Utracona droga i inne pisma: Języki i legendy z czasów sprzed napisania „Władcy Pierścieni” (ang. The Lost Road and Other Writings – Language and Legend before 'The Lord of the Rings' ) – piąta część cyklu Historia Śródziemia autorstwa Christophera Tolkiena. Podobnie jak inne tomy, zawiera opracowanie materiałów J.R.R. Tolkiena, opisujących legendarium Śródziemia.
Oryginalne wydanie pochodzi z 1987 r. Pierwsze polskie tłumaczenie opublikowano w październiku 2024 r. Ryszard Derdziński przełożył większą część tekstów prozatorskich, Katarzyna Staniewska przetłumaczyła wiersze, a Joanna Drzewowska Rozdziały wstępne do Utraconej drogi (I: Krok naprzód. Młody Alboin i II: Alboin i Audoin) wraz z komentarzami do nich.
Treść
Część pierwsza. Upadek Númenoru i Utracona droga
I Wczesne dzieje pewnej legendy Opis rozmów J.R.R. Tolkiena i C.S. Lewisa, które zaowocowały planem napisania utworów, dotyczących podróży w czasie i przestrzeni. Dziełem Tolkiena była niedokończona Utracona droga (opublikowana w rozdziale trzecim).
II Upadek Númenoru Wczesny szkic tekstu opisującego upadek Númenoru (jego późniejsza wersja jest znana jako Akallabêth).
III Utracona droga Niedokończony tekst Tolkiena, poświęcony podróży w czasie i wyspie Númenor (odpowiadającej Atlantydzie).
Jego bohaterami są ojciec i syn, noszący imiona Edwin i Elwin. Doświadczają mentalnych podróży w czasie, wcielając się w postacie noszące podobne (etymologicznie) imiona - aż do żyjących na Numenorze Amandila i Elendila.
Część druga. Valinor i Śródziemie przed Władcą Pierścieni
I Teksty i relacje między nimi Krótki komentarz Christophera Tolkiena, dotyczący tekstów opublikowanych w tej części książki.
II Późniejsze Kroniki Valinoru Późniejsza wersja tekstu kronik Valinoru (opublikowanych w tomie Kształtowanie Śródziemia).
III Późniejsze kroniki Beleriandu Późniejsza wersja tekstu kronik Beleriandu (opublikowanych w tomie Kształtowanie Śródziemia).
IV Ainulindalë Pierwsza wersja tekstu, zawierającego opis stworzenia świata przez Iluvatara i Ainurów (jego późniejsza wersja jest znana jako Ainulindalë).
V Lhammas Opis języków Śródziemia.
VI Quenta Silmarillion Jedna z wersji tekstu, znanego później jako Quenta Silmarillion.
Część trzecia. Etymologie Ta część zawiera słownik etymologiczny języków elfickich.
Dodatki
I Genealogie Genealogie wybranych elfów i ludzi z legendarium Śródziemia
II Spis imion i nazw Spis imion i nazw, występujący w pismach Tolkiena, wraz z ich definicjami.
III Druga mapa do Silmarillionu Druga mapa Śródziemia na zachód od Gór Błękitnych (w Pierwszej Erze).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Książki o Śródziemiu Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena