mały|Tuligłowy, mapa wojskowa z roku 1772 mały|Borusz, grodzisko Tuligłowy – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Rokietnica. Ma status sołectwa. Leży na północnym skraju Pogórza Dynowskiego w odległości 19 km na południe od Jarosławia.
Wieś szlachecka, własność Stanisława Derszniaka, położona była w 1589 roku w ziemi przemyskiej województwa ruskiegoAleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 7. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 1, Warszawa 1901, s. 13.. W II Rzeczypospolitej znajdowała się w powiecie jarosławskim województwa lwowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.
Części wsi + Integralne części wsi Tuligłowy SIMC Nazwa Rodzaj0610336 Dolna Część część wsi0610342 Górna Część część wsi0610359 Małe Tuligłowy część wsi0610365 Parcelacja Tuligłowska część wsi0610371 Pod Lasem część wsi
Historia Rejon Tuligłów zamieszkany był już w okresie średniowiecza. W źródłach pisanych wieś pojawia się w początkach XIV w. Pierwszy drewniany kościół zbudował właściciel, Mikołaj Mzurowski w 1393 r., a w 1396 r. erygowana była parafia. Według tradycji, w przybyli tutaj uchodzący przed Tatarami mieszkańcy Kudryniec na Podolu. W tym zacisznym miejscu udało im się wreszcie „przytulić głowy”. Najcenniejszym przedmiotem, jaki przynieśli ze sobą był obraz Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia, pochodzący z kudrynieckiego zamku. Na wzgórzu, 2 km na południe od wsi zlokalizowane jest wczesnośredniowieczne grodzisko „Borusz” z IV w. n.e., jedno z lepiej zachowanych założeń obronnych. Na wierzchowinie oraz na zboczach wzniesienia zachował się czytelny układ wałów i fos obronnych, obejmujących gród i podgrodzie. Podczas prowadzonych prac archeologicznych odnaleziono tu resztki chat oraz liczne elementy wyposażenia. Według legend jest to wzgórze czarownic, na którym spoczywają uśpione wiedźmy z dawnych czasów.
W dolnej, wschodniej części wsi zachowały się obwarowania obronne z XVII w. Nie znaleziono żadnych przekazów w źródłach, jakie było przeznaczenie obiektu i kto go zbudował. Jedna z teorii głosi, że warownię i drewniany dwór obronny zbudowali Krasiccy po najeździe tatarskim w 1624 r. Według miejscowej legendy było to miejsce schronienia chłopów na czas wojen. Ponoć chronili się tam przed Tatarami i Szwedami chłopi wraz z bydłem oraz panowie z pobliskiego folwarku. Zachowane do dziś wały mają wysokość do 4 m a bastiony do 7 m. Wały otaczały niegdyś kwadratowy majdan o boku 75 m. 6-metrowa przerwa w kurtynie północnej wskazuje na istnienie w tym miejscu bramy wjazdowej.
Kościół Pośrodku wsi, na zboczu doliny znajduje się kościół parafialny pw. św. Mikołaja Biskupa i zespół poklasztorny, zbudowane w latach 1768–1770. W ołtarzu głównym kościoła umieszczony jest słynący łaskami obraz M.B. Niepokalanego Poczęcia. Obraz o cechach bizantyńskich namalowany jest na desce lipowej i pochodzi z końca XV w. Obraz koronowany został w 1909 a Tuligłowy należą do licznie odwiedzanych sanktuariów maryjnych w Polsce. Parafia w Tuligłowach jest prowadzona przez księży Michalitów.
Osoby związane z miejscowością Bronisław Błocki (ur. 1857 w TuligłowachM. Szewera: Błoćkyj Bronisław Rudilfowycz. [W:] Encykłopedija suczasnoji Ukrajiny. T. 3 : Біо–Бя. Kijów, 2004, s. 84–85. ., zm. w 1919 we Lwowie) – polski botanik, profesor Wyższej Szkoły lasowej we LwowieStanisław Kulczyńki: Błocki Bronisław (1857–1919). [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. II. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1936, s. 137.. Janina Fetlińska (1952–2010) – senator VI i VII kadencji
Przypisy Raport o stanie gminy Rokietnica w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 18 BIP gminy, jednostki organizacyjne, sołectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Linki zewnętrzne
Mapa katastralna wsi Tuligłowy z 1852 Sanktuarium Niepokalanej Matki Dobrej Nadziei w Tuligłowach Zamek w Tuligłowach
Kategoria:Tuligłowy (województwo podkarpackie) Kategoria:Wsie Derszniaków herbu Korczak Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Wsie w powiecie jarosławskim