Argumentum a contrario (argument z przeciwieństwa, wnioskowanie przez przeciwieństwo) – uzasadnia go zasada: ubicumque lex voluit dixit, ubi tacuit noluit, zgodnie z którą, że jeśli prawodawca chciałby coś powiedzieć, to wówczas uczyniłby to w sposób wyraźny, oraz zasada: qui dicit de uno, negat de altero, zgodnie z którą kto mówi jedno, ten neguje drugieM. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 230..

Sens tego argumentu de facto sprowadza się do zakazu stosowania argumentum a simile.

W drodze argumentum a contrario wywodzi się obowiązywanie „nowej” normy prawnej, która przepisuje odwrotne skutki prawne niż norma prawna, na jakiej opiera się ten argument, i która znajduje zastosowanie w stanach faktycznych, jakie nie są normowane tą normą.

Za podstawę argumentum a contrario służą:

w szczególności normy zakazujące i nakazujące – dotwarza się z nich odpowiednio normy dozwalające lub mówiące, co nie jest nakazane, np. z obowiązywania normy, która zabrania w miejscach publicznych spożywania alkoholu – wnioskując a contrario – wywodzi się obowiązywanie normy, która w miejscach, jakie publiczne nie są, zezwala na spożywanie alkoholuM. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 230–231..

normy dozwalające lub uprawniające – dotwarza się z nich odpowiednio normy zakazujące i wskazujące na to, co nie jest czyimś uprawnieniem – jak np. art. 268 Kodeksu cywilnego, w myśl którego „użytkownik może zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia w takich granicach jak najemca”, z którego a contrario można wyprowadzić obowiązywanie normy, według której użytkownikowi zabrania się zakładania w pomieszczeniach urządzeń innych niż te, które może zakładać w nich najemcaM. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 231..

Niezależnie od rodzaju normy, jaka stanowi jego podstawę, wnioskowanie przez przeciwieństwo służy do wypełnia luk extra legem.

Uszczegółowieniem argumentum a contrario stanowi reguła: expressio unius exclusion alterus, według której wymienienie jednego wyklucza pozostałe. Odnosi się ona zwłaszcza do norm prawnych mieszczących w sobie wyliczenia (tzw. enumeracje).

Zobacz też wykładnia prawa wnioskowania prawnicze argumentum a simile

Przypisy

Bibliografia Maciej Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Wydawnictwo CM, Warszawa 2019, .

Kategoria:Wykładnia prawa