thumb|Zestaw do malowania gwaszem thumb|Adam Marczukiewicz, Swamp patrol, gwasz (2010) Gwasz (, , z – czerpanie wody) – farba wodna z domieszką kredy lub bieli (od XIX wieku ołowiowej lub cynkowej), nadającej jej właściwości kryjące, oraz gumy arabskiej będącej spoiwem.
Mianem tym określa się także technikę malowania gwaszami, a także same obrazy nimi namalowane. Technika malowania gwaszem znana była w Europie od średniowiecza w iluminacjach manuskryptów, stosowana głównie w XVII i XVIII wieku w malarstwie miniatur portretowych. W XVIII i XIX wieku gwasz był używany przez artystów i ilustratorów w całej Europie. Był ulubionym materiałem francuskich malarzy akademickich do prac przygotowawczych i został doceniony przez artystów takich jak François Boucher, a później przez impresjonistów i postimpresjonistów ze względu na swoją poręczność i bezpośredniość. W XX wieku gwasz zyskał szczególną popularność wśród artystów komercyjnych, ilustratorów i grafików ze względu na jasny, jednolity kolor i łatwość reprodukcji. Zajmował ważne miejsce w sztuce reklamowej połowy XX wieku i był podstawowym medium w projektowaniu plakatów, ilustracji modowych i animacji. Technika ta jest popularna do dzisiaj.
Gwasz wciąż ewoluuje i jest doceniany zarówno przez malarzy plenerowych, miejskich szkicowników, ilustratorów, jak i artystów plastyków. Postęp w recepturach – w tym rozwój akrylowego gwaszu i markowych farb z możliwością ponownego zwilżania – zwiększył jego wszechstronność. Niezależnie od tego, czy jest używany do tradycyjnych pejzaży, eksperymentalnych technik mieszanych, czy barwnych szkiców, gwasz oferuje unikalne połączenie kontroli, koloru i możliwości twórczych, zakorzenionych w wielowiekowej tradycji artystycznejThe Storied Past of a Surprisingly Modern Medium, streamlinepublishing.com [dostęp 2026-08-05]..
Gwasz należy do rodziny farb wodnych. Można go rozcieńczyć wodą, aby uzyskać transparentne rozmycia, podobne do akwareli. Można używać tych samych pędzli, a także tego samego papieru lub innego podłoża nadającego się do malowania akwarelami. W porównaniu z farbami akwarelowymi, gwasz ma większe cząsteczki pigmentu, które są ściślej upakowane. Duże, ściśle upakowane cząsteczki pozostawiają mniej miejsca na przenikanie światła, co sprawia, że gwasz jest nieprzezroczysty. Niektórzy producenci dodają białą kredę, aby dodatkowo zmniejszyć transparentność.
Gwaszem malowano głównie na papierze barwnym i białym, na pergaminie i kości słoniowej. Technika gwaszu różni się od akwareli głównie tym, że obrazy malowane gwaszem mają „pełne” kolory, a nie prześwitujące jak w akwareli. Gwasz po wyschnięciu jaśnieje dając efekt podobny do obrazu malowanego pastelami. Malowanie takimi farbami jest najczęściej stosowane do wykonywania szkiców dla obrazów olejnych oraz do wykonywania ilustracji do książek, choć są też malarze wyspecjalizowani w gwaszu, stosujący z powodzeniem tę technikę do malowania „pełnoprawnych” obrazów. Gwasz zmieszany z akwarelami służy także do wprowadzania poprawek na obrazach namalowanych akwarelami.
Zobacz też
malarstwo miniaturowe przegląd zagadnień z zakresu sztuk pięknych
Przypisy
Kategoria:Techniki malarskie Kategoria:Materiały i przybory malarskie