Pomorska Izba Rolnicza – jednostka samorządu gospodarczego i osoba publiczno-prawna. Powstała w celu zorganizowania zawodu rolniczego, na rzecz obrony interesów rolnictwa i podejmowania środków w zakresie wspierania rolnictwa.
Tymczasowa Pomorska Izba Rolnicza Przed I wojną światową na terenie Pomorza działała Zachodniopruska Izba Rolnicza z siedzibą w Gdańsku. Po podpisaniu Traktatu Wersalskiego (1919) Izba w Gdańsku została rozwiązana, a jej majątek, wraz z dokumentami, został przekazany prywatnemu Związkowi Zachodniopruskich Rolników w Gdańsku, co stało w sprzeczności z ustaleniami traktatowymi. W związku z tym powstająca Pomorska Izba Rolnicza nie uzyskała dostępu do zgromadzonego majątku oraz danych członków i była zmuszona do budowy struktur od podstaw.
W 1920 r. rozporządzeniem Ministra b. Dzielnicy Pruskiej została zorganizowana tymczasowa Pomorska Izba Rolnicza z siedzibą w ToruniuRozporządzenie Ministra byłej Dzielnicy Pruskiej z dnia 24 lutego 1920 r. w przedmiocie powołania Tymczasowej Pomorskiej Izby Rolniczej.. W rozporządzeniu Ministra b. Dzielnicy Pruskiej z 1920 r. wprowadzono zmiany dotyczące pruskiej ustawy o izbach rolniczych z 1894 r., w oparciu o którą w pierwszym okresie czasu funkcjonowała izba. Określono, że izba rolnicza wykonuje w swoich okręgach nadzór nad hodowcami i związkami hodowców. W produkcji ziemiopłodów izba decyduje o kwalifikacji tych produktów, a czynności z tym związane może powierzyć związkom producentów rolnych.
Izbę rolniczą zobowiązano do samodzielnego organizowania niższego szkolnictwa rolniczego oraz wykonywanie kontroli nad komunalnymi szkołami rolniczymi.
Pierwszym komisarycznym prezydentem Pomorskiej Izby Rolniczej został .
Powstanie Pomorskiej Izby Rolniczej W 1922 r. rozporządzeniem Ministra b. Dzielnicy Pruskiej została utworzona Pomorska Izba Rolnicza, i na jej własność przeszedł majątek tymczasowej Izby: Rozporządzenie Ministra byłej Dzielnicy Pruskiej z dnia 24 lutego 1922 r. w przedmiocie utworzenia Pomorskiej Izby Rolniczej.. W rozporządzeniu stwierdzono, że Pomorską Izbę Rolnicza obowiązuje statut z 1894 roku, nadany izbie istniejącej wcześniej w dzielnicy zachodniopruskiej, z określonymi zmianami. Okres funkcjonowania członków Izby określono na 3 lata. Wszelkie obwieszczenia Izby miały być podpisane przez prezydenta Izby i ogłoszone w „Kłosach” oraz „Der Landbund”. W przypadku gdyby powyższe pisma przestały wychodzić, obwieszczenia powinny być ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego.
Organizacja Pomorskiej Izby Rolniczej Pomorska Izba Rolnicza składała się z centrali, która zajmowała się sprawami administracyjno-gospodarczymi oraz następujących wydziałów: wydział rolny; wydział ekonomiczno-prawny; wydział oświaty rolniczej; wydział nasiennictwa; wydział ogrodniczy; wydział hodowli inwentarza; wydział weterynarii; wydział rybacki; wydział leśny.
Ogółem Izba zatrudniała 99 osób, w tym 25 w centrali i 74 pracowników fachowych i pomocniczych. Izba była organizatorem 11 niższych szkół rolniczych.
Rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r. o izbach rolniczych W rozporządzeniu Prezydenta RP z mocą ustawy, z 1928 r. o izbach rolniczych określono, że „W celu zorganizowania zawodu rolniczego będą tworzone izby rolnicze, działające na podstawie niniejszego rozporządzenia i osobnego dla każdej izby: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o izbach rolniczych.. Pojęcie rolnictwa w rozumieniu rozporządzenia obejmowało również leśnictwo, ogrodnictwo, hodowlę zwierząt i ryb oraz inne gałęzie wytwórczości bezpośrednio związane z gospodarstwem rolnym. Okrąg działalności izby rolniczej obejmował obszar jednego województwa”.
Ustawowe zadania powierzono izbom rolniczych w świetle regulacji z 1928 r. Do zadań izb rolniczych zgodnie z rozporządzeniem należało: przedstawicielstwo i obrona interesów rolnictwa; samodzielne przedsiębranie – w granicach prawa – środków w zakresie wszechstronnego popieranie rolnictwa; wykonywanie czynności powierzonych izbom rolniczym przez ustawy i rozporządzenia, oraz współdziałanie z władzami rządowymi i samorządowymi we wszystkich sprawach dotyczących rolnictwa.
Samodzielne zadania izby rolniczych z 1928 r. Do samodzielnych zadań izb rolniczych należało między innymi: zakładanie i utrzymywanie szkół rolniczych oraz szerzenie oświaty rolniczej pozaszkolnej; organizowanie doświadczalnictwa we wszystkich gałęziach produkcji rolnej; organizowanie wystaw i pokazów rolniczych; udzielanie porad i pomocy fachowej w sprawach rolnictwa; organizowanie rachunkowości gospodarstw rolnych; organizowanie melioracji rolnych; organizowanie hodowli, w szczególności kwalifikowanie gospodarskich zwierząt zarodowych i prowadzenie ksiąg tych zwierząt, wykonywanie kontroli gospodarstw hodowlanych oraz produktów hodowli; kwalifikowanie nasion i ziemiopłodów wprowadzanych do obrotu handlowego jako materiał uszlachetniony; organizowanie akcji ochrony roślin przed chorobami roślin i szkodnikami oraz akcji tępienia chwastów; współdziałanie w zaspakajaniu potrzeb rolnictwa w zakresie nawozów sztucznych, nasion, pasz, maszyn rolniczych, inwentarza żywego i innych środków produkcji; organizowanie lecznictwa zwierząt domowych; organizowanie gospodarstw leśnych w lasach niestanowiących własności Państwa oraz zalesienie nieużytków; organizowanie ochrony rolnictwa przed klęskami elementarnymi oraz pomocy dla gospodarstw przez klęski nawiedzione; badanie opłacalności poszczególnych gałęzi produkcji rolnej i określanie istotnych kosztów produkcji; współdziałanie w zaspakajanie potrzeb rolnictwa w zakresie kredytu; współdziałanie w sprawie organizacji zbytu produktów rolnych oraz przy ustalaniu cen tych produktów, w szczególności na giełdach i targach; zbieranie danych statystycznych dotyczących rolnictwa; opieka nad gospodarstwami, powstałymi z przebudowy ustroju rolnego; współdziałanie w organizowaniu ubezpieczeń w rolnictwie; opieka nad spółkami wodnymi, pastwiskowymi i leśnymi.
Dochód izby rolniczej w świetle regulacji z 1928 r. Dochód izby składał się: z opłat za świadczenia i usługi, pobierane od rolników przez izbę; z dochodów z własnego majątku izby; z opłat ustanowionych na rzecz izby na mocy obowiązujących ustaw; z zasiłków rządowych, samorządowych lub innych.
Sytuacja Pomorskiej Izby Rolniczej w świetle rozporządzenia z 1928 r. W rozporządzeniu Prezydenta RP z 1928 r. wskazano, ze istniejące na obszarze województwa pomorskiego (poznańskiego i śląskiego) izba rolnicza otrzyma nowy statut, nie później niż przed upływem jednego roku. Natomiast przed upływem 6 miesięcy Izba przedstawiła Ministrowi Rolnictwa nowy statut, który nadała Rada MinistrówRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 1929 r. o nadaniu nowego statutu Pomorskiej Izbie Rolniczej. Dz. U. 1929 nr 17, poz. 141..
Nadanie Pomorskiej Izbie Rolniczej nowego statutu przez Ministra Rolnictwa spowodowało przyjęcie nowej organizacji biura izby i jej poszczególnych wydziałów.
Nowelizacja rozporządzenie Prezydenta RP z 1932 r. o izbach rolniczych W znowelizowanym rozporządzeniu Prezydenta RP z 1932 r. o izbach rolniczych wskazano, że izby rolnicze przy wypełnianiu swych zadań w zakresie samodzielnego popierania rolnictwa opierają swoją działalność na dobrowolnych organizacjach rolniczych, przede wszystkim zaś na powiatowych organizacjach ogólnorolniczych. W związku z tym izby rolnicze współdziałają w zawodowym organizowaniu się społeczeństwa rolniczego, popierają społeczne organizacje rolnicze, a więc wszelkiego rodzaju związki, zrzeszenia i spółdzielnie, mające na celu rozwój rolnictwa.
Izby mogą organizacjom tym powierzyć prowadzenie poszczególnych prac z własnego zakresu działania i udzielać im zasiłków pieniężnych, łącznie z kontrolą ich użytkowania.
Dochody izby rolniczej w świetle regulacji z 1932 r. Dochody izby rolniczej składały się: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. o zmianach w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o izbach rolniczych.: z 3% udziału w ogólnej kwocie państwowego podatku gruntownego, pobranego w obrębie izby; z 50% kwot uzyskanych w okręgu izby na podstawie przepisów obowiązujących o finansach komunalnych, wynikających z obciążeń gruntów dodatkiem samorządowym do państwowego podatku gruntowego na rzecz samorządu wojewódzkiego; z opłat ustanowionych na rzecz izby na mocy obowiązujących ustaw; z opłat za świadczenia i usługi pobieranych od rolników przez izbę; z zasiłków rządowych, samorządowych lub innych.
Przypisy
Kategoria:Izby rolnicze Kategoria:Administracja rolnictwa w II Rzeczypospolitej