Dypkad (Dipcadi Medik.) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Obejmuje 42 gatunki występujące w Afryce oraz na obszarze od południowej Europy do Subkontynentu Indyjskiego.
Morfologia Pokrój Wieloletnie rośliny zielne, geofity cebulowe.
Pęd Podziemna cebula z papierzastą lub nieco mięsistą okrywą.
Liście Równowąskie do taśmowatych lub lancetowatych, rzadko nieco gruboszowate.
Kwiaty Zebrane w stożkowate do kłosokształtnego, mniej więcej jednostronne grono, wyrastające na długim głąbiku. Kwiaty zwisające, otwierające się wieczorem, wonne. Podsadki błoniaste. Okwiat zielony, zielonkawy, żółtawy lub brązowawy, często owoszczony. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach, u nasady zrośnięte w rurkę, krótką do długiej. Wierzchołki listków zewnętrznego okółka rozpostarto-podniesione, niekiedy z wyrostkiem. Listki wewnętrznego okółka podniesione lub rozpostarte. Nitki pręcików osadzone u gardzieli rurki okwiatu, przytulone do listków. Zalążnia siedząca, jajowata, z licznymi zalążkami.
Owoce Spłaszczone, głęboko trójklapowane, ostre lub słabo wycięte, błoniaste torebki, zawierające spłaszczone, podługodate do dyskowatych nasiona.
Systematyka thumb|Dipcadi erythraeum thumb|Dipcadi glaucum thumb|Dipcadi longifolium thumb|Owoc Dipcadi serotinum Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Ornithogaleae, podrodziny Scilloideae z rodziny szparagowatych Asparagaceae. W niektórych ujęciach włączany do rodzaju śniedek (Ornithogalum L.).
Wykaz gatunków Dipcadi bakerianum Bolus Dipcadi balfourii Baker Dipcadi biflorum Ghaz. Dipcadi brevifolium (Thunb.) Fourc. Dipcadi ciliare (Eckl. & Zeyh. ex Harv.) Baker Dipcadi concanense (Dalzell) Baker Dipcadi cowanii (Ridl.) H.Perrier Dipcadi crispum Baker Dipcadi dekindtianum Engl. Dipcadi erythraeum Webb & Berthel. Dipcadi fesoghlense (Solms) Baker Dipcadi garuense Engl. & K.Krause Dipcadi glaucum (Burch. ex Ker Gawl.) Baker Dipcadi goaense Prabhug., U.S.Yadav & Janarth. Dipcadi gracillimum Baker Dipcadi guichardii Radcl.-Sm. Dipcadi heterocuspe Baker Dipcadi krishnadevarayae B.R.P.Rao Dipcadi kuriensis A.G.Mill. Dipcadi ledermannii Engl. & K.Krause Dipcadi longifolium (Lindl.) Baker Dipcadi maharashtrense Deb & S.Dasgupta Dipcadi marlothii Engl. Dipcadi mechowii Engl. Dipcadi minor Hook.f. Dipcadi montanum (Dalzell) Baker Dipcadi ndelleense A.Chev. Dipcadi oxylobum Welw. ex Baker Dipcadi panousei Sauvage & Veilex Dipcadi papillatum Oberm. Dipcadi platyphyllum Baker Dipcadi reidii Deb & S.Dasgupta Dipcadi rigidifolium Baker Dipcadi saxorum Blatt. Dipcadi serotinum (L.) Medik. – dypkad późny Dipcadi susianum (Nábelek) Wendelbo Dipcadi thollonianum Hua Dipcadi turkestanicum Vved. Dipcadi ursulae Blatt. Dipcadi vaginatum Baker Dipcadi viride (L.) Moench Dipcadi welwitschii (Baker) Baker
Zastosowanie Rośliny spożywcze Młode liście Dipcadi glaucum są spożywane na surowo lub po ugotowaniu. W Afryce uznawane są za przysmak. Cebule tej rośliny uznawane są za trujące. W Omanie beduini Harsusi spożywają cebule D. biflorum. W Pakistanie jada się cebule i owoce D. erythraeum.
Rośliny lecznicze Liście Dipcadi erythraeum są stosowane w tradycyjnie w Bahrainie jako środek przeczyszczający oraz do sporządzania maści na rany. W Indiach i Pakistanie z rośliny tej sporządza się leki wykrztuśne na kaszel. W cebulach, liściach i kwiatach roślin z tego gatunku obecne są flawonoidy (m.in. kempferol, kwercetyna, witeksyna, orientyna), sterole i triterpeny. W Lesotho D. marlothii stosowany jest na rzeżączkę.
Inne zastosowania Na Madagaskarze Dipcadi cowanii stosowana jest jako trutka na szczury.
Przypisy
Kategoria:Szparagowate