Prokop Bronikowski (także: Prokop Broniewski, Broniowski; zm. 4 maja 1577 r.) herbu Leliwa – chorąży kaliski, sekretarz królewski, podkomorzy poznański.
Był synem Jana i Anny Izdbieńskiej, razem z braćmi: Mikołajem, Sebastianem i Piotrem dziedzicem Broniewa, Dębowa i Kościerzyny Teki Dworzaczka. Materiały historyczno-genealogiczne do dziejów szlachty wielkopolskiej XV-XX wieku, Broniewscy h. Leliwa, https://tekidworzaczka.bkpan.pl/monografie.php?surname=Broniewscy+h.+Leliwa [dostęp 2026-09-01]. Początkowo rozwijał karierę duchowną, w latach 1546-47 był plebanem w Grębkowie, w 1547 roku objął kanonię poznańską, w latach 1549-51 był kantorem kapituły poznańskiejSłownik Historyczno-Geograficzny Ziem Polskich w średniowieczu online, GRĘBKÓW, https://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?id=29821 [dostęp: 2026-09-01]. Z posad kościelnych zrezygnował w 1551 roku.
Broniewski w latach pięćdziesiątych XVI w. służył w kancelarii Zygmunta II Augusta jako pisarzKsięga kancelaryjna króla Zygmunta Augusta 1548-1567., https://platforma.bk.pan.pl/pl/bib_records/213150 [dostęp: 2026-09-01], następnie był sekretarzem królewskim. W 1556 roku został chorążym kaliskim, zachowały się dokumenty królewskie potwierdzające wypłatę Broniewskiemu rocznej pensji w wysokości 100 florenówKolekcja korespondencji i akt z lat 1548-1572, https://platforma.bk.pan.pl/pl/search_results/260481 [dostęp: 2026-09-01]. Urząd ten utrzymał do 25 VI 1571, kiedy to został podkomorzym poznańskim. W pierwszej połowie 1571 r. był jednym z królewskich rewizorów komór celnych, stacji mytniczych i dróg województwa kaliskiegoTomasz Związek, Rewizja komór celnych i stacji mytniczych województwa kaliskiego z 1571 r. Edycja Aktu rewizorów ziemskich, Studia Źródłoznawcze, t. LIV, 2016, s. 133.
Broniewski był zwolennikiem reformacji; rejestr diecezji poznańskiej z 1561 r. wymienia właściciela Sierakowa (Sirakowa) Prokopa Broniewskiego wśród osób, które przejęły miejscowe kościoły parafialneBogumił Szady, Rejestr kontrybucji diecezji poznańskiej z 1561 r., Zagadnienia źródłoznawcze i edytorskie, t. LXIII, 2025, s. 55. Jako brat czeski (był protektorem tego wyznania) podpisał w kwietniu 1570 roku zgodę sandomierskąDarius Petkūnas, Consensus of Sandomierz – a unique ecumenical document in 16th century Polish–Lithuanian Protestant Christianity, Tiltai, 2005,1 (30). Klaipeda 2005, s. 102.
Jan Dymitr Solikowski wymienił Broniewskiego w mowie pogrzebowej na cześć Zygmunta Augusta, jako jednego z najznakomitszych pisarzy i uczonych swego wieku. Nie są jednak obecnie znane żadne pisma jego autorstwaKazimierz Chodynicki, Broniewski (Broniowski) Prokop, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. II, 1936, s. 464-465.
Według relacji Orzelskiego, w czasie drugiego bezkrólewia, podczas zjazdu wielkopolskiego w Poznaniu został wraz z Stanisławem Przyjemskim, Janem Spławskim i Świętosławem Orzelskim deputowanym do rozmów z senatoramiŚwiętosław Orzelski, Bezkrólewia ksiąg ośmioro czyli dzieje Polski od zgonu Zygmunta Augusta r. 1572 aż po r. 1576, (red.) W. Spasowicz, Petersburg i Mohilew 1856, s. 64.. Broniewski był wówczas zwolennikiem Stefana Batorego i przeciwnikiem Habsburgów. 7 lutego 1576 r. wraz ze starostą sandomierskim Andrzejem Firlejem przekazał cesarskiemu dyplomacie Andrzejowi Dudyczowi nakaz opuszczenia Krakowa i RzeczypospolitejAndreas Dudithius Epistulae, Budapest 2005, s. 113.
Był żonaty z Barbarą Chobieńską (Chobienicką), następnie z Anną Bielejewską. Trzecią żoną Broniewskiego pod koniec jego życia została Anna Prusimska z Kolna. Zmarł 4 maja 1577..
Przypisy
Bibliografia Mirosław Korolko, Seminarium Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego. Humaniści w kancelarii królewskiej Zygmunta Augusta, Warszawa 1991, s. 194. Kazimierz Chodynicki, Broniewski (Broniowski) Prokop, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. II, 1936, s. 464-465
Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Sekretarze Zygmunta II Augusta Kategoria:Sygnatariusze zgody sandomierskiej Kategoria:Szlachta czeskobracka w Polsce