców. Było to jedno z najważniejszych wolnych miast królewskich na Węgrzech i w Europie Wschodniej. Zabudowa miasta stanowi przykład bardzo dobrze zachowanego i autentycznego zespołu budynków, pełniącego funkcje militarne, polityczne, religijne, kupieckie i kulturowe; charakterystycznego dla średniowiecznego osadnictwa w Europie Wschodniej.

Dzieła mistrza Pawła z Lewoczy Na terenie objętym ochroną znajdują się najbardziej znane dzieła późnogotyckiego rzeźbiarza – mistrza Pawła z Lewoczy. Brakuje szczegółowych informacji o żywocie tego rzeźbiarza, ponieważ większość opisujących go dokumentów spłonęła podczas pożaru archiwum lewockiego w 1550 roku.

Jego najsłynniejsze dzieła to: główny ołtarz w kościele pw. świętego Jakuba w Lewoczy ołtarz świętej Barbary w kościele Wniebowzięcia NMP w Bańskiej Bystrzycy ołtarz świętego Jerzego w kościele św. Jerzego w Spiskiej Sobocie.

Zamek Spiski

Jeden z największych tego typu kompleksów zamkowych w środkowej Europie, zajmuje powierzchnię ok. 4 ha. Obecnie większość zamku jest zrujnowana, część murów obronnych została odbudowana współcześnie. Historia zamku sięga XII wieku. Na początku funkcjonował jako twierdza graniczna, następnie przez kilka wieków stanowił siedzibę żupana spiskiego. W drugiej połowie XV wieku Stefan Zápolya, jego ówczesny właściciel, zlecił przebudowę, w wyniku której kompleks zamkowy wzbogacił się o pałac, salę rycerską i kaplicę świętej Elżbiety. W jednej z komnat zamku urodził się syn Stefana – Jan, który został później królem Węgier. Po pożarze w 1780 roku zamek stopniowo popadał w ruinę, aż do rozpoczęcia jego konserwacji w latach 70. XX wieku.

Spiskie Podgrodzie

Wraz z rozpoczęciem budowy zamku, zaczęto także zamieszkiwać jego podgrodzie. Zaczęły powstawać w jego pobliżu niewielkie osady, które były zależne od zamku. Mieszkańcy tych osad byli głównie sługami pana zamku. Z czasem niektóre osady połączyły się w większe wioski lub miasta. W ten sposób – poprzez połączenie trzech gmin – powstało Spiskie Podgrodzie (sł. Spišské Podhradie). Spiskie Podgrodzie przeżywało całe średniowiecze jako bardzo ważne, znane i prosperujące miasto.

Spiska Kapituła

Historia tego kościelnego miasta sięga IX wieku, jednak właściwa historia kapituły spiskiej zaczyna się dopiero pod koniec XII wieku – po założeniu poczty spiskiej, które to wydarzenie również było związane z osiedlaniem się na Spiszu Niemców. Już w XIII wieku działała tu szkoła, a Spiska Kapituła została uznana za „wiarygodne miejsce” – miała prawo wystawiać i weryfikować dokumenty oraz dokonywać czynności notarialnych i prawnych.

Przypisy

Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO na Słowacji Kategoria:Narodowe zabytki kultury Republiki Słowackiej Kategoria:Spisz Kategoria:Lewocza