Działyńscy herbu Ogończyk – wymarły, polski ród szlachecki (w późniejszych wiekach magnacki) wywodzący się z ziemi dobrzyńskiej.
Nazwisko Nazwisko Działyńskich ma charakter odmiejscowy i pochodzi od nazwy Działynia w ziemi dobrzyńskiej.
Historia Protoplastą rodu był podkomorzy dobrzyński Piotr z Działynia (zm. 1441), syn Mikołaja z Kutna, a wnuk kasztelana dobrzyńskiego Andrzeja Ogona, właściciela dóbr Radziki i Wola.
W XVI w., wchodzący już wówczas w skład polskiego możnowładztwa, ród Działyńskich zaczął przenikać z Kujaw do Prus Królewskich. Związki z dworem królewskim pozwoliły na szybkie osiągnięcie godności senatorskich przez pruską (pomorską) linię rodziny i statusu rodu magnackiego. Od połowy XVII w. kolejni przedstawiciele rodu Działyńskich przenosili się do Wielkopolski.
Początkowo większe znaczenia miała pomorska linia rodu. Jednak w XVIII wieku, poprzez związki z Tarłami i Radomickimi, wzrosło znaczenie wielkopolskiej linii rodu. W XVIII wieku powstała również trzecia, mazowiecka linia Działyńskich, która jednak w ciągu dwóch pokoleń spadła do rangi szlachty szaraczkowej.
Ostatnim męskim przedstawicielem magnackiej linii wielkopolskiej był Jan Kanty Działyński (zm. 1880).
Znani przedstawiciele mały|423x423px|Herb hrabiowski Działyńskich Piotr z Działynia (zm. 1441) – podkomorzy dobrzyński. Mikołaj Działyński (zm. 1490/1498) – wojewoda inowrocławski. Piotr Działyński (zm. 1493/1497) – kasztelan słoński. Mikołaj Działyński (zm. 1545) – wojewoda pomorski. Paweł Działyński (1524–1583) – kasztelan słoński, nieszawski, bobrownicki i dobrzyński. Rafał Działyński (1510–1572) – kasztelan brzesko-kujawski. Mikołaj Działyński (1540–1604) – wojewoda chełmiński. Stanisław Działyński (1547–1617) – wojewoda chełmiński i malborski. Michał Działyński (zm. 1657) – biskup kamieniecki. Paweł Jan Działyński (1594–1643) – podskarbi pruski. Adam Działyński (1614–1660) – starosta bratiański, rotmistrz husarski. Stanisław Działyński (zm. 1677) – wojewoda malborski. Tomasz Działyński (1656–1714) – wojewoda chełmiński. Augustyn Działyński (1715–1759) – wojewoda kaliski. Ksawery Działyński (1756–1819) – senator, wojewoda. Adam Tytus Działyński (1796–1861) – działacz polityczny, mecenas sztuki. Jan Kanty Działyński (1829–1880) – polski działacz społeczny i polityczny. Anna Działyńska (1846–1926) – polska działaczka społeczna i oświatowa. Jadwiga Działyńska (1831–1923) – katolicka działaczka społeczna.
Zobacz też pałac Działyńskich w Poznaniu lista polskich rodów szlacheckich heraldyka polska
Przypisy
Bibliografia
!