Anghel „Puiu” Iordănescu (wym. YouTube: How to pronounce Anghel Iordanescu (Romanian/Romania) – PronounceNames.com (Dostęp 13 września 2015).; ur. 4 maja 1950 w Bukareszcie) – rumuński piłkarz, występujący na pozycji pomocnika lub napastnika, oraz trener piłkarski, generałStopień pułkownika Iordănescu otrzymał z rąk Nicolae Ceaușescu, na generała brygady (rum. general de brigadă) został awansowany przez prezydenta Iona Iliescu po Mundialu 1994. Zob. Generał Iordanescu, „Gazeta Wyborcza”, nr 207, 6 lipca 1994, s. 24.Natomiast w 2009, kiedy Iordănescu był senatorem, następca Iliescu, Traian Băsescu nadał mu stopień generała-majora (rum. general-maior). Zob. HotNews.ro: Neculai Ontanu, Gabriel Oprea si Anghel Iordanescu au fost inaintati in grad de Traian Basescu (Dostęp 19 lipca 2011).A skąd honorowanie piłkarza i trenera stopniami wojskowymi? „A stąd, że Iordănescu przez większą część kariery zawodniczej służył wiernie swojej armii, broniąc barw wojskowej Steauy Bukareszt. A przecież zespół wyraźnie przodował w kraju, więc okazji do awansów nie brakowało”. Zob. Generał Iordanescu, „Piłka Nożna”, nr 37, 13 września 1994, s. 24. i senator. Z wykształcenia jest ekonomistą, absolwentem Akademii Ekonomicznej w Bukareszcie (Dostęp 20 lipca 2011)..
Na przestrzeni dwudziestu trzech lat trzykrotnie był selekcjonerem reprezentacji Rumunii, którą doprowadził do ćwierćfinału Mundialu 1994 (najlepszy wynik w historii). Ponadto brał z nią udział w Euro 1996 (runda grupowa), Mundialu 1998 (1/8 finału) i Euro 2016 (runda grupowa). W drugiej połowie lat 80. ze Steauą Bukareszt, czyli klubem, w którym spędził niemal całą karierę piłkarską, zdobył cztery tytuły mistrza Rumunii, Superpuchar Europy oraz awansował do finału Pucharu Europejskich Mistrzów Krajowych. W przerwach w pracy z rumuńską kadrą prowadził – z sukcesami – zespoły klubowe z krajów Zatoki Perskiej, a także krótko reprezentację Grecji.
W rankingu IFFHS na najlepszego trenera piłkarskiego na świecie w latach 1996–2010 zajął 46. miejsce, ex aequo ze swoim rodakiem Mirceą LucescuTylko trzech trenerów z krajów pokomunistycznych znalazło się wyżej: Czech Karel Brückner (15), Ukrainiec Walery Łobanowski (35) i Serb Bora Milutinović (37). W rankingu pojawił się jeszcze jeden szkoleniowiec z Rumunii, Victor Pițurcă (127). Pełny ranking: IFFHS: Najlepsi trenerzy piłkarscy świata, 1996-2010 (Dostęp 4 lutego 2024).. Został też uwzględniony w rankingu trenerów pierwszej dekady XXI wiekuZajął 102. miejsce ex aequo z siedmioma innymi szkoleniowcami. Tym razem Lucescu był znacznie wyżej (31.). Oprócz z nich z Rumunii na liście znalazł się tylko Pițurcă (166.). Zob. IFFHS: Najlepsi trenerzy piłkarscy świata, 2001-2010 (Dostęp 4 lutego 2024).. Często przedstawiany jako najlepszy rumuński trener piłkarski XX wiekuUEFA.com: Romania’s ‘greatest’ retires (Dostęp 20 lipca 2011).Dziś Wisła, pojutrze Chelsea. Rozmowa M. Harasimowicza i M. Pola z Danem Petrescu (Dostęp 19 lipca 2011).Reuters: Romanian coach of the century Iordanescu retires at 57, September 2007 (Dostęp 28 stycznia 2024)..
Kariera piłkarska Kariera klubowa Iordănescu urodził się w Bukareszcie i jest wychowankiem stołecznej Steauy, w której barwach grał niemal przez całą piłkarską karieręNational-Football-Club: Kariera klubowa i reprezentacyjna Anghela Iordănescu (Dostęp 25 stycznia 2024). Zapisał się do tego klubu w wieku dwunastu latSport.wp: Iordanescu – Generał wojny (Dostęp 31 sierpnia 2011).. Tu także rozpoczynał w drugiej połowie lat 80. pracę szkoleniowąNationalFootballTeam: Anghel Iordanescu (Dostęp 29 lipca 2011).. Rekordziści Steauy Bukareszt Najwięcej meczów Najwięcej goli Tudorel Stoica 369 Anghel Iordănescu 155 Marius Lăcătuș 357 Gheorghe Constantin 145 Anghel Iordănescu 317 Victor Pițurcă 137
Po raz pierwszy w zespole Steauy wystąpił w listopadzie 1968, w spotkaniu ligowym z Politehniką Jassy (1:2), kiedy trenerem klubu był Ștefan KovácsDigiSport.ro: “N-am să uit niciodată! Am fost caz de targă”. Anghel Iordănescu, amintire amuzantă la “borna” 73 (Dostęp 3 lutego 2024).. Jako młody zawodnik grał u boku ówczesnych lub przyszłych reprezentantów Rumunii, m.in. bramkarza Vasile’a Iordache’a (wiele lat później będzie on członkiem sztabu szkoleniowego IordănescuWLDCup: Iordanescu returns to UAE (Dostęp 19 lipca 2011).), obrońców Lajosa Sătmăreanu i Teodora Angheliniego oraz napastnika Marcela RăducanuH. Górecki. Piłka w kryzysie. „Encyklopedia piłkarska FUJI. World Cup 1994”, Katowice 1994, GiA, s. 132–137.. Mimo iż był nominalnym pomocnikiem, to należał do najskuteczniejszych graczy w lidze rumuńskiej: raz – w sezonie 1981–1982 – wywalczył koronę króla strzelców (20 bramek)RomanianSoccer: Top scorers (Dostęp 25 stycznia 2024)., a łącznie w ekstraklasie strzelił 155 goliFootball the Story: Anghel Iordănescu (Dostęp 25 stycznia 2024).Prosport.ro: Anghel Iordănescu, la borna 71! Antrenorul secolului, general, cel mai bun marcator stelist all-time, politician (Dostęp 25 stycznia 2024).. Jest tym samym najlepszym strzelcem Steauy w jej historii, a pod względem liczby meczów – 317 – plasuje się w klubowej klasyfikacji na trzecim miejscuZiare.com: Anghel Iordanescu implineste 61 de ani (Dostęp 24 sierpnia 2011).. Był szczególnie znany z precyzyjnego wykonywania rzutów wolnychAgrePres: Anghel Iordănescu vs Bernd Storck (Dostęp 19 września 2015).. Porównując skuteczność Iordănescu z lepszymi dokonaniami Dudu Georgescu i Rodiona Cămătaru, polski dziennikarz napisał: „Wprawdzie strzelił mniej goli od zdobywców Złotego Buta redakcji „France Football”, ale w odróżnieniu od nich nie była to reżyserowana sztuka dla sztuki, wątpliwej zresztą reputacji. Każda z jego bramek dawała Steaule punktowe zyski”. W latach 1980–1982 Iordănescu był kapitanem SteauySport.ro: Martinovici, primul capitan strain din istoria Stelei? Tanase, Dica sau Tatarusanu? Cine va purta banderola in retur? (Dostęp 29 lipca 2011).. thumb|left|Piłkarze Steauy po zwycięstwie w PEMK 1985–1986. Iordănescu – asystent trenera – wystąpił w meczu finałowym. W latach 1968–1982, czyli w czasie występów Iordănescu w drużynie seniorskiej Steauy, klub ten zdobył tylko dwa tytuły mistrza kraju, jedno wicemistrzostwo i cztery Puchary RumuniiWięcej o osiągnięciach Steauy Bukareszt: RomaniaSoccer.ro: Fotbal Club Steaua București (Dostęp 24 sierpnia 2011).. Jednak na początku lat 80. Steauą zainteresowała się rodzina dyktatora Nicolae Ceaușescu (prezesem został jego adoptowany syn Valentin) oraz przedstawiciele rumuńskiego wojska, którzy zainwestowali środki finansowe, aby wzmocnić Steauę i uczynić z niej konkurenta dla – popieranego przez MSW i Securitate – Dinama BukaresztJak pisał w 1995 rumuński współpracownik „Piłki Nożnej”, Răzvan Toma: „W latach 80. sytuacja w rumuńskim futbolu była jasna. Liczyły się tylko dwa kluby z Bukaresztu – Steaua i Dinamo. Pierwszy wspierało wojsko oraz syn Nicolae Ceaușescu, Valentin. Za drugim stała milicja. Oba miały wręcz nieograniczone możliwości finansowe i organizacyjne. Potrafiły zniszczyć każdego, kto stanął im na drodze”. Zob. R. Toma. Albo sponsorzy, albo transfery, „Piłka Nożna”, nr 2, 10 stycznia 1995, s. 19.Valentin Ceaușescu w wywiadzie z 2009 przyznał wprost, że kredyty na budowę zespołu pochodziły z Ministerstwa Obrony Narodowej. Zob. Interviu cu Valentin Ceausescu, despre Steaua, Hagi, si Lucescu (Dostęp 20 lipca 2011)..
Iordănescu ostatni mecz ligowy rozegrał w czerwcu 1982, czyli na początku rządów młodego CeaușescuSteleleStelei: ANGHEL-„PUIU”-IORDANESCU (Dostęp 20 lipca 2011).. Niedługo później zdecydował się na pierwszy w karierze transfer zagraniczny. W greckim OFI 1925 organizował grę i kreował okazje strzeleckie dla napastnika Thalisa Tsirimokosa.
W 1984 Iordănescu powrócił do Steauy, gdzie został asystentem Emerica JeneiaRSSSF.org: Romania by Adrian Weissmann (Dostęp 25 stycznia 2024).. Ma jednak swój piłkarski udział w największym sukcesie Steauy w jej historii, czyli zdobyciu Pucharu Europejskich Mistrzów Krajowych (1985/1986). Bo w finale w końcówce pojawił się na boisku; miało to miejsce dwa lata po oficjalnym zakończeniu kariery piłkarskiejEncyklopedia piłkarska FUJI, tom 23. Europejskie finały, GiA, Katowice 1999, s. 111.. Polski dziennikarz pisał: „Dzięki doświadczeniu i niezłej technice podporządkował sobie przebieg wydarzeń, zwalniał grę i przetrzymywał piłkę, ile się dało”Roman Hurkowski. Rumuńskie patenty, „Piłka Nożna Plus”, nr 11, listopad 2000, s. 24.. W drodze po pierwszy i ostatni triumf na arenie międzynarodowej Steaua pokonała mistrzów Danii (Vejle BK), Węgier (Budapest Honvéd FC), Finlandii (FC Kuusysi), Belgii (RSC Anderlecht), a w rzeczonym finale – po rzutach karnych (0:0, k. 2:0) – FC BarcelonęRSSSF: Champions’ Cup 1985-86 (Dostęp 24 sierpnia 2011)..
Zapytany po latach o ocenę swojej kariery piłkarskiej, Iordănescu powiedział:
Kariera reprezentacyjna
W reprezentacji Rumunii debiutował w 1971 w wieku dwudziestu jeden lat w meczu eliminacyjnym Igrzysk Olimpijskich z Albanią (2:1), chociaż – jako że gry olimpijskie bywają nie uwzględniane w statystykach – za oficjalny debiut uznaje się też mecz eliminacji mistrzostw Europy 1972 z Finlandią w tym samym roku. W obu strzelił zresztą golaRSSSF: Anghel Iordănescu (wszystkie mecze w kadrze) (Dostęp 25 stycznia 2024).EU-football.info: Anghel Iordănescu (wszystkie mecze w kadrze) (Dostęp 25 stycznia 2024)..
W reprezentacji występował przez dziesięć lat, jednak w tym okresie Rumuni ani razu nie awansowali do mistrzostw świata i Europy. Najbliżej byli w 1973, kiedy w walce o Mundial 1974 wyprzedzili ich minimalnie (o jeden punkt) piłkarze ze Wschodnich NiemiecRSSSF: World Cup 1974 Qualifying (Dostęp 24 sierpnia 2011).. Eliminacje do kolejnych turniejów przegrywali już wyraźniej z Hiszpanami (1976RSSSF: European Championship 1976, Qualifying Stage (Dostęp 24 sierpnia 2011). i 1978RSSSF: World Cup 1978 Qualifying (Dostęp 24 sierpnia 2011).), Hiszpanami i Jugosłowianami (1980RSSSF: European Championship 1980, Qualifying Stage (Dostęp 24 sierpnia 2011).) oraz Węgrami i Anglikami (1982RSSSF: World Cup 1982 Qualifying (Dostęp 24 sierpnia 2011).). Polski dziennikarz zauważył, że piłkarz Iordănescu urodził się nie w porę. „Na Mundial 1970 był za młody, a Euro 1984 przypadło na rok, gdy zawieszał buty na kołku”.
Łącznie w reprezentacji Iordănescu rozegrał 64 mecze (w tym siedem w grach olimpijskich). Strzelił w nich 26 goli, co daje mu siódme miejsce (ex-aequo z trzema innymi piłkarzami) w rankingu najskuteczniejszych reprezentantów RumuniiRSSSF: Romania – Record International Players (Dostęp 25 stycznia 2024).. Wielu z jego boiskowych kolegów również poświęciło się pracy szkoleniowej i odniosło w niej niemałe sukcesy. Dotyczy to choćby Mircei LucescuEu-football.info: Mecz Węgry-Rumunia, kwiecień 1972 (Iordănescu i Lucescu) (Dostęp 25 stycznia 2024)., Ladislaua BölöniegoEu-football.info: Mecz Hiszpania-Rumunia, listopad 1978 (Iordănescu i Bölöni) (Dostęp 25 stycznia 2024)., Ilie BalaciegoEu-football.info: Mecz Rumunia-Bułgaria, listopad 1976 (Iordănescu i Balaci) (Dostęp 25 stycznia 2024)., Costicy ȘtefănescuEu-football.info: Mecz Rumunia-Węgry, wrzesień 1981 (Iordănescu i Ștefănescu) (Dostęp 25 stycznia 2024)., czy Cornela DinuEu-football.info: Mecz NRD-Rumunia, wrzesień 1973 (Iordănescu i Dinu) (Dostęp 25 stycznia 2024).. Iordănescu trzykrotnie grał przeciwko Polsce i strzelił jej dwa gole (w latach 1978–1981)RomanianSoccer.ro: profil Anghela Iordănescu (Dostęp 19 lipca 2011)..
Po raz ostatni wystąpił w reprezentacji w październiku 1981 przeciw Szwajcarii (1:2) w przedostatnim meczu nieudanych eliminacji do Mundialu 1982RomaniaSoccer.ro: Mecze reprezentacji Rumunii w 1981 roku (Dostęp 24 sierpnia 2011).EU-football.info: Mecze reprezentacji Rumunii, 1981 (Dostęp 25 stycznia 2024).. U następnego selekcjonera (i swojego byłego kolegi) Mircei Lucescu już nie zagrał.
Porównując warunki, w jakich sam grał w piłkę w okresie komunizmu, z tym, co nastało po jego obaleniu, Iordănescu ocenił:
Kariera szkoleniowa