Prešovská kalvária

Prešovská kalvária – barokowy zespół budowli sakralnych wybudowany w XVIII wieku w Preszowie, na wzniesieniu znajdującym się na zachód od miasta. W przeszłości uważana za drugą najpiękniejszą kalwarię na terytorium Królestwa Węgier, po Kalwarii Bańsko-Szczawnickiej.

Historia Inicjatorem budowy kalwarii w Preszowie było Towarzystwo Chrystusa Konającego założone na początku XVIII przez zakon jezuitów. Fundatorami było miasto oraz mieszczanie i okoliczna szlachta. Budowę kaplic rozpoczęto w 1720, kościół wybudowano w latach 1752–1753. Budową kościoła i kalwarii kierował jezuita František Perger (który również prowadził budowę kalwarii w Bańskiej Szczawnicy). W 1721 konsekrowano pierwszą kaplicę (Modlitwa Chrystusa na Górze Oliwnej). Większość zespołu powstała do 1769, kilka kaplic powstało w końcu XIX wieku.

Opis W skład kompleksu wchodzą kaplice drogi krzyżowej, kaplica Świętych Schodów, kościół Świętego Krzyża i cmentarz. Kaplice wybudowane do 1769 wybudowane są w dwóch rzędach. Są to z jednej strony: Modlitwa Chrystusa na Górze Oliwnej, Chrystus przed Arcykapłanem, Biczowanie, Niesienie Krzyża (Jezus spotyka płaczące niewiasty), z drugiej strony: Ukrzyżowanie, Złożenie do Grobu, Zmartwychwstanie, Objawienie Apostołom (Niewierny Tomasz) i Wniebowstąpienie. Wraz z później wybudowanymi kaplicami i kościołem całość kalwarii obejmuje 14 stacji Drogi Krzyżowej.

Większość kaplic posiada podobny kształt architektoniczny, są niewielkie, z półkolisto zakończonym wejściem, nad którym umieszczony był herb fundatora. Wśród nich wyróżnia się kaplica Świętych Schodów, wybudowana w 1765 jako wyraz wdzięczności Karola Stanisława Radziwiłła za udzielenie mu azylu w Preszowie po przegranej bitwie pod Słonimem. Kaplica Świętych Schodów wzorowana była na kaplicy Sancta Scala w Rzymie na Lateranie. Wewnątrz znajduje się 28 stopni z miejscem na relikwie, na ołtarzu kaplicy znajduje się Pietà, a jej ściany ozdabiają malowane sceny autorstwa preszowskiego malarza Ondreja Trtiny. Na budynku jeszcze w 1896 r. widoczny był napis "Carolus Radziwiłł princeps Lithuaniae benefactor 1765" wraz z łacińsko-słowiańskim dopiskiem: "Sacri gradus - Svate Schodi".

W obrębie zespołu znajduje się również cmentarz, który początkowo miał być miejscem pochówków darczyńców kalwarii, a później chowano na nim także okolicznych mieszkańców.

Opis poszczególnych stacji +zdjęciestacjaopis100x100pxStacja I – Ostatnia wieczerzaKaplica wybudowana w 1886 roku jako początkowa stacja drogi krzyżowej, fundacji Marii Szalokyovej (z domu Bercsikovej). W kartuszu nad wejściem umieszczone jest wyobrażenie Eucharystii. Kaplica na tle innych kaplic wyróżnia się kolorystyką. We wnętrzu ołtarz z obrazem Ostatnia Wieczerza. Na ścianach kaplicy malowane sceny: Przybycie Jezusa do Jerozolimy oraz przejście Jezusa po wieczerzy do ogrodu Getsemani, ich autorstwo przypisuje się Vendelínowi Stenhurowi, nauczycielowi rysunku w szkołach preszowskich (1880 – 1890).100x100pxStacja II – Jezus na Górze OliwnejWybudowana jako pierwszy budynek zespołu kalwarii w 1721 roku z fundacji barona Samuela Dessewffy'ego. We wnętrzu na sklepieniu wymalowane symbole Eucharystii: kielich i hostia. W części ołtarzowej płaskorzeźbiona w drewnie scena – Jezus na Górze Oliwnej.100x100pxStacja III – Jezus przed ArcykapłanemWybudowana z fundacji Ignaca Staberhoffera, doradcy cesarskiego i dyrektora kopalń. We wnętrzu na sklepieniu wymalowane symbole męczeństwa: liście palmowe i krzyż. W części ołtarzowej płaskorzeźbiona w drewnie scena – Jezus przed arcykapłanem Annaszem.100x100pxŚwięte SchodyWybudowana w 1765 z fundacji Karola Stanisława Radziwiłła, wyróżnia się na tle pozostałych kaplic formą i tematem (kaplica przerywa ciąg drogi krzyżowej). We wnętrzu na ołtarzu Pietà z 1904, ufundowana przez firmę Mayer z Monachium.100x100pxStacja IV – BiczowanieWybudowana w 1767.100x100pxStacja V i VI – Ecce homoJedna z trzech większych kaplic wybudowana w 1767. Obejmuje również stację Koronowanie cierniem.100x100pxStacja VII – Pan Jezus spotyka płaczące niewiastyWybudowana z fundacji Terézi Rajnoldovej de Mednyanszky. We wnętrzu płaskorzeźbiona w drewnie scena – Jezus spotyka płaczące niewiasty.100x100pxStacja VII – UkrzyżowanieWybudowana z fundacji hrabiny Zuzanny Barkóciovej. We wnętrzu płaskorzeźbiona w drewnie scena – Przybicie do krzyża.100x100pxStacja VIII – Jezus na krzyżuOstatnią stacją drogi Jezusa na Golgotę jest kościół Świętego Krzyża.100x100pxStacja X – Zdjęcie Jezusa z krzyża100x100pxStacja XI – Złożenie do grobu100x100pxStacja XII – Zmartwychwstanie100x100pxStacja XIII – Niewierny Tomasz100x100pxStacja XIV – Wniebowstąpienie

Przypisy

Kategoria:Kalwarie Kategoria:Zabytki Preszowa Kategoria:Architektura barokowa na Słowacji