Aleksandr Iljicz Uljanow (; ur. w Niżnym Nowogrodzie, zm. w Szlisselburgu) – rosyjski rewolucjonista, jeden z działaczy narodowolców, starszy brat Włodzimierza Lenina.
Życiorys W roku 1883 ukończył z wyróżnieniem liceum w Symbirsku i rozpoczął studia na Uniwersytecie Petersburskim na wydziale nauk ścisłych (także wyróżnienie za pracę z zoologii). Po napisaniu pracy doktorskiej został wybrany do Towarzystwa Naukowo-Literackiego. W tym czasie poznał zakazane przez rząd prace lewicowych filozofów w tym Karla Marksa czy Nikołaja Czernyszewskiego. W trakcie odbywania pracy naukowej wziął udział w agitacji przeciwko monarchii absolutnej cara Aleksandra III. Uczestniczył w nielegalnych spotkaniach, demonstracjach i zajmował się propagandą wśród studentów i robotników.
W 1886 został członkiem frakcji terrorystycznej ruchu Narodna Wola; współredagował program tego ugrupowania. Uznając klasę robotniczą za „jądro partii socjalistycznej” program ugrupowania potwierdzał inicjatywę rewolucyjnej inteligencji do walki z autorytetem caratu; terror uznano za środek do zwycięstwa. Aleksander i inni spiskowcy (w tym m.in. bracia Piłsudscy: bezpośrednio Bronisław Piłsudski, pośrednio Józef Piłsudski) przygotowywali zamach na życie cara. Pierwszego marca 1887 zostali aresztowani. Aleksander wystąpił w sądzie z polityczną przemową i wziął całą winę na siebie. Ósmego maja, po procesie został wraz z innymi: Pachomijem Andriejuszkinem, Wasilijem Gienierałowem, Wasilijem Osipanowem i Piotrem Szewyriowem skazany na śmierć. Następnie powieszonyFischer 1964, s. 10–17; Rice 1990, s. 20, 22–24; Service 2000, s. 52–58. na terenie Twierdzy Szlisselburskiej.
Egzekucja brata zradykalizowała Włodzimierza, który zaangażował się w protesty studenckie i rewolucyjną propagandę, ale odrzucił walkę.
Genealogia
Przypisy
Bibliografia Fischer, Louis (1964). The Life of Lenin. London: Weidenfeld and Nicolson. . Rice, Christopher (1990). Lenin: Portrait of a Professional Revolutionary. Londyn: Cassell. . Service, Robert (2000). Lenin: A Biography. Londyn: Macmillan. .
Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Imperium Rosyjskim Kategoria:Rosyjscy rewolucjoniści Kategoria:Straceni przez powieszenie Kategoria:Więźniowie twierdzy Pietropawłowskiej Kategoria:Więźniowie twierdzy w Szlisselburgu Kategoria:Urodzeni w 1866 Kategoria:Zmarli w 1887 Kategoria:Ludzie urodzeni w Niżnym Nowogrodzie