thumb|Obraz komputerowy elektrowni jądrowej EPR Europejski Reaktor Ciśnieniowy, w skrócie EPR () – reaktor wodno-ciśnieniowy (PWR) trzeciej generacji. Zaprojektowany i rozwijany głównie przez koncerny Framatome (obecnie Areva) i Électricité de France (EDF) we Francji oraz Siemens AG w Niemczech. Obecnie w fazie budowy znajdują się 4 reaktory EPR. Konstrukcja dwóch pierwszych, w Finlandii i Francji jest opóźniona z powodu kosztów. W 2009 i 2010 r. rozpoczęła się budowa dwóch dodatkowych reaktorów w Chinach. W lipcu 2008 r. francuski prezydent zapowiedział, że z powodu wysokich cen ropy i gazu we Francji zostanie zbudowany drugi reaktor EPR. W 2009 jako lokalizację wybrano Penly, a budowa miała się rozpocząć w 2012 r.https://archive.is/20090201081349/http://www.areva.com/servlet/cp_30_01_09_epr-c-PressRelease-cid-1233262804383-en.html Areva zawiadamia o dwóch nowych reaktorach EPR we Francji. W 2010 EDF wstrzymała plany budowy elektrowni Penly 3.
We wrześniu 2019 r. jedynymi działającymi reaktorami EPR są dwa reaktory o mocy cieplnej 4590 MW i mocy elektrycznej dostarczanej do sieci energetycznej 1660 MW elektrowni w Taishan w Chinach. Oba reaktory produkują do 24 TWh energii elektrycznej rocznie.
Budowa reaktora + Główne parametryThe Path of Greatest Certainty – Areva (en).EPR – Les principales caractéristiques du futur réacteur – rapport du Sénat. Moc cieplna 4500 MW Moc elektryczna 1650 MW Sprawność 36% Liczba obiegów pierwotnych 4 Liczba zespołów paliwowych 241 Wypalaniapaliwa GWd/tGWd/t: gigawat* doba na tonę – wypalenie paliwa, ilość energii cieplnej uzyskiwanej z paliwa jądrowego w przeliczeniu na sam uran. Czas użytkowania 60 lat
Głównym celem, któremu ma służyć budowa reaktora EPR trzeciej generacji, jest zwiększenie bezpieczeństwa przy zapewnieniu zwiększonej ekonomicznej konkurencyjności poprzez wprowadzenie ulepszeń w stosunku do poprzednich reaktorów PWR i zwiększenie oddawanej mocy elektrycznej do około 1650 MWe (netto) przy mocy cieplnej 4500 MWt. Paliwem reaktora może być niskowzbogacony uran (5% 235U) lub do 50% paliwo MOX (paliwo mieszane plutonowo-uranowe). Reaktor EPR jest następcą reaktorów N4 Framatome oraz KONVOI Siemens AG. W budowie reaktora EPR zastosowano kilka aktywnych i pasywnych środków zabezpieczających przed ewentualnymi wypadkami: cztery niezależne awaryjne systemy chłodzące, każdy zdolny do schłodzenia reaktora po wyłączeniu zasilania (tzn. 300% redundancja), szczelna obudowa bezpieczeństwa wokół reaktora, dodatkowy zbiornik i strefa chłodzenia na wypadek wydostania się płynnego rdzenia z reaktora, dwuwarstwowy betonowy mur o całkowitej grubości 2,6 metra, zaprojektowany tak, by wytrzymał uderzenie samolotu czy gwałtowny wzrost ciśnienia wewnątrz reaktora.
Prawdopodobieństwo uszkodzenia rdzenia reaktora EPR wynosi 6,1x10−7 w ciągu rokuEPR Level 1 Probabilistic Safety Assessment. Autor: UK EPR.. Union of Concerned Scientists (Zrzeszenie Zatroskanych Naukowców) uznało reaktor EPR za jedyny nowy model reaktora, którego zastosowanie w Stanach Zjednoczonych mogłoby być rozważane, i który „(…)wydaje się bezpieczniejszy i bardziej odporny na atak niż dzisiejsze reaktory”. 4 listopada 2009 r. narodowe urzędy regulacyjne ds. energii jądrowej z Francji, Finlandii i Stanów Zjednoczonych skierowały wspólny list do koncernu Areva, wskazując na poważne problemy z cyfrowymi systemami kontrolno-pomiarowymi reaktora EPR. W liście napisano:
„Problemem jest przede wszystkim zapewnienie adekwatności systemów bezpieczeństwa (używanych do kontrolowania elektrowni poza normalnymi warunkami)i ich niezależności od systemów kontroli (używanych do sterowania elektrownią w normalnych warunkach).
Niezależność jest ważna, ponieważ jeśli system bezpieczeństwa zapewnia ochronę przed awarią systemu kontroli, nie powinny one razem ulegać uszkodzeniu. Model reaktora EPR, w formie zaprezentowanej w licencjach i przez producenta, koncern Areva, nie spełnia zasady niezależności, jako że systemy kontroli i bezpieczeństwa są ze sobą w wysokim stopniu zintegrowane.”
Elektrownia jądrowa Olkiluoto 3 thumb|Elektrownia Olkiluoto 3 w budowie w 2009 roku Budowa elektrowni jądrowej Olkiluoto 3 w Finlandii rozpoczęła się w sierpniu 2005 r. Początkowo miała zostać oddana do użytku w 2009 r., ale ze względu na liczne opóźnienia datę tę wielokrotnie przesuwano. W listopadzie 2018 roku przewidywano, że elektrownia ruszy w styczniu 2020.
Oczekiwano, że będzie to pierwszy reaktor EPR i pierwszy reaktor trzeciej generacji na świecie jednak w 2018 roku jako pierwszy został ukończony chiński blok Taishan 1.
Postępy W maju 2006 roku zapowiedziano około roczne opóźnienia w budowie, będące skutkiem problemów kontroli jakości na terenie budowy. Częściowo opóźnienia spowodowane były brakiem nadzoru ze strony podwykonawców niedoświadczonych w budowie reaktora jądrowegoRegulator reports as OL3 delays reach one year, 19 July 2006, by „Nuclear Engineering International”.Concrete composition delays Finland’s Olkiluoto 3, „Nuclear Engineering International”, 9.05.2006.. Opóźnienia oznaczały dla Areva NP rozczarowujące wyniki finansowe. Za opóźnienia obwiniała ona podejście Finów do poprawiania dokumentacji technicznej i projektowej.. W grudniu 2006 r. TVO ogłosiła, że budowa jest opóźniona o około 18 miesięcy w stosunku do planu prac, a przewidywana data zakończenia przypadnie na rok 2010-11, w związku z czym Areva nałożyła 500 milionów euro kary, „Forbes”, 5.12.2006.. Pod koniec czerwca 2007 r. ujawniono, że Säteilyturvakeskus, fińska Agencja Bezpieczeństwa Radiacyjnego i Nuklearnego, odkryła w projekcie i jego realizacji liczne braki w zakresie bezpieczeństwaNuclear industry revival hits roadblocks, „New Scientist”, data 2007-06-29, data dostępu 2007-07-05.. W sierpniu 2007 roku zapowiedziano dalsze opóźnienia wynikające z problemów konstrukcyjnych powstałych podczas wzmacniania budynku reaktora na wypadek uderzenia samolotu, oraz z konieczności dostarczenia odpowiedniej dokumentacji fińskim władzomDates revised again for Olkiluoto 3, „World Nuclear News”, 10.08.2007.Nuclear industry’s flagship plant delayed again, Huliq, 2007-08-11.. We wrześniu 2007 r. TVO ogłosiła, że opóźnienia w budowie wyniosą co najmniej dwa lata, a koszty przekroczą zakładany budżet o ponad 25%. Według analityków dodatkowe koszty mogą wynieść nawet 1,5 miliarda euro. Kolejne informacje o opóźnieniach podano w październiku 2008 r., co w sumie oznaczało trzy lata zwłoki, a przewidywana data zakończenia prac przesunęła się na 2012 rok. Strony w procedurze arbitrażowej miały rozwiązać spór dotyczący odpowiedzialności za opóźnienia i całkowite koszty z tytułu przekroczenia budżetu. W 2009 roku elektrownia miała co najmniej trzy i półroczne opóźnienie w stosunku do planu, a budżet przekroczono o ponad 50%. Areva i przedsiębiorstwo wykonawcze „toczyły zacięty spór na temat tego, kto pokryje koszty. Ponadto, istniało realne ryzyko, że przedsiębiorstwo nie wywiąże się z zobowiązań”.. W sierpniu 2009 r. Areva ogłosiła, że przeznaczy na budowę dodatkowe 550 milionów euro, co podniosło koszty budowy elektrowni do 5,3 miliarda euro i oznaczało utratę tymczasowych zysków operacyjnych z pierwszej połowy 2009 roku. Kopuła struktury obudowy została ukończona we wrześniu 2009 r. Zakończonych zostało 90% dostaw, 80% prac inżynieryjnych oraz 73% robót budowlanych. W czerwcu 2010 r. Areva zapowiedziała dodatkowe nakłady w wysokości 400 milionów euro, łącznie więc wydano 2,7 miliarda euro ponad budżet. Termin oddania przeniesiono z czerwca 2012 r. na koniec roku, a elektrownia miała ruszyć w 2013 r. W informacji z września 2014 przekazanej Teollisuuden Voima Oyj (TVO), Areva-Siemens wskazała rok 2018 jako termin zakończenia budowy (13 lat opóźnienia)World Nuclear News: Olkiluoto 3 startup pushed back to 2018.. Dalsze spory dotyczące płatności opóźniały prace, skutkowały one podpisaniem porozumienia w 2018 r. przewidującego uruchomienie reaktora w 2019 r., jednak już w listopadzie 2018 roku termin uruchomienia przesunięto na styczeń 2020 roku.
Flamanville 3 (druga jednostka) Budowę reaktora EPR w Elektrowni jądrowej Flamanville rozpoczęto 6 grudnia 2007 r.„Nuclear Engineering International”. Flamanville 3 concrete poured. Będzie to trzeci reaktor w tej miejscowości i drugi reaktor typu EPR w historii. Jego wyjściowa moc elektryczna wyniesie 1630 MWe (netto), a projekt zakładał około 3,3 miliarda euro wydatków ze strony Électricité de France.. Prace przebiegały w następującej kolejności: Od 19 października 2005 r. do 18 lutego 2006 r. projekt przedłożono krajowej debacie publicznej. 4 maja 2006 r. Zarząd EDF podjął decyzję o budowie. Pomiędzy 15 czerwca a 31 lipca 2006 r. jednostkę poddano publicznej kontroli, która zakończyła się wydaniem „pozytywnej opinii” o projekcie. Latem 2006 r. rozpoczęły się prace przygotowawcze. W grudniu 2007 r. rozpoczęła się budowa jednostki. Według przewidywań miała potrwać 54 miesiące. W maju 2009 profesor Stephen Thomas poinformował, że po 18 miesiącach budowy oraz serii problemów z kontrolami jakości, projekt „przekracza budżet o ponad 20%, a EDF z trudem usiłuje przestrzegać grafiku prac”. W 2010 r. EDF ogłosiła, że koszty wzrosły o 50% do 5 miliardów euro, a datę oddania do użytku przesunięto o około 2 lata, czyli na 2014 rok. W lipcu 2011 r. EDF ogłosiła, że szacowane koszty wzrosły do 6 miliardów euro a data zakończenia budowy jest opóźniona do 2016. 3 grudnia 2012 r. EDF ogłosiła, że szacunkowe koszty budowy elektrowni wzrosną do 8,5 miliarda euro, czyli będą ponad 2,5-krotnie wyższe od pierwotnie zakładanych. W listopadzie 2014 r. EDF ogłosiła, że zakończenie budowy zostanie przesunięte do 2017, ze względu na opóźnienia w dostawie komponentów przez koncern ArevaEDF in fresh delay for flagship nuclear plant, Financial Times.. Wykrycie wad spawów i ich dalsza kontrola i naprawa przesunęła uruchomienie elektrowni na koniec 2019 roku.
Protesty 17 marca 2007 r. antyatomowa organizacja Sortir du nucléaire zorganizowała równoczesne protesty przeciwko budowie reaktorów EPR w 5 francuskich miastach: Rennes, Lyonie, Tuluzie, Lille, i Strasburgu. 26 kwietnia 2007 r. w 21. rocznicę katastrofy w Czarnobylu ponad 30 protestujących zablokowało wejścia i przykuło się do dźwigów na placu budowy EPR we Flamanville, a niektórzy z nich pozostali tam przez 24 godziny. Naprzeciwko wejścia zaparkowano ciężarówkę, która blokowała wjazd na teren budowy.
Postępy W kwietniu 2008 r. francuska agencja bezpieczeństwa nuklearnego (Autorité de sûreté nucléaire, ASN) poinformowała, że jedna czwarta kontrolowanych spoiw stalowych okładzin drugiej obudowy bezpieczeństwa nie odpowiadała normom, a w fundamentach odnaleziono pęknięcia. EDF utrzymywała, że dokonano postępu w usuwaniu tych nieprawidłowości powstałych we wczesnej fazie budowy, jednakże 21 maja ASN zarządziła wstrzymanie wylewania betonu na placu budowy. Miesiąc później prace budowlane wznowiono, po zaakceptowaniu przez ASN planu EDF w kwestii działań naprawczych obejmujących m.in. zewnętrzne kontrole nadzorcze. W sierpniu 2010 r. agencja regulacyjna ASN poinformowała o dalszych problemach ze spawami w stalowych okładzinach drugiej obudowy bezpieczeństwa. W listopadzie 2018 ogłoszono, że trwają prace kontrolne i naprawcze w spawach, przewiduje się, że paliwo zostanie załadowane do reaktora w IV kwartale 2019 roku.
Taishan 1 i 2 Elektrownia jądrowa Taishan, składająca się z dwóch reaktorów EPR, każdy z nich, o mocy cieplnej reaktora 4590 MW, mocy elektrycznej generatora (moc brutto) 1750 MW, dostarczając do sieci energetycznej (moc netto) 1660 MW. Dwa reaktory Taishan są w stanie dostarczyć chińskiej sieci energetycznej do 24 TWh energii elektrycznej.