thumb|300px|Mapa antypodów z perspektywy ogólnoświatowej.
Antypody (gr. αντίποδες (antipodes) – „naprzeciw stopy”) – punkt na powierzchni Ziemi, który w stosunku do określonego punktu jest położony dokładnie po drugiej stronie planety, tj. na drugim końcu jej średnicy. Potocznie termin ten używany jest w szerszym znaczeniu i używany jest w stosunku do wszystkich obszarów na półkuli południowej.
Termin ten pojawił się u Platona w dialogu Timajos 63a:
Gdyby nawet była w środku wszechświata jakaś bryła zrównoważona, nie ruszyłaby się w żadnym kierunku ku obwodowi, dlatego że naokoło niej ze wszystkich stron wszystko jest podobne. A gdyby nawet ktoś obiegał naokoło niej po kole, to często by zajmował pozycje przeciwne, jak antypodowie, i tę samą część wszechświata nazywałby raz górą, raz dołem. Bo całość, jak mówimy w tej chwili, przecież jest kulista, więc nikt rozumny nie powie, że pewne jej miejsce to dół, a inne góra. (tłum. Władysław Witwicki)
Przez analogię termin antypody jest stosowany również do innych planet.
Wzór i przykłady Aby ustalić gdzie znajdują się antypody danego miejsca należy najpierw znać jego współrzędne geograficzne. Antypody mają szerokość geograficzną o tej samej wartości liczbowej, ale przeciwnej półkuli (północna – południowa). Z kolei długość geograficzna antypodów ma wartość liczbową dopełniającą do 180°, również przeciwnej półkuli (wschodnia – zachodnia). Np. antypody Krakowa (50°N, 20°E), znajdują się w punkcie o współrzędnych geograficznych 50°S, 160°W – na Oceanie Spokojnym ok. 1400 km na wschód od najbliższego lądu – wyspy Rangatira/South East Island w archipelagu Wysp Chatham.
Terytorium Antypody Afryka Ocean Spokojny – rejon środkowy Argentyna Wschodnie Chiny, Wschodnia Mongolia, Rosja (Buriacja, Obwód zabajkalski) Azja Ocean Spokojny południowo-wschodni i południowy Atlantyk Australia środkowy Ocean Atlantycki Antarktyda Arktyka – Grenlandia, Stany Zjednoczone (Alaska-północne wybrzeża), Kanada (Nunavut), Norwegia (Svalbard), Rosja (Nowa Ziemia), (Ziemia Północna), (Ziemia Franciszka Józefa), (Tajmyr) Boliwia Morze Południowochińskie, północne Filipiny Brazylia (stany: Amazonas, Mato Grosso i Pará) Filipiny Chile Wschodnie Chiny, Wschodnia Mongolia, Rosja (Buriacja, Obwód zabajkalski) Wyspa Wielkanocna (terytorium Chile) -Indie Kolumbia Indonezja Ekwador Indonezja (Sumatra) Hiszpania,Nowa Zelandia Stany Zjednoczone Ocean Indyjski, Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne, (Wyspa Świętego Pawła; Wyspa Amsterdam) KanadaFrancuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne Europa południowy Ocean Spokojny Madryt Weber (Nowa Zelandia) północna Francja (rejon Cherbourga) Wyspy Antypodów Meksyk środkowy Ocean Indyjski Falklandy (brytyjskie terytorium zamorskie) północna Mandżuria (Chiny) Peru Indochiny Paragwaj Tajwan Biegun Północny Biegun Południowy Portugalia Nowa Zelandia Dominikana Ocean Indyjski w pobliżu północno-wschodniego wybrzeża Australii HawajeBotswana Tajwan (historyczna nazwa Formoza) Argentyna – prowincja Formosa; Paragwaj Wenezuela Indonezja
thumb|300px|Mapa antypodów – z perspektywy półkuli wschodniej. Kolorem żółtym i błękitnym zaznaczone są antypody lądów na morzach i oceanach (i odwrotnie), zaś pomarańczowym antypody lądów na lądach (jedynie ok. 4% lądów ma swoje lądowe antypody) thumb|300px|Miasta świata i ich antypodyczne odpowiedniki
Antypody miast (dokładne lub niemal dokładne) :
Segowia (Hiszpania) – Masterton (Nowa Zelandia) Palembang (Indonezja) – Neiva (Kolumbia) A Coruña (Hiszpania) – Christchurch (Nowa Zelandia) Padang (Indonezja) – Esmeraldas (Ekwador) Valdivia (Chile) – Wuhai (Chiny) Hamilton (Nowa Zelandia) – Córdoba (Hiszpania) Timbuktu (Mali) – Suva (Fidżi) Tauranga (Nowa Zelandia) – Jaén (Hiszpania) Whangarei (Nowa Zelandia) – Tanger (Maroko) Ułan Ude (Rosja – Buriacja) – Puerto Natales (Chile)
Miasta o populacji ≥ 1 mln – antypody w promieniu 100 km od centrum miasta:
Xi’an (Chiny) – Rancagua lub San Bernardo (Chile) Auckland (Nowa Zelandia) – Sevilla i Málaga (Andaluzja, Hiszpania) Tianjin (Chiny) – Bahía Blanca (Argentyna) Szanghaj (Chiny) – Salto (Urugwaj) Tajpej (Republika Chińska/Tajwan) – Asunción (Paragwaj) Hongkong (Chiny) – Humahuaca (Argentyna) Montpellier (Francja) – Waitangi – Wyspy Chatham (Nowa Zelandia) Pekin (Chiny) – Bahía Blanca (Argentyna)
Film Antypodom został poświęcony film dokumentalny Niech żyją antypody! (¡Vivan las antípodas!, 2011, reż. Wiktor Kossakowski), który zawiera porównawcze reportaże z kilku przeciwległych miejsc na Ziemi (Szanghaj – Entre Ríos, Bajkał – Patagonia, Hiszpania – Nowa Zelandia, Botswana – Hawaje)http://www.filmweb.pl/video/trailer/nr+1+%28polski%29-27915 Niech żyją Antypody: zwiastun nr 1 (polski), filmweb.pl.
Zobacz też
Wyspy Antypodów, Terra Australis Wirgiliusz z Salzburga Topografia chrześcijańska twierdzenie Borsuka-Ulama o antypodach antychton
Przypisy
Linki zewnętrzne Lokalizator antypodów
Kategoria:Geografia