Persol (z ) – włoskie przedsiębiorstwo specjalizujące się w ręcznej produkcji luksusowych okularów przeciwsłonecznych i korekcyjnych, założone w 1917 przez włoskiego fotografa i optyka Giuseppe Rattiego. Jest jedną z najstarszych powstałych firm produkujących okulary. Obecnie należy do włoskiego konglomeratu Luxottica.
Nazwa Persol jest połączeniem włoskich wyrazów per il sole, które oznaczają po polsku na słońce, wyszczególniając ich główną funkcję ochrony przed promieniami słońca.
Historia Początki thumb|Grób Giuseppe Rattiego w Turynie (2017) Giuseppe Ratti, założyciel firmy, urodził się 5 kwietnia 1890 w Arenie jako ostatnie dziecko Pero Rattiego, urzędnika bankowego pochodzącego z Alessandrii i Domenici Balbi urodzonej w Vercelli. Miał trójkę rodzeństwa. W 1892 przeprowadzili się do Turynu, gdzie w 1910 ukończył studia geodezyjne. Zmarł w 1965 roku w San Remo; ówczesne nagłówki gazet pisały o śmierci „poety kwiatów i natury” – był on również pasjonatem florystyki i prekursorem ochrony środowiska. Odznaczony Orderem Zasługi za Pracę.
Historia Berry Opticians zaczyna się w 1875, kiedy Achile Berry, pochodzący z Doliny Aosty, otworzył zakład okulistyczny przy na rogu placu Piazza Castello w Turynie. W 1910 sprzedał swoje przedsiębiorstwo braciom Odardo i Giuseppe Rattiom.
W 1917 Giuseppe Ratti, fotograf i optyk, ówczesny właściciel sklepu Berry Opticians (na ul. via Caboto), zaprojektował w Turynie gogle lotnicze – wtedy właśnie przypisuje się początek istnienia firmy.
Gogle lotnicze Gogle dla lotników o nazwie Protector zostały stworzone w kształcie trójkątnych, przydymianych soczewek o zaokrąglonych wierzchołkach; wokół szkieł posiadały gumowe uszczelki (stworzone wraz z niemieckim chemikiem), które miały przylegać do głowy jak elastyczna opaska i być wygodne, gwarantować odpowiednią ochronę i widzenie. Szybko zostały zmodernizowane do własnych użytków przez włoską armię i siły powietrzne Stanów Zjednoczonych.
Protectory w późniejszym czasie kupowali motocykliści i kierowcy wyścigowi. Same gogle nosił Enzo Ferrari, a także Gabriele D’Annunzio, , , Louis Chiron, Felice Nazzaro, Juan Manuel Fangio, Ennio Bolognini, Pietro Ghersi i wielu innych.
thumb|Gabriele D’Annunzio, siedzący w przednim siedzeniu Ansaldo SVA-9, tuż przed lotem (1918) 9 sierpnia 1918 eskadra dziesięciu włoskich samolotów wystartowała z wojskowego lotniska w pobliżu Padwy. Dowódcą oddziału był Gabriele D’Annunzio (dla którego zostały wykonane gogle na miarę, a także dla ). Tuż po starcie oddział skierował się w stronę Wiednia. Trwała wówczas I wojna światowa – lot D’Annunzia nie miał jednak militarnego znaczenia, a jego cel był czysto propagandowy. Znajdując się nad terenami Wiednia z samolotów zrzucono 50 tysięcy propagandowych ulotek w czerwonych, białych i zielonych barwach.
Dodatkowo wykorzystał je lotnik Francesco De Pinedo w swojej transatlantyckiej podróży powietrznej przez Atlantyk ze wschodu na zachód (przeleciał także m.in. trasę z Rzymu przez Tokio do Australii), która trwała sto dziewięćdziesiąt trzy godziny.
Lata dwudzieste W 1920 włoski ilustrator stworzył postać „Cinesino”, która wyróżniała sklep Berry Opticians i towarzyszyła kolejnym kampaniom reklamowym Rattiego przez następne pięćdziesiąt lat.
W latach dwudziestych zostały stworzone żółto-brązowe soczewki (zwane „soczewkami mineralnymi”), używając neutralnych minerałów stworzonych z najczystszych krzemionek, które są wykorzystywane we wszystkich okularach Persola. W przeszłości głównymi konsumentami byli rosyjscy astronauci i włoscy alpiniści; występują również soczewki polaryzacyjne z fotochromią.
W 1924 gogle ochronne Protector zdobyły pierwsze czternaście międzynarodowe patenty. Złożone z czterdziestu jeden części wymagały czterdziestu trzech procedur montażu; gogle zostały również zaadaptowane do własnych potrzeb przez Szwajcarski Departament Wojskowy w 1927.
Lata trzydzieste W 1938 został zarejestrowany znak towarowy Persol. W tym samym roku Persol zaprezentował jako pierwszy na świecie technologię „Meflecto” stosowaną w zausznikach, które w formie elastycznej konstrukcji dostosowują się do kształtu głowy. System Meflecto zawiera trzy nylonowe lub metalowe cylindry w octanowych wspornikach rozdzielone elastycznymi rdzeniami stali sprężynowej.
W tym okresie Persol stworzył ulepszoną wersję zatytułowaną „Victor Flex” – okulary zaaplikowane z ruchomym mostkiem (mostek z trzema wcięciami jest do dzisiaj stosowany w modelu 649), które wygodniej przylegają do czaszki.
thumb|Reklama Persoli (1946) W tym samym roku powstał symbol firmy – metalowa Strzała (w języku , po ), której inspiracją stanowiły miecze starożytnych wojowników. Kiedy Ratti zaprojektował Strzałę, powiedział: „to będzie mój koń wojenny”. Od pierwszej, najprostszej wersji (nazwanej Simplex), Strzała ewoluowała przez zmiany wyglądu i techniki, prezentując Supreme Arrow (), która występuje w produktach marki.
Lata pięćdziesiąte: model 649 Po II wojnie światowej Persol rozwijał się w dziale okularów przeciwsłonecznych. W 1957 powstał pierwszy model 649, które zostały specjalnie skonstruowane dla turyńskich motorniczych do ochrony oczu przed wiatrem i pyłem. Nowość dizajnu, który w późniejszym czasie był kopiowany przez konkurencję, przysporzyła firmie sukces – w 1961 założył te okulary Marcello Mastroianni w filmie Rozwód po włosku. Model 649 spowodował, że w 1994 we francuskiej książce Qualità: scènes d’objets à l’italienne zostały wymienione wśród innych najbardziej znanych przedmiotów włoskiej twórczości geniuszu przeszłości i obecnie.
Lata sześćdziesiąte: model 714 thumb|left|Okulary Persola – model 714 W latach sześćdziesiątych produkcja została poszerzona o gogle robotnicze – tenże model służył do ochrony oczu w trakcie spawania oraz do innych zastosowań z wykorzystaniem specjalnych filtrów. Linia zdobyła ponad trzydzieści pięć międzynarodowych patentów.
W 1960 okulary Persola założył ponownie aktor Marcello Mastroianni w filmie Słodkie życie (1960), które widoczne są w scenach, w których m.in. jeździł samochodem po Rzymie.
W tym samym roku został wprowadzony na rynek kolejny model – 714, adaptacja modelu 649 z pewnymi ulepszeniami. W tej wersji Persol wprowadził technologię metalowych zawiasów na mostku i zausznikach, które umożliwiały złożenie okularów na pół, żeby bezpiecznie je schować np. do kieszeni.
W 1962 marka pojawiła się w Stanach Zjednoczonych. Wtedy Persol nawiązał współpracę z NASA, dostarczając im „cztero-soczewkowke” okulary korekcyjne.
thumb|Persol 714 Model 714 zdobył rozgłos w 1968, kiedy Steve McQueen założył okulary, w oprawkach Light Havana z krystalicznymi niebieskimi soczewkami, w filmie Sprawa Thomasa Crowna. Z początku nie planowano okularów w filmie. Stało się to jednak ciekawym pomysłem, kiedy w pierwszych dniach produkcji, producenci zauważyli McQueena w swojej osobistej parze 714 – zadecydowali dodać je do stylu postaci. W czasie premiery filmu marka była dostępna w USA tylko przez sześć lat. Aktor pojawił się w tych okularach także w innych produkcjach – w Bullitt (widoczne są w scenie, kiedy McQueen przykuca, aby zadzwonić z przenośnego telefonu) i również podczas kręcenia Ucieczki gangstera i Le Mans. Para okularów ze starej kolekcji McQueena została sprzedana na aukcji w 2006 za 70 tysięcy dolarów. W 2021 model doczekał się również limitowanej edycji w pięciu różnych odcieniach, zainspirowanych zainteresowaniami McQueena – np. żółta wersja jest odniesieniem do Stearmana PT-17 Kaydeta, który pierwszy raz w życiu pilotował.
Model 714 został wycofany w latach osiemdziesiątych XX wieku – wrócił do sprzedaży w 2007.
Lata 1980–1990 W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych Persole były testowane w najbardziej ekstremalnych warunkach – w ekspedycji po wyspie Svalbard, na północ od Norwegii, i biorąc udział w wielu edycjach rajdu Paryż–Dakar, a także w rajdzie Faraonów w 1991.
W 1989 alpinista Enrico Rosso założył okulary Persola i wspiął się na himalajski szczyt Kun (7077 metrów). Był z nim okulista Paolo Gugliermina, który przeprowadził badania po zejściu z gór. Wedle wyników orzekł, że żaden mężczyzna, który uczestniczył w ekspedycji, nie miał problemów z oczami dzięki ochronie soczewek, zaprojektowanych na tę podróż.
W innej himalajskiej ekspedycji w latach dziewięćdziesiątych soczewki Persola posłużyły Reinholdowi Messnerowi, który zdobył w nich szczyt Czo Oju (8188 m n.p.m.).
Na początku lat dziewięćdziesiątych został wydany model 830 specjalnie dla aktorki Ornelli Muti – popularne były odcienia brązu, brązu i złota. Okulary przeciwsłonecznie dla kobiet również posiadają system Meflecto.
W 1990 Persol stworzył linię produktów „Persol Sport”; były noszone m.in. przez Jeana Alesiego, a także przez narciarza Alberta Tombę.
W 1991 przedsiębiorstwo otworzyło swój pierwszy butik poza Włochami – w Beverly Hills na ulicy Rodeo Drive. Już w 1994 Persol znajdował się w czterdziestu krajach, posiadał trzy i pół tysiąca punktów sprzedaży we Włoszech i ponad dwanaście tysięcy w pozostałych państwach.
W latach 1993–1994 firma zaprojektowała ekskluzywne okulary dla supermodelki Caroli Alt.
thumb|Logo Luxottica 17 kwietnia 1995 Persol został wykupiony przez włoską grupę Luxottica za kwotę 1,4 mld USD.
W 1995 model 649 został wybrany do udziału w pokazie mody o nazwie „Fra Moda e Design, linea infinita” wśród marek takich jak Armani, , Mary Quant, Prada, Rolex i wiele innych. W 2004 wybrano go wystawy „Excess. Fashion & Underground negli anni ‘80”.
Produkcja thumb|Fabryka Luxotticy, w której są produkowane soczewki krystaliczne i plastikowe (z poliwęglanu i nylonu), a także są składane oprawki z płytek
Materiały Okulary Persola są robione ręcznie w fabryce w Lauriano: w szczególności system Meflecto montowany w zausznikach i Strzała. Fabio D’Angelantonio, Chief Marketing Officer Luxottica: „Persol ucieleśnia wartość tradycji włoskiej sztuki rękodzieła, stając się tym samym przykładem wśród luksusowych akcesoriów”.
Oprawki składają się z octanu celulozy (zwanego acetatem), który pochodzą z kwiatów bawełny. Bawełna ta jest proszkowana i poddawana obróbce, żeby przybrała formę idealnej, jednolitej masy. Materiał wykonany z tej rośliny jest bez alergenów, miły w dotyku i przyjemny dla skóry.
Współpraca thumb|Lalka przedstawiająca Kurta Cobaina w swoich białych okularach Pierwszą współpracę Persol miał w 2020 – z francuską firmą mody . Owocem przedsięwzięcia były trzy wersje kolorystyczne modelu 649 (jako kolekcja wiosna/lato): transparentny zielony z gradientowymi, brązowymi soczewkami, transparetny brązowy z gradientowymi zielonymi soczewkami i matowy biały z szarymi, gradientowymi soczewkami. Okulary przychodziły w pokrowcach z elementami brązowej skóry i brezentu. , założyciel firmy: „Uwielbiam nosić okulary przeciwsłoneczne, kiedy świeci słońce. Można się nimi obnażać w ciągu dnia, tak jak to robił Kurt Cobain. Stanowił on inspirację dla tych białych oprawek, które szanowana firma Persol zgodziła się z nami je zrobić”.
W kwietniu 2020 została ogłoszona współpraca z hiszpańskim serialem Dom z papieru, z której została wydana trzypakowa wersja inspirowana postacią Profesora. Najważniejszym elementem jest jeden z trzech modeli, zatytułowany Limited Edition La Case de Papel, który składa się z oprawek z czarnego acetatu wraz z soczewkami pokrytymi 24-karatowym złotem. Pozostałe kolekcje to El Profesor Original i El Profesor Sergio, obie dostępne w czerni i brązie. Dodatkowo okulary są dostarczane ze specjalnymi opakowaniami, które nawiązują do serialu.