Jakub Tomasz Nowakowski, Tomek, Tomasz (ur. 4 grudnia 1924 w Warszawie) – polski zoolog, doktor nauk biologicznych, działacz konspiracji niepodległościowej w czasie II wojny światowej, uczestnik powstania warszawskiego, podpułkownik Wojska Polskiego w stanie spoczynku.
Życiorys Urodził się w rodzinie artysty malarza i grafika (1887–1945) i Zofii z domu Dydzińskiej. Brat Wandy Janickiej (1923–2023), także uczestniczki powstania warszawskiego. Przed wojną w Warszawie uczęszczał do Szkoły Rodziny Wojskowej przy ulicy Czarneckiego, a następnie do Publicznej Szkoły Powszechnej im. Adama Skwarczyńskiego.
W momencie wybuchu II wojny światowej był uczniem Państwowego Gimnazjum Męskiego imienia Tadeusza Czackiego w Warszawie. W trakcie okupacji niemieckiej, od lutego 1942 działał w konspiracji niepodległościowej w młodzieżowej organizacji PET, następnie w Szarych Szeregach - GS - Hufiec „Centrum” („CR”), 5 drużyna CR-500. Przed powstaniem warszawskim miał przydział do I plutonu – 1. kompanii „Maciek” – Batalionu „Zośka” – Brygady Dywersyjnej „Broda 53” – Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej. W momencie wybuchu powstania warszawskiego, w związku z odcięciem Żoliborza, nie mógł stawić się na miejsce zgrupowania swojej macierzystej jednostki i w związku z tym w trakcie powstania warszawskiego walczył w szeregach plutonu 226 – Zgrupowania „Żniwiarz” – II Obwodu „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Brał udział między innymi w ataku na Dworzec Gdański, w trakcie próby połączenia Żoliborza ze Starym Miastem. Po upadku powstania trafił do niewoli niemieckiej (nr jeniecki 45570) - Stalagu XI A Altengrabow.
W 1946 wrócił do Polski, studiował biologię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, a po roku na Uniwersytecie Poznańskim. Aby otrzymać miejsce w akademiku, zapisał się do ZBoWiD-u. Po ukończeniu studiów został asystentem w Zakładzie Zoologii. Doktoryzował się w Instytucie Zoologii PAN w Warszawie i pracował tam do emerytury. W latach 80. należał do NSZZ „Solidarność”.
Otrzymał awans na stopień majora. Członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz Społecznego Komitetu Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionu „Zośka”. 20 kwietnia 2022 został mianowany członkiem Rady do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Wszedł w skład komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025. W grudniu tego samego roku został powołany w skład Rady ds. Kombatantów, Osób Represjonowanych i Działaczy Opozycji Antykomunistycznej przy Prezydencie RP.
25 czerwca 2026 roku Rada Warszawy podjęła decyzję o nadaniu mu tytułu Honorowego obywatela miasta stołecznego Warszawy.
Życie prywatne Jego żoną była biolożka Irena Nowakowska z domu Totwen (1924–2023). Ma z nią córkę.
Ordery i odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (2026)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 kwietnia 2026 r. nr rej. 253/2026 o nadaniu orderu (). Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (4 lipca 2012) „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność społeczną i kombatancką”. Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2019) Warszawski Krzyż Powstańczy Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal „Pro Patria” Medal „Pro Memoria” Odznaka „Zasłużony dla Warszawy” (2012)Zasłużeni dla m.st. Warszawy, um.warszawa.pl [dostęp 2024-09-17].
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Członkowie Grup Szturmowych Szarych Szeregów Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Honorowi obywatele miasta stołecznego Warszawy Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Jeńcy Stalagu XI A Altengrabow Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Majorowie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Patria Kategoria:Odznaczeni Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Polscy zoolodzy Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Pracownicy Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Żołnierze batalionu Zośka Kategoria:Urodzeni w 1924