thumb|Wiaczesław Tichonow w filmie Młoda gwardia, 1948 thumb|Wiaczesław Tichonow (pierwszy z prawej), obok Walentiny Tierieszkowej, Moskwa 1963 Wiaczesław Wasiljewicz Tichonow (ros. Вячеслав Васильевич Тихонов; ur. 8 lutego 1928 w Pawłowskim Posadzie koło Moskwy, zm. 4 grudnia 2009 w MoskwieУмер Вячеслав Тихонов.) – radziecki i rosyjski aktor filmowy i teatralny.

Największą sławę przyniosła mu rola Standartenführera SS Stirlitza w serialu Siedemnaście mgnień wiosny (1973, ros. Семнадцать мгновений весны, na podstawie powieści Juliana Siemionowa). Ponadto Tichonow wystąpił m.in. w filmach nagrodzonych Oscarem – Wojna i pokój (1969) i Spaleni słońcem (1994). Został uhonorowany m.in. Orderem Lenina oraz tytułami m.in. Ludowego Artysty ZSRR (1974) i Bohatera Pracy Socjalistycznej (1982).

Oprócz filmów fabularnych wystąpił także w poświęconym mu filmie dokumentalnym Профессия – киноактёр wyświetlanym w TVP pod tytułem Zawód aktorEdward Pawlak, Barbara Pełka, Film radziecki w Polsce, Warszawa 1985, s. 272–273..

Życiorys Młodość i początki kariery Pochodził z rodziny robotniczej – jego ojciec Wasilij Romanowicz był mechanikiem w przędzalni, a matka Walentyna Wiaczesławowna opiekunką w domu dziecka. W wieku 13 lat rozpoczął naukę zawodu tokarza, a następnie zaczął pracować w fabryce broni (okres II wojny światowej). W 1944 rozpoczął naukę jako student roku zerowego na politechnice. Wbrew woli rodziców, którzy widzieli w nim inżyniera, marzył o zawodzie aktora.

W 1945 próbował dostać się na studia do moskiewskiego WGIK. Nie zdał egzaminów, jednak po zakończeniu rekrutacji znalazł się w klasie prof. Borysa Bibikowa. W czasie studiów zadebiutował jako aktor – w 1948 wystąpił w filmie Siergieja Gierasimowa Młoda gwardia. Uczelnię ukończył z wyróżnieniem w 1950. Niestety przez kolejne 10 lat nie otrzymywał żadnych interesujących propozycji; grał poślednie, oparte głównie na jego męskiej urodzie, role w Moskiewskim Teatrze Studyjnym. Dopiero w 1958 Stanisław Rostocki powierzył mu rolę traktorzysty Morozowa w produkcyjniaku Dwie rywalki (Dieło było w Pieńkowie). Rola ta przyniosła mu uznanie widzów. Od tego momentu rozpoczęła się jego prawdziwie aktorska kariera – otrzymywał i przyjmował propozycje ról w wielu znaczących filmach kina radzieckiego. Ukoronowaniem tego okresu kariery aktora był udział w nagrodzonej Oskarem megaprodukcji Siergieja Bondarczuka Wojna i pokój, w której zagrał Bołkońskiego. Za rolę nauczyciela Mielnikowa w kolejnym filmie Rostockiego Dożyjemy do poniedziałku otrzymał w 1970 Nagrodę Państwową ZSRR.

Siedemnaście mgnień wiosny Największą sławę przyniosła mu jednak rola Standartenführera SS Stirlitza (Isajewa) w czarno-białym serialu Siedemnaście mgnień wiosny (1973, ros. Семнадцать мгновений весны, na podstawie powieści Juliana Siemionowa). Niespotykaną popularność, jaką cieszył się film w ZSRR i poza jego granicami, przyniosła aktorowi Nagrodę Państwową RFSRR w 1976 i członkostwo w KPZR.

Ostatnie lata Rola Stirlitza stała się jednocześnie końcem kariery „zaszufladkowanego” aktora. Po emisji serialu grywał rzadko i nie były to role znaczące – kimkolwiek był na ekranie, widziano w nim radzieckiego wywiadowcę-pracownika specsłużb. Obraz ten ugruntowała rola w serialu TV z 1984 p. t. TASS upałnomoczien zajawit...

W 2002 aktor przeszedł zawał serca. Szpitalem najbliższym jego miejsca zamieszkania była klinika wojskowa, dokąd go przewieziono. Podczas spisywania danych personalnych obok imienia i nazwiska na pytanie o stopień podał Standartenführer.

Śmierć 28 listopada 2009 aktor trafił do Centralnego Szpitala Klinicznego w Moskwie. 3 grudnia przeszedł kolejny zawał i był operowany. Zmarł dzień później. Kondolencje rodzinie zmarłego złożyli Władimir Putin i Dmitrij Miedwiediew.

Został pochowany na cmentarzu Nowodziewiczym w MoskwieНоводевичье кладбище. Тихонов Вячеслав Васильевич (1928-2009)..

Życie prywatne Pierwszą żoną Tichonowa była aktorka Nonna Mordiukowa, z którą przeżył 13 lat i miał syna Władimira (1950–1990). Po raz drugi ożenił się w 1967 z Tamarą Iwanowną, z którą miał córkę Annę (ur. 1969). Z drugą żoną przeżył 42 lata.

Filmografia

Odznaczenia Medal „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (1982) Order „Za zasługi dla Ojczyzny” III klasy (2003) Order „Za zasługi dla Ojczyzny” IV klasy (1995) Order Honoru (2008) Order Lenina (1982) Order Rewolucji Październikowej (1978) Order „Znak Honoru” Medal współpracy wojskowej (2003, FSB) Medal „Za zasługi” (2003, SWZ) Ludowy Artysta ZSRR (1974) Zasłużony Artysta RFSRR (1962) Nagroda Państwowa RFSRR im. braci Wasilewskich (1976) Nagroda Leninowska (1980) Nagroda Państwowa ZSRR (1970) Nagroda Leninowskiego Komsomołu (1979) Nagroda Prezydenta Federacji Rosyjskiej (1998) Państwowa Nagroda im. Tarasa Szewczenki (1980)

Przypisy

Bibliografia Kazimierz Nowacki (red.), Z filmem radzieckim na ty, Kraków 1972, s. 66–67. Edward Pawlak, Barbara Pełka, Film radziecki w Polsce, Warszawa 1985, s. 272–273. Galina Dołmatowska, Irina Szyłowa, Sylwetki radzieckiego ekranu, przeł. z ros. Marek Dzierwajłło, Wydawnictwo Progress, Moskwa 1980, s. 699–710.

Linki zewnętrzne

Wiaczesław Tichonow w bazie filmweb Wiaczesław Tichonow w bazie kino-teatr.ru

Kategoria:Absolwenci Wszechrosyjskiego Państwowego Uniwersytetu Kinematografii im. S.A. Gierasimowa Kategoria:Bohaterowie Pracy Socjalistycznej Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Ludowi Artyści ZSRR Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiego Komsomołu Kategoria:Laureaci Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Kategoria:Laureaci nagrody Nika Kategoria:Laureaci Nagrody Prezydenta Federacji Rosyjskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Odznaczeni Orderem Honoru (Federacja Rosyjska) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Radzieccy aktorzy filmowi Kategoria:Radzieccy aktorzy teatralni Kategoria:Rosyjscy aktorzy filmowi Kategoria:Rosyjscy aktorzy teatralni Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2009