Wybory do Senatu Republiki Czeskiej w 2022 roku

Wybory do Senatu Republiki Czeskiej w 2022 roku odbyły się 23 i 24 września 2022 roku (I tura) oraz 30 września i 1 października 2022 roku (II tura), zgodnie z postanowieniem prezydenta Miloša Zemana z 6 kwietnia 2022 roku. Wybrano w nich na sześcioletnią kadencję 27 senatorów, odnawiając tym samym 1/3 składu Senatu.

Pierwsza tura wyborów odbyła się równocześnie z wyborami do rad gmin.

Ordynacja wyborcza Podstawą do przeprowadzenia wyborów była Ustawa z dnia 27 września 1995 o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej oraz zmianie i uzupełnieniu niektórych innych ustaw (Zákon ze dne 27. září 1995 o volbách do Parlamentu České republiky a o změně a doplnění některých dalších zákonů). Głosowanie odbyło się jedynie w części państwa – w 27 okręgach jednomandatowych o numerach (1, 4, 7...) – gdyż co dwa lata odnawiana jest 1/3 składu izby (27 z 81 mandatów)Na podstawie § 94 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej..

Głosowanie przeprowadzono na zasadzie większości bezwzględnej§ 75 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Jeśli żaden z kandydatów nie uzyskał w danym okręgu ponad 50% głosów ważnych, po sześciu dniach od zakończenia głosowania odbyła się decydująca tura z udziałem dwóch kandydatów z najlepszymi wynikami w I turze§ 76 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Liczba ludności żadnego z okręgów nie mogła być niższa lub wyższa o 15% lub więcej od średniej liczby mieszkańców przypadającej na mandat w skali państwa (tzw. normy przedstawicielskiej)§ 59 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej..

Czynne prawo wyborcze przysługiwało każdemu obywatelowi Republiki Czeskiej, który najpóźniej w drugim dniu głosowania (I tura) ukończył 18. rok życia§ 1 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Bierne prawo wyborcze miały osoby z prawem czynnym, które najpóźniej w drugim dniu głosowania ukończyły 40. rok życia§ 57 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Zgłaszać kandydatów mogły partie i ruchy polityczne oraz ich koalicje, ponadto prawo wysunięcia swojej kandydatury przysługiwało każdemu wyborcy, który przedłożył okręgowej komisji wyborczej 1000 podpisów poparcia wyborców zamieszkałych w danym okręgu§ 61 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej..

Podział miejsc w Senacie przed wyborami Kolumna wyróżniona odcieniem czerwonym wskazuje liczbę mandatów senatorskich wygasających i obsadzanych na nowo w 2022 roku, a wiersze wyróżnione odcieniem żółtym oznaczają partie wchodzące w skład koalicji rządowej sprzed wyborów. Partia lub ruch zgłaszający Kadencja Łącznie Burmistrzowie i NiezależniW tym senatorowie z ramienia Burmistrzów na rzecz Kraju Libereckiego – jeden wybrany na kadencję 2016–2022 i jeden wybrany na kadencję 2020–2026. 3 5 11 19 Obywatelska Partia Demokratyczna 3 10 5 18 KDU-ČSL 6 2 3 11 ANO 2011 3 1 1 5 TOP 09 2 1 2 5 Czeska Partia Socjaldemokratyczna 2 1 0 3 SEN 21 0 1 2 3 Czeska Partia Piratów 0 1 1 2 Bezpartyjni 1 0 0 1 Marek Hilšer do Senatu 0 1 0 1 Obywatele Patrioci 1 0 0 1 Obywatele Razem – Niezależni 1 0 0 1 Ostrawiak 0 1 0 1 Partia Zielonych 1 0 0 1 Ruch na rzecz Pragi 11 1 0 0 1 Severočeši.cz 1 0 0 1 Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych 1 0 0 1 Kandydaci niezależni 1 3 0 4 Ogółem 27 27 27 81

Wybory do Senatu w 2022 roku były pierwszymi odbywającymi się w czasie trwania IX kadencji Izby Poselskiej. Władzę w kraju sprawuje od grudnia 2021 roku rząd Petra Fiali, gabinet koalicji ODS, KDU-ČSL, TOP 09, STAN i Piratów. Przed wyborami do Senatu w 2022 roku koalicja rządowa posiadała większość bezwzględną w obu izbach parlamentu – w Senacie partie ją tworzące reprezentowało 55 na 81 deputowanych.

Przewodniczącym Senatu przed wyborami był Miloš Vystrčil z ODS, sprawujący tę funkcję od lutego 2020 roku.

Lista senatorów, którzy nie ubiegają się o reelekcję Podano nazwę partii lub ruchu zgłaszającego danego kandydata do poprzednich wyborów. Okręg wyborczy Imię i nazwisko Partia lub ruch zgłaszający S.cz KDU-ČSL OSN KDU-ČSL

Pierwsza tura O 27 mandatów senatorskich ubiegało się 178 kandydatów zgłoszonych przez partie i ruchy polityczne oraz siedmioro niezależnych. Żadne ze stronnictw nie wysunęło kandydatów we wszystkich okręgach; w ponad połowie okręgów zarejestrowano przedstawicieli ANO 2011 (22) oraz Wolności i Demokracji Bezpośredniej (19). Współrządząca od wyborów 2021 koalicja Spolu (KDU-ČSL, Obywatelska Partia Demokratyczna i TOP 09) poparła łącznie 19 kandydatur.

Cztery spośród stronnictw reprezentowanych w Senacie nie musiały bronić w 2022 roku wygasających mandatów: Czeska Partia Piratów, Marek Hilšer do Senatu, Ostrawiak i SEN 21. Łącznie o ponowny wybór ubiegało się 22 senatorów, w tym: ponownie z ramienia tej samej partii – po trzech senatorów KDU-ČSL i ODS, po dwóch reprezentantów TOP 09 i STAN oraz po jednym deputowanym ANO 2011, ČSSD, HPP 11, SD-SNAlena Dernerová zdobyła mandat z ramienia SD-SN w ponownych wyborach w okręgu nr 4 – Most w 2017 roku. W unieważnionych wcześniej wyborach była kandydatką ruchu Severočeši.cz., SLK i Zielonych; jako kandydaci innych stronnictw niż w wyborach 2016: Václav Chaloupek (STAN, wcześniej Obywatele Patrioci), Renata Chmelová (STAN, wcześniej KDU-ČSL), Jiří Dušek (ODS, wcześniej ANO 2011), Miluše Horská (STAN, wcześniej KDU-ČSL), Zdeněk Nytra (ODS, wcześniej niezależny) i Jaroslav Větrovský (Jihočeši 2012, wcześniej ANO 2011).

Pierwsza tura głosowania rozpoczęła się 23 września 2022 (godziny 14–22), a zakończyła kolejnego dnia (godziny 8–14)Na podstawie § 19 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Frekwencja wyniosła 42,65%; najwyższa była w okręgu nr 52 – Igława (48,93%), najniższa w okręgu nr 4 – Most (32,74%).

Dzięki uzyskaniu bezwzględnej większości głosów mandaty senatorskie w I turze zdobyło trzech kandydatów: Petr Fiala z ramienia KDU-ČSL (okręg nr 46 – Uście nad OrlicąW okręgu nr 46 startowało tylko dwóch kandydatów – II tura byłaby niezbędna tylko przy uzyskaniu przez obu równej liczby głosów.), Jiří Růžička z ramienia TOP 09 (okręg nr 25 – Praga 6) i Ladislav Václavec z ramienia ANO (okręg nr 64 – Bruntál). W pozostałych 24 okręgach konieczne było przeprowadzenie kolejnej tury wyborów.

Druga tura Decydującą turę przeprowadzono 30 września i 1 października 2022 w godzinach analogicznych do poprzedniej rundy głosowania.

Zmierzyli się w niej kandydaci: ANO 2011 (17), Obywatelskiej Partii Demokratycznej (9), KDU-ČSL (6), TOP 09 (3), SEN 21 (2), dalszych partii i ruchów: Burmistrzowie i Niezależni, Burmistrzowie na rzecz Kraju Libereckiego, Czeska Partia Socjaldemokratyczna, Jihočeši 2012, Niezależni, ProMOST, Ruch na rzecz Pragi 11, Tabor 2020, Wolność i Demokracja Bezpośrednia, Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych (po 1) oraz jeden niezależny.

Najwięcej było pojedynków między przedstawicielami ANO i ODS – siedem.

Liczba kandydatów z ramienia danych partii i ruchów w II turze Partia lub ruch zgłaszający Pozycja po I turze Łącznie 1. 2. ANO 6 11 17 ODS 8 1 9 KDU-ČSL 3 3 6 TOP 09 3 0 3 SEN 21 0 2 2 ČSSD 1 0 1 ProMOST 1 0 1 SLK 1 0 1 T2020 1 0 1 HPP 11 0 1 1 JIH 12 0 1 1 NEZ 0 1 1 SD-SN 0 1 1 SPD 0 1 1 STAN 0 1 1 kandydaci niezależni 0 1 1

Frekwencja była o ponad 23 punkty procentowe niższa niż tydzień wcześniej – 19,44%; ponownie najwięcej osób zagłosowało w okręgu nr 52 – Igława (38,74%), najmniej w okręgu nr 1 – Karlowe Wary (10,51%).

Wyniki wyborów Źródło: Český statistický úřad. Partia lub ruch zgłaszający I tura II tura Mandaty Głosy % Głosy % Obywatelska Partia Demokratyczna 13,65 23,15 0 8 8 KDU-ČSL 10,87 15,57 1 6 7 ANO 2011 21,98 31,12 1 2 3 TOP 09 6,60 6,95 1 2 3 SEN 21 2,49 4,39 0 2 2 Niezależni 2,92 1,88 0 1 1 Burmistrzowie na rzecz Kraju Libereckiego 1,76 2,92 0 1 1 Tabor 2020 1,28 2,23 0 1 1 ProMOST 0,78 1,41 0 1 1 Wolność i Demokracja Bezpośrednia 7,72 0,58 0 0 0 Burmistrzowie i Niezależni 6,78 1,34 0 0 0 Czeska Partia Socjaldemokratyczna 3,94 2,16 0 0 0 Jihočeši 2012 0,96 1,94 0 0 0 Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych 0,77 0,99 0 0 0 Ruch na rzecz Pragi 11 0,59 1,16 0 0 0 Czeska Partia Piratów 2,54 — — 0 — 0 Pozostałe partie i ruchy polityczne (28) 12,10 — — 0 — 0 Kandydaci niezależni (7) 2,26 2,23 0 1 1 Ogółem 100,00 100,00  3 24 27 Głosy nieważne 3,53 0,40 Koperty nieoddaneLiczba wyborców, którym wydano koperty na karty wyborcze, a którzy nie oddali głosu. 1,67 0,05 Frekwencja 42,65 19,44

Podział miejsc w Senacie po wyborach Partia lub ruch zgłaszający Kadencja Łącznie Obywatelska Partia Demokratyczna 10 5 8 23 Burmistrzowie i NiezależniW tym senatorowie z ramienia Burmistrzów na rzecz Kraju Libereckiego – jeden wybrany na kadencję 2020–2026 i jeden wybrany na kadencję 2022–2028. 5 11 1 17 KDU-ČSL 2 3 7 12 TOP 09 1 2 3 6 ANO 2011 1 1 3 5 SEN 21 1 2 1 4 Czeska Partia Piratów 1 1 0 2 Czeska Partia Socjaldemokratyczna 1 0 0 1 Hradecki Klub Demokratyczny 0 1 0 1 Marek Hilšer do Senatu 1 0 0 1 Niezależni 0 0 1 1 Ostrawiak 1 0 0 1 ProMOST 0 0 1 1 Tabor 2020 0 0 1 1 Wolni 0 1 0 1 Partia Zielonych 0 0 0 0 Bezpartyjni 0 0 0 0 Obywatele Patrioci 0 0 0 0 Obywatele Razem – Niezależni 0 0 0 0 Ruch na rzecz Pragi 11 0 0 0 0 Severočeši.cz 0 0 0 0 Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych 0 0 0 0 Kandydaci niezależni 3 0 1 4 Ogółem 27 27 27 81 —

Kolumna wyróżniona odcieniem zieleni wskazuje liczbę mandatów senatorskich obsadzonych przez dane stronnictwa w 2022 roku.

Największą liczbę mandatów zdobyła ODS i po dwuletniej przerwie ponownie uzyskała liczniejszą reprezentację od koalicji STAN i SLK. Łącznie ówczesne partie koalicji rządowej (ODS, KDU-ČSL, TOP 09, Piraci i STAN) powiększyły stan posiadania o pięć mandatów. Przewodniczącym Senatu pozostał Miloš Vystrčil z ODS

Lista wybranych senatorów Gwiazdką oznaczono deputowanych, którzy ubiegali się o reelekcję, wytłuszczeniem – . W nawiasach podano miejsce zajęte przez danego kandydata w I turze.

Źródło: Český statistický úřad. Okręg wyborczy Imię i nazwisko Partia lub ruch zgłaszający ANO 25,86 67,97 ProMOST 31,59 58,79 niezależna 21,96 54,07 10 – Český Krumlov * ODS 36,53 66,37 13 – Tabor T2020Wysunięty przez T2020 w ramach koalicji wyborczej z KDU-ČSL, ODS i TOP 09. 30,01 53,47 16 – Beroun * ODSWysunięty/a przez ODS w ramach koalicji wyborczej z KDU-ČSL i TOP 09. 37,90 55,09 19 – Praga 11 ODS 39,03 67,87 22 – Praga 10 TOP 09Wysunięty przez TOP 09 w ramach koalicji wyborczej z ODS i KDU-ČSL. 44,78 60,45 25 – Praga 6 * TOP 09Wysunięty przez TOP 09 w ramach koalicji wyborczej z ODS, KDU-ČSL i STAN. 50,28 28 – Mielnik ODS 25,02 65,22 31 – Uście nad Łabą SEN 21 19,16 67,72 34 – Liberec * SLK 43,52 66,35 37 – Jiczyn * TOP 09 28,99 53,83 40 – Kutná Hora KDU-ČSL 20,39 50,63 43 – Pardubice * KDU-ČSLWysunięta przez KDU-ČSL w ramach koalicji wyborczej z Bezpartyjnymi. 39,05 57,23 46 – Uście nad Orlicą KDU-ČSLWysunięty przez KDU-ČSL w ramach koalicji wyborczej z ruchem Razem dla Kraju. 65,67 49 – Blansko * KDU-ČSLWysunięta przez KDU-ČSL w ramach koalicji wyborczej z ODS i TOP 09. 30,79 65,36 52 – Igława * ODS 45,63 60,03 55 – Brno-miasto ODS 30,24 52,80 58 – Brno-miasto * ODSWysunięty przez ODS w ramach koalicji wyborczej z ČSSD oraz ruchami Wasi Burmistrzowie i Fakt Brno. 29,27 62,92 61 – Ołomuniec * KDU-ČSL 26,06 60,08 64 – Bruntál * ANO 58,86 67 – Nowy Jiczyn KDU-ČSL 21,31 50,79 70 – Ostrawa-miasto * ODS 25,42 51,53 73 – Frydek-Mistek ANOWysunięty przez ANO w ramach koalicji wyborczej z ČSSD. 42,34 50,99 76 – Kromieryż NEZ 18,87 50,65 79 – Hodonín KDU-ČSL 28,46 51,61

Lista senatorów, którzy nie uzyskali reelekcji W nawiasach podano miejsce zajęte przez danego kandydata w I turze.

Źródło: Český statistický úřad.